Nắng nóng gay gắt, nguy cơ sốc nhiệt, hô hấp, tim mạch

DƯƠNG LIỄU
và 5 tác giả khác

DƯƠNG LIỄU

NHẬT LINH

CHÂU SA

TẤN LỰC

MINH CHIẾN

TRẦN HOÀI

Miền Bắc, các tỉnh miền Trung và một số nơi trong toàn quốc đang trải qua những ngày nắng nóng đỉnh điểm gay gắt với nền nhiệt cao, nhiều nơi vượt 40°C.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo nắng nóng gay gắt không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu mà còn ảnh hưởng đến hệ tim mạch, hô hấp…

Nắng nóng kéo dài còn kéo theo nguy cơ gia tăng các bệnh lý hô hấp và sốc nhiệt. Tại nhiều bệnh viện ghi nhận số lượt người bệnh khám và nhập viện tăng nhanh trong những ngày qua.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đợt nắng nóng tại miền Bắc và miền Trung tiếp tục gia tăng về cường độ, với nhiệt độ cao nhất phổ biến tăng khoảng 1-2^oC, với nền nhiệt một số nơi có khả năng vượt 40^oC. Dự báo nắng nóng gay gắt vẫn tiếp diễn tới 27-5 với nền nhiệt cao nhất ngày phổ biến 36-38^oC, có nơi đặc biệt gay gắt trên 39^oC.

Mệt mỏi, khó thở

Sáng 25-5 tại Hà Nội, nắng chói chang xuất hiện từ sớm, nền nhiệt tăng nhanh khiến không khí trở nên ngột ngạt. 7h sáng tại trạm Láng (Hà Nội), nhiệt độ đã ở mức 34^oC, cao hơn khoảng 2^oC so với cùng thời điểm hôm 24-5.

Nhiều người dân ra đường kín mít trong áo chống nắng nhưng vẫn cảm thấy khó thở, choáng váng vì thời tiết khô nóng. Cùng với đó, độ ẩm xuống mức rất thấp 40-45% khiến cơ thể mất nước nhanh, dễ dẫn đến sốc nhiệt, tụt huyết áp, đau đầu, mệt mỏi, khó thở nếu ở ngoài trời nắng quá lâu, đặc biệt người già, trẻ nhỏ và lao động.

Tại TP Huế, từ khoảng 10h nhiệt độ ngoài đường vượt ngưỡng 35^oC. Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn TP Huế, cho biết trong ngày 26-5 khu vực tiếp tục xảy ra nắng nóng và nắng nóng gay gắt trên diện rộng, nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-39^oC, độ ẩm thấp nhất dao động 45-60%. Theo dự báo, từ ngày 27 đến 28-5 nắng nóng tiếp tục duy trì, có nơi gay gắt với nền nhiệt 35-38^oC.

Nắng nóng "tấn công" tim mạch, hô hấp

Những ngày nắng nóng gay gắt không chỉ gây cảm giác khó chịu mà còn có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng nguy hiểm, ảnh hưởng đến não, tim, phổi, thận và nhiều cơ quan khác.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng - Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam - nói khi phải phơi nắng hoặc vận động quá lâu trong thời tiết oi bức, cơ thể thường trải qua giai đoạn "kiệt sức do nóng". Người bệnh có thể mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, cơ thể bải hoải do mất nhiều nước và muối khoáng qua mồ hôi.

Nếu không được nghỉ ngơi, làm mát và bù nước kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt. Đây là tình trạng nhiệt độ lõi cơ thể vượt khoảng 40^oC, khiến trung tâm điều hòa thân nhiệt trong não bị quá tải và mất khả năng kiểm soát.

Khi đó, các phản ứng viêm toàn thân bùng phát, protein trong tế bào bị tổn thương, nhiều cơ quan có thể suy cùng lúc. Người bệnh có biểu hiện lú lẫn, kích động, nói nhảm, co giật, hôn mê. Nếu không xử trí trong "giờ vàng", nguy cơ tử vong rất cao.

Bác sĩ Văn Đức Hạnh - Viện Tim mạch quốc gia, Bệnh viện Bạch Mai - cũng cảnh báo thời tiết nắng nóng, đặc biệt nắng nóng gay gắt kéo dài, là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch và tử vong, trong đó bệnh suy tim là bệnh lý bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi nhiệt độ.

Bác sĩ Hoàng cho biết thêm không chỉ tim mạch, hệ hô hấp cũng bị tác động mạnh trong những ngày nhiệt độ cao.

