Ngày 20-5, Cục Thuế phối hợp với báo Tiền Phong tổ chức hội thảo quản lý thuế theo dòng tiền: kinh doanh an tâm, thuế minh bạch.

Quản lý thuế dựa trên dòng tiền là xu hướng tất yếu

Phát biểu tại hội thảo, ông Đặng Ngọc Minh - Phó cục trưởng Cục Thuế - cho biết sự bùng nổ của công nghệ số, thương mại điện tử, kinh tế nền tảng và các mô hình kinh doanh mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Cùng với đó, hệ thống thanh toán cũng thay đổi mạnh mẽ khi các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt phát triển nhanh. Dòng tiền được luân chuyển qua hệ thống ngân hàng, trung gian thanh toán, ví điện tử, cổng thanh toán trực tuyến và nhiều nền tảng công nghệ khác.

"Các giao dịch phát sinh nhanh, quy mô lớn và có tính xuyên biên giới. Nếu chỉ dựa vào kê khai thuế, hồ sơ kế toán và công tác hậu kiểm thì trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất giao dịch kinh tế.

Do đó, việc quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền đang trở thành xu hướng tất yếu của nhiều cơ quan thuế hiện đại trên thế giới" - ông Minh nói.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam - vẫn còn tâm lý e ngại kê khai thuế và thói quen giấu doanh thu của một số cá nhân, hộ kinh doanh. Trong khi đó, dữ liệu giao dịch hiện đều để lại dấu vết và có thể được cơ quan quản lý đối chiếu, truy vết.

Việc kết nối dữ liệu giữa ngân hàng, cơ quan thuế và các nền tảng công nghệ sẽ giúp công tác quản lý thuế hiệu quả hơn. Ở góc độ doanh nghiệp, hộ kinh doanh, việc xuất hóa đơn điện tử, sử dụng phần mềm bán hàng, thanh toán qua ngân hàng cũng giúp hoạt động minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Sẽ đối chiếu dòng tiền với hóa đơn điện tử

Theo ông Minh, việc triển khai hóa đơn điện tử đã tạo ra nguồn dữ liệu rất lớn về các giao dịch kinh tế trong toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều tổ chức, cá nhân phát sinh giao dịch thường xuyên, giá trị lớn thông qua tài khoản ngân hàng, nền tảng số, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển… nhưng chưa kê khai thuế đầy đủ.

Do đó, trong thời gian tới, cơ quan thuế sẽ lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm căn cứ để so sánh, đối chiếu với các dòng tiền của người nộp thuế, qua đó xác định nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và thực hiện kiểm tra nếu thực sự cần thiết.

Cơ quan thuế hiện không còn quản lý theo cách thủ công như trước, như đi đếm khách, đếm doanh thu tại cửa hàng, mà đang chuyển mạnh sang quản lý bằng dữ liệu.

Từ năm 2021 đến nay, dữ liệu hóa đơn điện tử đã hình thành kho dữ liệu lớn, ghi nhận gần như toàn bộ giao dịch của nền kinh tế. Cùng với đó là dữ liệu lịch sử tuân thủ thuế của người nộp thuế và hệ thống kết nối thông tin với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị trung gian thanh toán.

Dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu tài khoản ngân hàng và dữ liệu kết nối với các cơ quan khác sẽ góp phần hình thành môi trường kinh doanh công khai, minh bạch và bình đẳng hơn.

Hiện ngành thuế đã nắm thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân. Trường hợp phát hiện dấu hiệu rủi ro lớn, giao dịch bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế, rửa tiền, ngân hàng sẽ phối hợp cung cấp thông tin theo quy định.

"Cơ quan thuế không giám sát mọi giao dịch cá nhân một cách máy móc. Ngành thuế hiện đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu, chỉ tập trung vào các trường hợp có rủi ro thực sự.

Nếu một cá nhân có cả giao dịch kinh doanh và giao dịch sinh hoạt trong cùng tài khoản thì cơ quan thuế vẫn có thể phân tích, đối chiếu và xem xét trên cơ sở giải trình. Điều quan trọng nhất vẫn là minh bạch" - ông Minh nói.

Cơ quan thuế muốn quản lý dòng tiền của hộ kinh doanh

Cơ quan thuế sẽ thông qua việc quản lý hóa đơn của hộ kinh doanh để quản lý dòng tiền, từ đó đảm bảo minh bạch, công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.