Để ngoài sổ sách kế toán doanh thu hàng trăm tỉ đồng để trốn thuế

Hàng loạt cá nhân được nhiều người biết đến qua hoạt động trên các nền tảng mạng xã hội. Điển hình là Bùi Xuân Huấn (Huấn Hoa hồng). Từ năm 2022, Huấn cùng vợ chuyển sang livestream bán nước hoa trên Facebook, TikTok.

Tuy nhiên, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an xác định Huấn cùng vợ và các đồng phạm bị cáo buộc kinh doanh nước hoa với tổng doanh thu hơn 300 tỉ đồng nhưng không xuất hóa đơn giá trị gia tăng, để doanh thu ngoài sổ sách kế toán, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.

Một vụ án khác cho thấy quy mô doanh thu rất lớn từ bán hàng trên mạng là trường hợp Nguyễn Thị Thu Hường, còn gọi Hoàng Hường.

Đầu tháng 7, Tòa án nhân dân khu vực 2 (Hà Nội) xét xử Nguyễn Thị Thu Hường về tội trốn thuế. Hường kinh doanh hàng hiệu đã qua sử dụng trên Facebook cá nhân với tài khoản "Hycloset new things by Hy", doanh thu gần 835 tỉ đồng nhưng không kê khai.

Theo cáo trạng, từ năm 2020 đến khi bị phát hiện vào tháng 6-2025, Hường bán hàng qua Facebook nhưng không đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế.

Để nhận tiền thanh toán, Hường sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân và tài khoản đứng tên chồng. Người này thuê 8 nhân viên tư vấn khách hàng, lên đơn, đóng gói, kiểm kê hàng hóa, nhập dữ liệu và vận chuyển.

Đáng chú ý, Hường sử dụng phần mềm KiotViet để quản lý hoạt động kinh doanh, theo dõi doanh thu, hàng hóa và các giao dịch phát sinh.

Theo kết luận giám định, việc không kê khai doanh thu khiến Hường không thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, làm thất thu ngân sách hơn 12,5 tỉ đồng. Tòa tuyên phạt Hường 3 tỉ đồng.

Qua các vụ việc trên, TS Nguyễn Ngọc Tú - chuyên gia thuế - cho rằng hoạt động thương mại điện tử gây khó khăn cho công tác quản lý thuế khi người bán không đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, kê khai doanh thu. Nhất là việc người mua không lấy hóa đơn có thể tạo điều kiện để người bán giấu doanh thu, trốn thuế.

Quản lý thuế theo dòng tiền

Ông Đặng Văn Thành - Phó chi cục trưởng Chi cục Thuế thương mại điện tử - cho biết theo Luật Quản lý thuế, từ 1-7, các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, các nền tảng có trách nhiệm khấu trừ, khai và nộp thuế thay đối với hộ, cá nhân kinh doanh và nhà cung cấp nước ngoài.

Các nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm cung cấp thông tin người mua, giao dịch và thời điểm hoàn thành đơn hàng để người bán lập hóa đơn chính xác.

Đáng chú ý, theo Nghị định 252/2026 có hiệu lực từ 1-7, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán và các tổ chức liên quan có trách nhiệm cung cấp thông tin về tài khoản thanh toán của người nộp thuế cho cơ quan quản lý thuế theo quy định.

Thông tin cung cấp gồm tên chủ tài khoản, số tài khoản, nơi mở tài khoản, ngày mở và ngày đóng tài khoản cùng dữ liệu giao dịch như số lượng, giá trị, nội dung giao dịch, thông tin bên chuyển và bên nhận tiền, giao dịch trong nước và xuyên biên giới, số dư và thu nhập phát sinh từ tài khoản.

Theo Cục Thuế, ngành thuế đang từng bước triển khai quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền, với sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa cơ quan thuế với ngân hàng, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển và các đơn vị liên quan.

Đến nay, ngành thuế đã có thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân.

Việc có dữ liệu không đồng nghĩa cơ quan thuế kiểm tra toàn bộ giao dịch của từng cá nhân. Dữ liệu được phân tích bằng các công cụ công nghệ, trong đó có AI và Big Data, để nhận diện trường hợp có dấu hiệu rủi ro.

Định danh người bán, minh bạch dòng tiền 

Phát biểu tại hội thảo quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử được tổ chức mới đây, bà Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) - cho biết Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248/2026 hướng dẫn thi hành đã có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.

Điểm mới quan trọng của luật là mọi chủ thể kinh doanh trên môi trường số đều phải được định danh, xác thực trước khi tham gia giao dịch, nhằm chấm dứt tình trạng kinh doanh ẩn danh. Người bán phải công khai đầy đủ thông tin về chủ thể, hàng hóa và đáp ứng các điều kiện kinh doanh theo quy định.

Bà Lê Thị Hà - Trưởng phòng quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - thông tin các quy định mới tập trung quản lý ba nhóm thông tin gồm chủ thể, nguồn hàng và luồng tiền.

Đối với chủ thể kinh doanh, người bán trên các nền tảng thương mại điện tử phải được xác thực danh tính. Thông tin định danh được thống nhất với mã số thuế và số căn cước công dân. Người bán cũng phải sử dụng tài khoản thanh toán chính chủ của cá nhân, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp để thực hiện giao dịch.

Với nguồn hàng, nền tảng có trách nhiệm yêu cầu người bán cung cấp thông tin về hàng hóa, giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ và thực hiện kiểm tra theo quy định.

Còn đối với luồng tiền, việc sử dụng tài khoản chính chủ giúp cơ quan quản lý có cơ sở đối chiếu giữa thông tin định danh, doanh thu và các giao dịch phát sinh.

Kinh doanh thương mại điện tử khó trốn thuế

Từ chỗ phải "bắt cóc bỏ dĩa" khi thu thuế với người kinh doanh online trong giai đoạn đầu, hiện ngành thuế đã lập "bản đồ số" với hộ kinh doanh và lập được danh bạ, sổ bộ quản lý thuế hoạt động kinh doanh thương mại điện tử.