Thông tin trên được nêu ra tại Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026: "Từ chính sách đến hành động" được tổ chức hôm nay, 14-8. 

Diễn đàn do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Viện Tư vấn và phát triển (CODE), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) với sự hỗ trợ của Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) tổ chức.

Thị trường carbon trong nước không quy định biên độ dao động giá

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, cho biết Việt Nam đã có hàng trăm dự án theo Cơ chế phát triển sạch (CDM) được cấp tín chỉ. Một số dự án đang chuyển đổi sang cơ chế mới theo Thỏa thuận Paris. Ngoài ra, Việt Nam có hơn 10 dự án theo Cơ chế tín chỉ chung (JCM) và nhiều dự án theo các tiêu chuẩn carbon khác.

Theo ông Quang, sự phát triển của các dự án carbon cũng mở ra nhu cầu đối với các tổ chức thẩm định. Hiện có khoảng 30 tổ chức đáp ứng yêu cầu về chứng nhận, xác nhận giá trị sử dụng theo quy định. Đây là một trong những mắt xích cần thiết bởi lượng giảm phát thải phải được đo lường, thẩm định và chứng nhận trước khi có thể trở thành tín chỉ giao dịch trên thị trường.

Bà Phạm Liên Anh, Trưởng Chương trình Tư vấn cải cách và Nghiên cứu kinh tế Việt Nam, Lào, Campuchia của IFC, cho biết mức độ quan tâm của doanh nghiệp đang tăng rõ rệt. Nhiều doanh nghiệp đã, đang hoặc chuẩn bị xây dựng dự án carbon gắn với các giải pháp giảm phát thải. "Cục Biến đổi khí hậu và IFC cũng đang chuẩn bị sổ tay hướng dẫn nhằm cung cấp các chỉ dẫn thực tiễn cho doanh nghiệp xây dựng dự án", bà nói.

Về giá tín chỉ carbon, ông Quang cho rằng mức giá trên thị trường phụ thuộc lớn vào chi phí tạo ra tín chỉ đó trong từng dự án cụ thể. Do đặc thù công nghệ và suất đầu tư khác nhau, tín chỉ sinh ra từ các dự án chi phí cao (như chôn lấp, xử lý chất thải) hoặc dự án hệ sinh thái tự nhiên (như rừng ngập mặn) thường có mức giá cao hơn đáng kể so với tín chỉ thu được từ các dự án năng lượng tái tạo.

"Không phải cứ có hoạt động giảm phát thải là tự động hình thành tín chỉ. Việc công nhận và phát hành tín chỉ đòi hỏi phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn và quy trình thẩm định nghiêm ngặt", ông Nguyễn Tuấn Quang nói.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó tổng Giám đốc, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), cho biết hiện thị trường carbon trong nước không quy định biên độ dao động giá và đơn vị yết giá là đồng. Vì vậy, đối với các loại tín chỉ thuộc diện được phép giao dịch, sau khi được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia và chuyển sang hệ thống lưu ký, việc mua bán sẽ được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên.

Theo đó, giá giao dịch tín chỉ carbon do bên mua và bên bán tự thỏa thuận, không bị giới hạn bởi mức giá trần, giá sàn hay biên độ dao động giá. Cơ chế này tạo điều kiện để các bên chủ động xác lập giá phù hợp với chất lượng, nguồn gốc và các đặc tính của từng loại tín chỉ.

Giá carbon phải đạt 147 USD/tấn mới tạo sức ép giảm phát thải

Trả lời câu hỏi về việc giá tín chỉ carbon, TS Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Tư vấn và Phát triển (CODE), Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia, dẫn dự báo của Ngân hàng Thế giới khi phân tích vai trò của giá carbon đối với quá trình chuyển đổi xanh.

Theo ông, mức khoảng 147 USD cho mỗi tấn carbon là ngưỡng giá có thể tạo ra tác động đủ lớn tới quyết định của các chủ thể phát thải. Khi giá còn thấp hơn nhiều, sức ép kinh tế để doanh nghiệp thay đổi công nghệ, đầu tư giảm phát thải chưa thực sự mạnh.

Điều này xuất phát từ bản chất của cơ chế định giá carbon. Khi phát thải trở thành một khoản chi phí đáng kể, doanh nghiệp phải đặt lên bàn cân giữa tiếp tục trả tiền cho lượng phát thải và bỏ vốn đầu tư công nghệ, thay đổi quy trình sản xuất để giảm lượng khí nhà kính. Giá carbon càng thấp, động lực kinh tế cho lựa chọn thứ hai càng hạn chế.

Ông Nghĩa cho rằng khoảng cách này đặc biệt đáng chú ý tại các nước đang phát triển, nơi giá carbon nhìn chung còn thấp. Việt Nam cũng đang ở giai đoạn đầu của quá trình hình thành và vận hành thị trường, nên còn một chặng đường dài để mức giá carbon đủ sức tạo ra hiệu ứng giảm phát thải như kỳ vọng.

"Đây là vấn đề cần được tính đến trong quá trình hoạch định chính sách. Mục tiêu của thị trường carbon không chỉ là hình thành một nơi mua bán hạn ngạch hay tín chỉ, mà quan trọng hơn là tạo được tín hiệu giá đủ mạnh để tác động đến hành vi của bên phát thải.

Vì vậy, mức giá cao hay thấp không đơn thuần quyết định giá trị của một tín chỉ carbon. Nếu giá phát thải vẫn thấp hơn đáng kể so với chi phí doanh nghiệp phải bỏ ra để chuyển đổi công nghệ, thị trường khó tạo được sức ép đủ lớn cho quá trình giảm phát thải", TS Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh.

Bộ trưởng Phát triển quốc tế Canada thăm rừng ngập mặn Cần Giờ

Trong chuyến thăm chính thức Việt Nam đầu năm 2026, Bộ trưởng Phát triển quốc tế Canada Randeep Sarai đã tới Cần Giờ (TP.HCM) tìm hiểu thực tế rừng ngập mặn, nhấn mạnh vai trò quản lý rừng trong ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển tín chỉ carbon.