Đầu tuần này, tàu sân bay USS Abraham Lincoln và các chiến hạm hộ tống của Hải quân Mỹ đã tới Trung Đông, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump và các cố vấn cân nhắc khả năng tấn công quân sự nhằm vào Iran sau làn sóng biểu tình khiến hàng ngàn người thiệt mạng tại nước này.

Khả năng "rất cao"

Theo báo Washington Post ngày 26-1, một quan chức Mỹ cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã tiến vào khu vực hoạt động của Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM).

Sau đó, CENTCOM xác nhận trên mạng xã hội rằng con tàu đã có mặt ở Ấn Độ Dương và "hiện được triển khai tới Trung Đông nhằm thúc đẩy an ninh và ổn định khu vực".

"Đây có thể là thông điệp gửi tới Iran rằng chúng tôi hiện sẵn sàng và năng lực đã được trang bị đầy đủ" - ông Farzin Nadimi, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Washington về chính sách Cận Đông, nhận định. Ông cho rằng khả năng Mỹ tấn công Iran đang "rất cao".

Nhóm tác chiến do hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln dẫn đầu, mang theo hàng chục máy bay chiến đấu cùng gần 5.000 thủy thủ.

Đi cùng là các tàu khu trục USS Frank E. Petersen Jr., USS Spruance và USS Michael Murphy - mỗi tàu đều mang theo hàng chục tên lửa (có thể gồm cả tên lửa Tomahawk) và hệ thống phòng không. Các tàu này đã vượt qua Ấn Độ Dương trong vài ngày qua, sau khi di chuyển qua eo biển Malacca.

Ngoài đội tác chiến tàu sân bay, quân đội Mỹ cho biết các tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ cũng đang hiện diện trong khu vực.

Các nhà phân tích theo dõi dữ liệu chuyến bay nhận thấy hàng chục máy bay vận tải quân sự của Mỹ cũng đang hướng đến đây.

Theo AP, hoạt động này tương tự năm ngoái khi Mỹ triển khai các thiết bị phòng không, gồm cả hệ thống tên lửa Patriot, để đề phòng đòn trả đũa của Iran sau vụ đánh bom ba địa điểm hạt nhân trọng yếu. Iran đã phóng hơn chục tên lửa về hướng căn cứ không quân Al Udeid của Mỹ ở Qatar vài ngày sau cuộc tấn công đó.

Không có tàu sân bay Mỹ nào hiện diện tại Trung Đông kể từ tháng 10-2025, khi chính quyền ông Trump tăng cường các chiến dịch quân sự tại Mỹ Latin, gồm cả vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hôm 3-1.

Những lo ngại về quy mô và phạm vi trả đũa của Iran dường như đã đóng vai trò trung tâm trong quá trình ra quyết định của ông Trump.

Nhà nghiên cứu Nate Swanson tại Hội đồng Đại Tây Dương chỉ ra việc tàu sân bay USS Abraham Lincoln hiện diện tại khu vực phục vụ hai mục đích.

Thứ nhất, nó cho phép Mỹ dễ phòng thủ hơn trước bất kỳ đòn trả đũa nào từ Iran, từ đó mang đến nhiều lựa chọn hơn cho một cuộc tấn công.

Thứ hai, nó mang lại lợi thế về mặt tâm lý. Iran biết rằng bất kỳ hành động nào họ thực hiện để đáp trả Mỹ đều có thể dẫn đến sự leo thang hơn nữa.

Iran sẵn sàng đối đầu

Ông Trump đã dọa hành động quân sự nếu Iran hành quyết hàng loạt tù nhân hoặc giết hại những người biểu tình ôn hòa trong làn sóng biểu tình tại nước này bắt đầu từ cuối tháng 12-2025.

Theo các nhà hoạt động, ít nhất 5.973 người đã thiệt mạng và hơn 41.800 người bị bắt giữ. Tuy nhiên, số liệu chính thức do Iran cung cấp thấp hơn nhiều, cụ thể là 3.117 người chết. Ông Trump từng suýt bật đèn xanh cho cuộc tấn công nhằm vào Iran, nhưng đến ngày 14-1 thì hạ nhiệt.

Iran đã đặt các lực lượng trong tình trạng cảnh giác cao độ. Hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Iran giấu tên tuyên bố: "Quân đội chúng tôi đã sẵn sàng cho kịch bản xấu nhất".

Quan chức này cũng cảnh báo trong trường hợp Mỹ tấn công, đòn trả đũa của Iran sẽ tàn khốc hơn nhiều so với cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel vào tháng 6-2025.

Hôm 26-1, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Iran, tướng Reza Talaei-Nik, đã gửi cảnh báo tới Mỹ và Israel, nói rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào Iran cũng sẽ "bị đáp trả bằng phản ứng đau đớn và quyết đoán hơn trước đây".

Hai nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn ở Trung Đông là Hezbollah và Houthi cũng phát tín hiệu sẵn sàng tiến hành các cuộc tấn công mới, có thể nhằm hỗ trợ Tehran.

Đầu tuần này, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) một lần nữa bày tỏ quan ngại, tuyên bố nước này "không cho phép không phận, lãnh thổ hoặc vùng biển của mình bị sử dụng trong bất kỳ hành động quân sự thù địch nào chống lại Iran". UAE mong muốn "các cuộc khủng hoảng hiện nay" được giải quyết thông qua ngoại giao.

Các chuyên gia nhận định bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ nhằm vào Iran đều tiềm ẩn nhiều rủi ro và có thể kéo cả khu vực vào vòng xoáy xung đột.

"Cái giá khó lường, gồm khả năng Iran trả đũa nhằm vào các đồng minh của Mỹ và tấn công tàu thuyền ở vịnh Ba Tư. Các đối tác trong khu vực không muốn phải trả cái giá đó" - Đài RFE/RL dẫn lời ông Mehrdad Khansari, cựu nhà ngoại giao Iran, nói.

Ông Trump dọa lực lượng Mỹ ở gần Iran lớn hơn cả lực lượng gần Venezuela

Tổng thống Mỹ khẳng định tình hình với Iran "biến động liên tục" sau khi Mỹ củng cố đáng kể hiện diện quân sự trong khu vực này.