
Du khách trải nghiệm các hoạt động tại Bưu điện TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
6h sáng, các con hẻm quanh trục đường Nguyễn Trãi, Võ Văn Tần hay bến Vân Đồn đã rộn rã nhịp sống riêng. Tiếng cánh cửa sắt kéo cọc cạch, lách cách muỗng đũa va chạm nơi xe hủ tiếu gõ, hương cà phê mới xay, cả thơm phức bánh mì vừa mới ra lò...
Cả một không gian đô thị thức giấc cũng là lúc một ngày mới cho du lịch văn hóa bắt đầu.
Khai thác mạnh chất liệu văn hóa để phát triển du lịch TP.HCM

Một con hẻm trên đường Nguyễn Trãi, phường Bến Thành, TP.HCM - Ảnh: ĐỖ ĐẠT
Frederik Wissink, nhiếp ảnh gia gắn bó 20 năm với đường phố TP.HCM, nhiều năm qua đã kiêm thêm vai trò mới: "host" của trải nghiệm Saigon Street Photography Experience. Từ kinh nghiệm gắn bó với ngõ hẻm, ông đưa các "tay máy" quốc tế, các "phó nhòm" bán chuyên nhìn TP.HCM ở phần hồn sâu thẳm của siêu đô thị này.
"Những con hẻm và phố nhỏ ở TP.HCM luôn là nhịp sống đích thực của Thành phố. Chúng mang một nét riêng biệt và độc đáo, nhưng đồng thời tất cả đều gợi lên một cảm giác thật thân quen", ông nói.
Theo Frederik, du khách khó có thể bắt gặp kiểu không gian đô thị TP.HCM ở nhiều quốc gia khác trên thế giới.
"Những du khách đồng hành cùng tôi yêu thích khoảnh khắc được gặp gỡ những con người bằng xương bằng thịt, đang sống đúng với nhịp sống đời thường của họ, chứ không phải những khung hình dàn dựng để chụp ảnh", ông chia sẻ.
Lát cắt ấy phản ánh một sự dịch chuyển rõ nét của du lịch TP.HCM từ tham quan bề nổi sang trải nghiệm chiều sâu văn hóa.
"Theo quan sát của cá nhân tôi, du lịch dựa trên trải nghiệm kết nối văn hóa thực chất đang gia tăng đều đặn, chuyển từ các tour tham quan thành phố kiểu "cưỡi ngựa xem hoa" truyền thống sang những hoạt động có tính kết nối sâu sắc hơn. Chất liệu văn hóa bắt đầu được khai thác mạnh hơn gần đây", Frederik nhận định.

Du khách nước ngoài tại TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Du lịch TP.HCM đang chứng kiến sự thay đổi tư duy từ "đếm khách" sang "đo giá trị". Với nhóm di tích lịch sử, trục "địa chỉ đỏ" kết nối chuỗi điểm đến Biệt động Sài Gòn với Địa đạo Tam Giác Sắt, Củ Chi hay đặc khu Côn Đảo tạo nên nhiều hành trình về nguồn chân thực.
Ở hướng văn hóa tâm linh và bản sắc, trục tuyến kết nối Bảo tàng Y học cổ truyền Việt Nam - FITO, làng sơn mài Tương Bình Hiệp, làng tre Phú An đến Nhà Lớn Long Sơn và Bạch Dinh trở thành lựa chọn ưu tiên của du khách thích khám phá sâu.
"Chuyển biến đáng chú ý nhất là văn hóa đang được nhìn nhận như một nguồn lực phát triển, thay vì chỉ là đối tượng để bảo tồn và trưng bày. Nghị quyết 80 đã định hình rõ định hướng này. Thành phố đang chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị văn hóa mang tính chiến lược", Tiến sĩ Daisy Kanagasapapathy, Đại học RMIT Việt Nam, nhận định.
Theo bà, di sản đang trở thành trải nghiệm sống động khi các bảo tàng, khu phố cổ và chợ truyền thống được tái hiện qua nghệ thuật kể chuyện, trình diễn và công cụ kỹ thuật số.
"5 chất" thương hiệu, sản phẩm du lịch đặc trưng

