'Những người cha, người mẹ có muốn con mình hút thuốc không?'

Chiều 9-11, Quốc hội thảo luận dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21

Đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn Đà Nẵng) nêu trong hội trường, có lẽ không ít vị đã hút thuốc nhiều năm, nhiều lần muốn bỏ mà chưa bỏ được và nếu được hỏi bắt đầu từ khi nào, phần lớn sẽ trả lời là những năm mười tám, đôi mươi, khi rời nhà đi học, đi làm.

"Ở hội trường này, nhiều vị cũng là cha mẹ. Chúng ta không khỏi bất lực khi thấy đứa con vừa tròn 18 tuổi cầm điếu thuốc trên tay. Bất lực vì con đã xa nhà, không còn ai ở bên nhắc nhở. Bất lực vì một khi đã nghiện, phải cai hàng chục lần mới bỏ được.

Và bất lực vì pháp luật cho phép con mua. Những điều trước, cha mẹ khó thay đổi được. Điều cuối cùng thì Quốc hội có thể thay đổi, ngay trong dự án luật này", đại biểu nói.

Đại biểu cho biết tại thảo luận tổ, ông đã đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21.

Theo ông, Bộ Y tế giải trình rằng nội dung này cần được nghiên cứu thêm về mô hình khoa học, kinh nghiệm quốc tế, đánh giá tác động, lấy ý kiến đối tượng chịu ảnh hưởng và thẩm định chính sách, nên trong kỳ này không kịp quy trình, thủ tục.

Bày tỏ chia sẻ với Bộ Y tế về yêu cầu thận trọng khi hạn chế một quyền, tuy nhiên đại biểu dẫn nhiều thông tin, trong đó có điều tra năm 2021 được dẫn trong báo cáo của Bộ Y tế, tỉ lệ hút thuốc ở nam giới 15-19 tuổi là 5,46%, đến 20-24 tuổi đã là 32,6%, gấp gần 6 lần.

Lứa tuổi 18 - 21, lúc các em rời gia đình, có tiền riêng, sống giữa nhóm bạn mới, lại là lứa tuổi chưa được bảo vệ. Và ai chưa hút đến 21 tuổi thì phần lớn sẽ không hút suốt đời.

Đại biểu cũng dẫn kết quả báo cáo của Viện Y học Hoa Kỳ về căn cứ để Hoa Kỳ nâng tuổi lên 21, cho rằng não ở tuổi vị thành niên và thanh niên đặc biệt dễ bị nicotine gây nghiện, bắt đầu hút càng sớm thì nghiện càng sâu, càng khó bỏ.

Mô hình của viện này cho thấy nâng lên 19 tuổi thì tỉ lệ hút thuốc giảm 3%, lên 21 tuổi giảm 12%, lên 25 tuổi cũng chỉ giảm 16%. Đến nay ít nhất 15 nước đã áp dụng mốc 21 tuổi.

Về tính cấp thiết phải quy định trong luật, ông nêu theo mô hình của Bộ Y tế, mỗi năm giữ mốc 18 tuổi, nước ta có thêm khoảng 190.000 nam thanh niên trở thành người hút thuốc.

Nghĩa là mỗi năm chờ nghiên cứu thêm, lại có gần 200.000 thanh niên bước vào nghiện và hàng chục nghìn người trong số đó sẽ chết sớm.

"Vì vậy, tôi đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 tuổi theo lộ trình 19, 20, 21 tuổi, mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 1-1 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028, để người đang được mua hợp pháp không bị mất quyền", đại biểu nói.

Đồng thời kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi biểu quyết thông qua luật thì nội dung tuổi được thể hiện 2 phương án để lấy biểu quyết của Quốc hội, trong đó mốc 21 tuổi là phương án 1.

"Tôi biết, đề nghị này sẽ khiến các hãng thuốc lá ghét tôi. Làm đại biểu, ai cũng mong được nhiều người quý mến.

Nhưng lần đầu tiên, tôi mong Quốc hội quyết định để tôi bị thật nhiều hãng thuốc lá ghét, vì họ ghét tôi bao nhiêu thì các bậc cha mẹ bớt đi bấy nhiêu nỗi bất lực, và thanh niên của chúng ta bớt đi bấy nhiêu cơn nghiện suốt đời", đại biểu nói.

Chúng ta có muốn con mình hút thuốc không?

Đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) đề nghị quy định ngay trong luật việc cấm theo công năng: mọi dung dịch, chất dùng cho thiết bị hóa hơi, làm nóng để người sử dụng hít vào, có hoặc không chứa nicotine, đều là nguyên liệu thuốc lá bị cấm.

Ông cho rằng cần quy định ngay trong luật về lộ trình giảm sản lượng thuốc lá. Theo ông, thiệt hại do thuốc lá năm 2022 là 108.700 tỉ đồng, bằng 1,14% GDP, gấp khoảng 6 lần số nộp ngân sách bình quân của cả ngành: thu một đồng, xã hội trả lại khoảng 6 đồng. 

Đại biểu đề nghị luật ghi rõ tổng sản lượng được phép hằng năm không vượt năm trước liền kề. Chính phủ quyết nhịp độ giảm.

Ông cũng bày tỏ đồng tình với nhiều đại biểu đề nghị cấm thuốc lá theo thế hệ. Ông nêu rõ lá chắn tuổi 18 chỉ trì hoãn, không ngăn được tỉ lệ hút thuốc ở nam giới 15-19 tuổi là 5,46%, sang tuổi 20-24 vọt lên 32,6%, gần gấp 6 lần.

"Xin mỗi chúng ta, những người cha, người mẹ trong hội trường này, tự trả lời một câu hỏi: chúng ta có muốn con mình hút thuốc không? Nếu câu trả lời là không, thì đó chính là lý do để Quốc hội quyết hôm nay", ông phát biểu.

Đại biểu đề nghị đưa đúng giải pháp Bộ Y tế đã lựa chọn vào hành vi bị cấm, bổ sung một khoản:

"Bán, cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1-1-2010 trở về sau; người sinh từ ngày 1-1-2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá", hiệu lực từ ngày 1-1-2028, khi người sinh ngày 1-1-2010 vừa tròn 18 tuổi, nên không ai bị tước quyền đã có.

"Cấm theo công năng thay vì danh mục, giảm sản lượng có mốc sàn, giữ lá chắn tuổi 18 trọn đời cho thế hệ trẻ. Đó là bảo vệ sức khỏe Nhân dân, cũng là bảo vệ ngân sách và nguồn nhân lực của đất nước", đại biểu bày tỏ.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ làm rõ về mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, bảo hiểm hưu trí bổ sung

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã giải trình ý kiến các đại biểu Quốc hội nêu ra về dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, trong đó có mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.