Bác sĩ Nguyễn Quốc Huy, Trưởng khoa nội 2 Bệnh viện Phổi Đà Nẵng, cho hay nhiều bệnh nhân lớn tuổi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) nhập viện trong tình trạng đợt cấp, thậm chí phải cấp cứu do sốc nhiệt, kiệt sức. Một số bệnh nhân trẻ xuất hiện triệu chứng ho, tức ngực, khó thở và được chẩn đoán viêm phổi.

Hạn chế làm việc ngoài trời

Theo Bệnh viện Đa khoa Phú Yên, đối với người đi biển, lao động ngoài trời trong điều kiện nắng nóng dễ mất nước. Do đó cần bổ sung đủ nước khi làm việc ngoài trời, đội nón rộng vành, mặc quần áo chống nắng và nghỉ ngơi hợp lý để tránh nguy cơ đột quỵ do sốc nhiệt.

Bác sĩ Dương Thanh Hoàng Thạnh, khoa tai mũi họng Bệnh viện Hùng Vương Gia Lai, khuyến cáo để phòng tránh bệnh mùa hè do trời nóng, người dân không nên để điều hòa quá lạnh, hạn chế đồ uống đá lạnh, vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý…

Coi chừng không biết mình mất nước

Theo bác sĩ Hoàng, trong điều kiện nhiệt độ cảm nhận khoảng 40^oC, cơ thể có thể mất từ 0,5 - 2 lít mồ hôi mỗi giờ tùy mức độ vận động. Khi nước và các chất điện giải như natri, kali bị thiếu hụt, hoạt động của thần kinh, cơ bắp và tim sẽ bị rối loạn.

Điều đáng lo là nhiều người không nhận ra mình đang mất nước. Cảm giác khát thường chỉ xuất hiện khi cơ thể đã thiếu khoảng 1 - 2% lượng nước cần thiết. Ở người cao tuổi, cảm giác khát còn suy giảm nên nguy cơ mất nước càng cao. Trong trường hợp ra nhiều mồ hôi, chỉ uống nước lọc có thể chưa đủ vì cơ thể còn mất điện giải. Khi đó dung dịch Oresol giúp bổ sung cả nước lẫn muối khoáng là lựa chọn phù hợp.

Đắk Lắk: người làm mía bị say nắng

Tại khu vực phía đông Đắk Lắk, nhiệt độ ngoài trời nhiều ngày liên tiếp luôn ở mức cao. Từ tài xế xe công nghệ, nông dân đến ngư dân đi biển đều phải tìm cách chống chọi với cái nóng hầm hập, trong khi nguy cơ say nắng, kiệt sức, thậm chí đột quỵ luôn thường trực.

Ghi nhận ngày 25-5, từ 11h-14h thời điểm nóng nhất trong ngày, tại các tuyến đường trung tâm phường Tuy Hòa và các khu vực lân cận, không khó để bắt gặp cảnh nhiều tài xế, người dân tấp vào lề đường nghỉ trưa dưới các tán cây lớn.

Ở cảng cá Đông Tác, phường Phú Yên, nhiều lao động tập trung tại khu vực nhà chờ, treo võng trên thuyền để nghỉ trưa.

Ở các vùng nguyên liệu mía các xã Sơn Hòa, Vân Hòa..., nhiều người dân vẫn phải ra đồng từ sáng sớm làm đến tận chiều tối để kịp tiến độ thu hoạch.

"Mình chặt mía tầm một giờ là vô chỗ mát nghỉ, uống thêm nước, nhiều người tranh thủ chặt mía từ mờ sớm hoặc chặt mía buổi tối để tránh nóng. Tôi còn trẻ làm ngoài nắng liên tục còn không chịu nổi, mồ hôi ra như tắm, mệt lả... đã có nhiều trường hợp chặt mía say nắng ngất giữa trưa phải đưa vô viện", chị Lý nói.

Cách sơ cứu người bị sốc nhiệt

Bác sĩ Hạnh khuyến cáo nếu gặp người có biểu hiện như da đỏ nóng, đau đầu dữ dội, lơ mơ, nói nhảm hoặc ngã quỵ ngoài trời nắng, cần nghĩ ngay đến khả năng say nắng hoặc sốc nhiệt. Người xung quanh cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào nơi mát; gọi cấp cứu 115; cởi bớt quần áo; lau mát cơ thể, đặc biệt vùng cổ, nách, bẹn, có thể dùng quạt để hỗ trợ hạ nhiệt.

Nếu nạn nhân còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc Oresol. Tuyệt đối không ép uống khi người bệnh buồn nôn hoặc lơ mơ để tránh sặc. Lưu ý không tự ý dùng thuốc hạ sốt trong trường hợp sốc nhiệt vì có thể làm tổn thương gan, thận nặng hơn.