Phản hồi trên Tuổi Trẻ Online, nhiều bạn đọc đồng ý cách đưa các thanh thiếu niên "hư" đi quét dọn nghĩa trang liệt sĩ của xã và đề xuất cần nhân rộng câu chuyện này. 

Đại diện Công an xã Bình Minh (Quảng Ngãi) cho biết đây là một hình thức giáo dục truyền thống, giúp các em lắng lại, có thời gian suy nghĩ về hành vi của bản thân chứ không phải phạt lao động.

Muốn phạt lao động công ích phải sửa luật

Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành quy định 5 hình thức xử phạt là: cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính, và trục xuất. 

Các hình thức xử phạt này được đánh giá là chưa đa dạng nên trong nhiều trường hợp cơ quan có thẩm quyền xử phạt khó áp dụng.

Hiện tại xử phạt lao động công ích (lao động phục vụ cộng đồng) đang được đề xuất bổ sung vào hệ thống chế tài xử phạt vi phạm hành chính. Chỉ khi hình thức này được đưa là luật thì mới triển khai áp dụng được.

Trước hết, phạt lao động công ích là buộc người vi phạm hành chính phải lao động phục vụ cộng đồng, làm một số công việc mang tính xã hội, phục vụ trực tiếp lợi ích của cộng đồng địa phương như dọn công viên, quét đường, sửa đường...

Bên cạnh đó, cần xây dựng một mục riêng quy định chi tiết về phạm vi áp dụng (những vi phạm hành chính nào, lĩnh vực nào được áp dụng); đối tượng bị áp dụng; thời hạn áp dụng; thủ tục áp dụng; thi hành quyết định…

Người vi phạm hành chính tự nguyện lựa chọn hình thức xử phạt

Trên cơ sở tham khảo pháp luật một số quốc gia, tôi đề xuất một số quy định cụ thể:

Trước hết, có thể tham khảo pháp luật của Nga, phạt lao động phục vụ cộng đồng đối với các vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông, môi trường, an ninh trật tự, an toàn xã hội… Chọn công việc nào cho loại vi phạm nào để đạt được mục đích vừa răn đe, vừa có tính giáo dục rất quan trọng. 

Ví dụ như người gây ô nhiễm môi trường sẽ bị phạt đi dọn rác ở kênh...

Để bảo đảm thống nhất với Bộ luật Lao động năm 2019, hình thức xử phạt có thể áp dụng đối với người từ đủ 15 tuổi trở lên. Không áp dụng đối với phụ nữ đang mang thai, phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, nữ trên 55 tuổi, nam trên 60 tuổi, người bị bệnh hiểm nghèo hoặc người bị ốm nặng đang điều trị nội trú tại bệnh viện.

Dựa trên kinh nghiệm của Nga, thời giao lao động là từ 20-200 giờ, trong đó mỗi ngày lao động không quá 4 giờ, trường hợp đặc biệt mỗi ngày không quá 8 giờ.

Phải bảo đảm phạt lao động công ích không phải là lao động cưỡng bức mà là một chế tài. Người vi phạm có quyền được lựa chọn giữa hình thức lao động công ích và các hình thức xử phạt khác. 

Việc lao động được các cơ quan nhà nước được phân công giám sát. Quyết định xử phạt lao đông công ích sẽ do toà án ban hành.

Ở Pháp, việc áp dụng chế tài lao động phục vụ cộng đồng đòi hỏi phải có đồng ý tự nguyện của người vi phạm, sau đó tòa án ban hành quyết định mới áp dụng chế tài này.

Quy định có thể giao cho UBND cấp xã nơi người cư trú tổ chức thực hiện và có biên bản xác nhận hoàn thành thời gian lao động công ích theo quyết định của tòa án. Nếu người vi phạm không chấp hành hoặc trốn tránh thì quy định cần có biện pháp cưỡng chế thi hành.

Trong quá trình thi hành lao động công ích, người vi phạm được đối xử nhân đạo, an toàn, được cung cấp phương tiện bảo hộ lao động phù hợp. Nếu xảy ra tai nạn lao động phải được chăm sóc y tế như một công dân bình thường. 

Ngoài ra, cần tôn trọng thời gian lao động chính đáng của người vi phạm, ví dụ như bố trí thời gian lao động công ích ngoài giờ hành chính hoặc cuối tuần, không vì bị xử phạt mà mất việc làm.

Việc áp dụng hình thức xử phạt này vào thực tiễn sẽ nảy sinh nhiều tình huống phức tạp nên luật và các văn bản hướng dẫn phải rất chặt chẽ về điều kiện áp dụng, cách làm phải khoa học, thận trọng, tránh lạm dụng, vừa thực hành vừa giáo dục, thuyết phục để người vi phạm không tái phạm trong tương lai. 

Thiết nghĩ, một hình thức lao động giản đơn, hợp lý luôn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc hơn việc nhắc nhở, cảnh cáo hay phạt tiền đơn thuần.

Quy định xử phạt người vi phạm đi lao động công ích trước đây ra sao?

Việc phạt lao động công ích được nhiều bạn đọc đặt ra, nhân chuyện nhóm thanh thiếu niên vi phạm giao thông, trật tự công cộng ở xã Bình Minh (Quảng Ngãi) được đưa đi dọn nghĩa trang liệt sĩ.