Nhìn Jensen Huang rời Nvidia, nhớ thời Apple mất Steve Jobs

Ông Jensen Huang đã kết thúc 33 năm lãnh đạo Nvidia trong bối cảnh truyền thông đưa tin về những cáo buộc liên quan đến các mối quan hệ ngoài hôn nhân của ông.

Giám đốc tài chính Colette Kress hiện đảm nhiệm vai trò CEO tạm quyền, trong lúc hội đồng quản trị tìm kiếm người thay thế chính thức.

"Bóng ma Steve Jobs" tại Nvidia

Theo báo SCMP ngày 15-11, một trong những so sánh được nhắc đến nhiều nhất sau sự ra đi của Huang là trường hợp của cố CEO Apple Steve Jobs.

Theo các nhà phân tích của tập đoàn ngân hàng đầu tư và dịch vụ tài chính Goldman Sachs, dẫn đầu là ông James Schneider, việc Huang rời Nvidia là trường hợp hiếm hoi trong ngành công nghệ Mỹ, khi một CEO có tầm ảnh hưởng lớn phải rời công ty đột ngột.

Schneider nhận định cả Nvidia và Apple có điểm chung là đều phát triển nhờ đổi mới công nghệ, có lợi thế cạnh tranh lớn và gắn liền với vai trò của một nhà lãnh đạo chủ chốt.

Nhóm đánh giá ông Huang đóng vai trò không thể thiếu trong văn hóa và bản sắc doanh nghiệp Nvidia. Ngay cả khi công ty có đội ngũ lãnh đạo chuyên môn tốt, việc thiếu vắng người đứng đầu có tầm nhìn như ông Huang vẫn có thể khiến Nvidia khó duy trì sự linh hoạt và tốc độ hoạt động như trước.

Goldman Sachs dự báo cổ phiếu Nvidia có thể trải qua giai đoạn tương tự Apple sau khi Steve Jobs rời đi. Thị trường sẽ cần thời gian đánh giá lại giá trị doanh nghiệp, trong khi nhà đầu tư chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn về đội ngũ lãnh đạo và triển vọng kinh doanh.

Thực tế, Apple từng trải qua hai lần chuyển giao quyền lực rất khác nhau dưới thời Steve Jobs.

Năm 1985, hội đồng quản trị Apple đã đẩy Jobs - nhà đồng sáng lập - khỏi công ty. Apple sau đó rơi vào giai đoạn suy thoái nghiêm trọng, đứng trước nguy cơ sụp đổ trước khi Jobs trở lại năm 1997.

Đến năm 2011, Jobs một lần nữa rời vị trí CEO do sức khỏe suy yếu vì ung thư. Tim Cook, khi đó là giám đốc vận hành, được chọn kế nhiệm. Dưới sự lãnh đạo của Cook trong 15 năm, giá trị thị trường của Apple tăng khoảng 14 lần.

Ông Dylan Patel, nhà sáng lập kiêm CEO Công ty nghiên cứu SemiAnalysis, nhận định Apple dưới thời Tim Cook là minh chứng cho thấy một doanh nghiệp vẫn có thể phát triển mạnh sau khi nhà sáng lập rời vị trí lãnh đạo.

Tuy nhiên, ông cho rằng Nvidia có thể đi theo hướng Apple sau năm 2011, sẽ chuyển sang mô hình quản trị thận trọng hơn, tập trung vào mua lại cổ phiếu và hoàn trả tiền cho cổ đông.

Nhà đầu tư có thể hài lòng, nhưng tốc độ thúc đẩy đổi mới công nghệ của công ty có nguy cơ không còn như trước.

Nhà sáng lập không còn tiếng nói?

Trái với những tranh luận về trách nhiệm của Huang, nhiều doanh nhân công nghệ hàng đầu Mỹ công khai phản đối việc ông rời Nvidia.

Theo báo Wall Street Journal, tỉ phú Elon Musk tuyên bố đã ký kiến nghị đề nghị Nvidia đưa Jensen Huang trở lại ghế CEO. Trong khi đó, Changpeng Zhao, đồng sáng lập Binance, cho rằng việc Huang rời Nvidia là một quyết định sai lầm của công ty.

Tim Sweeney, nhà sáng lập kiêm CEO Epic Games, thậm chí chỉ trích quyết định của hội đồng quản trị bộc lộ những vấn đề nghiêm trọng trong quản trị doanh nghiệp, đồng thời ví von đây là sai lầm ở mức độ Apple sa thải Steve Jobs.

Những ý kiến này xuất phát từ quan điểm rằng các nhà sáng lập đã xây dựng doanh nghiệp thành công và tạo ra những công nghệ có giá trị lớn thường rất khó thay thế. Vì vậy, họ cần có đủ quyền tự chủ, tránh bị cổ đông hoặc hội đồng quản trị gây sức ép buộc rời công ty.

Một vấn đề khác được đặt ra là quyền kiểm soát doanh nghiệp. Dù số cổ phần Nvidia mà Huang nắm giữ có giá trị ước tính khoảng 140 tỉ USD, phần sở hữu của ông chỉ chiếm 3,6% công ty. Điều này khiến ông vẫn có thể chịu sức ép từ hội đồng quản trị và các cổ đông khác.

Trong khi đó, nhiều công ty công nghệ lớn thành lập sau này áp dụng mô hình "cổ phần hai lớp", cho phép nhà sáng lập duy trì quyền biểu quyết chi phối dù không nắm phần lớn cổ phần.

Ông Marc Andreessen, đồng sáng lập quỹ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz, từng khuyến nghị các nhà sáng lập xây dựng cơ cấu doanh nghiệp khiến việc loại bỏ họ trở nên khó khăn hơn.

Theo ông, việc phát hành cổ phiếu ra công chúng mà không có cơ chế cổ phần hai lớp là điều không an toàn đối với nhà sáng lập.

Tuy nhiên, mô hình này cũng vấp phải chỉ trích vì có thể trao cho nhà sáng lập quyền lực quá lớn, hạn chế khả năng giám sát của cổ đông.

Tỉ phú Elon Musk ký kiến nghị phục chức cho ông Jensen Huang

Tỉ phú Elon Musk đã ký kiến nghị đưa nhà sáng lập Jensen Huang trở lại ghế CEO Nvidia, một ngày sau khi ông Huang thông báo từ chức.