Trung tâm triển lãm Quốc tế WTC EXPO liền kề Tòa nhà khoa học công nghệ Bắc TP.HCM (trung tâm hành chính cũ của Bình Dương) - Ảnh: T.D.
Hoạt động du lịch của TP.HCM hiện còn tập trung tại lõi trung tâm Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, gây quá tải hạ tầng khu trung tâm và bỏ ngỏ tiềm năng của hai cực Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu.
Tài nguyên văn hóa không tự động trở thành sản phẩm có chiều sâu, mà phụ thuộc vào hàm lượng tri thức, sáng tạo "đổ vào" để du khách được nhập vai, "sống cùng điểm đến".
Chẳng hạn, không gian sản xuất của làng nghề gốm, sơn mài cần được tổ chức để du khách gặp gỡ nghệ nhân, tự tay chế tác sản phẩm và nghe câu chuyện chuyển đổi vùng đất trên nền tảng di sản công nghiệp; còn làng chài ven biển kể câu chuyện về lịch sử cảng thị, sinh kế biển, tín ngưỡng thờ Cá Ông và lễ hội Nghinh Ông.
Bản sắc điểm đến vốn là lợi thế khó sao chép, còn trải nghiệm là cơ chế chuyển hóa sự khác biệt thành giá trị.
Tài nguyên văn hóa chỉ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ sáng tạo thông qua chính sách phù hợp, ứng dụng công nghệ và liên kết các bên liên quan.
Việc chuyển từ tư duy "bán tour", khai thác thô tài nguyên sang thiết kế trải nghiệm sẽ giúp du khách tự nguyện chi tiêu nhiều hơn.
Siêu đô thị TP.HCM đang xây dựng thương hiệu du lịch đủ rộng, có cấu trúc đa tầng để bao quát sự đa dạng, phong phú của bản sắc đa văn hóa, nhưng thương hiệu cũng cần đủ rõ để tạo nên một nhận diện chung - một điểm đến văn hóa.
TP.HCM đang chuyển từ hoạt động quảng bá du lịch đơn lẻ sang xây dựng thương hiệu điểm đến có bản sắc, được quản trị thống nhất và tích lũy giá trị lâu dài. Trọng tâm của định hướng này, theo chỉ đạo của UBND TP.HCM, là tiếp tục phát triển thương hiệu du lịch "Vibrant Ho Chi Minh City - Sống động từng trải nghiệm".
Hệ thống nhận diện thương hiệu được chuẩn hóa với "5 chất" kết nối các giá trị cốt lõi gồm Xanh, Giao thoa, Kết nối, An yên và Rực rỡ nhằm tạo dựng tài sản thương hiệu có giá trị rộng lớn.
"Xanh" hướng tới du lịch sông nước, biển đảo, sinh thái bền vững. "Giao thoa" gắn liền tham quan di sản, làng nghề, bản sắc đô thị tiếp biến qua thời gian. "Kết nối" phản ánh du lịch MICE, giao thương quốc tế. "An yên" tập trung vào du lịch y tế, chăm sóc sức khỏe. "Rực rỡ" đại diện cho ẩm thực, sự sáng tạo và năng lượng đặc trưng.
Theo Sở Du lịch TP.HCM, "5 chất" trên không tạo ra các ngăn riêng biệt, mà hình thành hệ giá trị mở, thích ứng với những sản phẩm, xu hướng du lịch mới. Doanh nghiệp, đơn vị tổ chức sự kiện, điểm đến có thể phát huy bản sắc riêng, nhưng vẫn đóng góp vào hình ảnh chung của Thành phố.
Để "mở khóa" chi tiêu và sự gắn kết của du khách với vùng đất, cơ chế đánh giá hiệu quả sản phẩm du lịch văn hóa giờ đây không chỉ đo lường lượng khách và doanh thu, mà còn đánh giá mức độ bảo tồn di sản, chất lượng chiều sâu trải nghiệm, sự tham gia của cộng đồng và đóng góp vào tài sản thương hiệu "Đô thị văn hóa toàn cầu".
Siêu đô thị đa cực, văn hóa thống nhất trong đa dạng

Các hiện vật, hình ảnh lịch sử tại Bảo tàng Bà Rịa - Vũng Tàu - Ảnh: HẢI QUYỀN
TP.HCM đang sở hữu 681 tài nguyên có khả năng trở thành điểm đến du lịch, với cấu trúc trải rộng, phân vùng rõ nét.
Trong cấu trúc đó, vùng lõi trung tâm Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định hơn 320 năm hình thành và phát triển sở hữu 366 tài nguyên mang đậm dấu ấn đô thị mở, kết tinh ở hệ thống di sản kiến trúc đô thị, bảo tàng công lập và tư nhân, không gian văn hóa Chợ Lớn, các sân khấu nghệ thuật truyền thống và hiện đại, chợ truyền thống, hương vị ẩm thực và lễ hội nối tiếp suốt năm.
Khu vực vành đai Bình Dương với 85 tài nguyên nổi danh những làng nghề gốm Lái Thiêu, Tân Phước Khánh, sơn mài Tương Bình Hiệp, làng làm lu Chánh Hiệp, di tích lịch sử Địa đạo Tam Giác Sắt, Chiến khu Đ... nơi sự giao thoa giữa truyền thống thủ công và văn hóa công nghiệp tạo nên cấu trúc văn hóa đặc biệt.
Mở rộng từ khu dự trữ sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ nối sang Bà Rịa - Vũng Tàu đến đặc khu Côn Đảo là hành lang duyên hải với 230 tài nguyên đặc sắc như Di tích lịch sử Nhà tù Côn Đảo, không gian tín ngưỡng Nhà Lớn Long Sơn (đạo Ông Trần), di tích Bạch Dinh, trận địa pháo cổ, căn cứ núi Minh Đạm, làng nghề làm muối Thiềng Liềng, làng chài cổ Phước Hải...
Ba cực không gian không tồn tại biệt lập mà gắn kết chặt chẽ trong tiến trình mở cõi, phát triển vùng đất phương Nam. Dòng sông Sài Gòn như "mạch sống" thủy văn kết nối cả ba khu vực, ôm dáng cung đàn đổ ra biển lớn.
TP.HCM rộn ràng chào đón Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11 lần đầu tổ chức bằng chuỗi hoạt động nghệ thuật kết hợp trình diễn 3D mapping, bắn pháo hoa, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18-11), Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23-11) và Tuần lễ Du lịch TP.HCM lần 6 - 2026 trong tháng 12 với chủ đề "Thức cùng Thành phố - Chạm từng trải nghiệm".
Đây hứa hẹn là thời điểm vàng để hoàn thành "KPI" tổng thu du lịch 330.000 tỉ đồng cả năm, hướng mục tiêu đón 20 triệu lượt khách quốc tế, 67 triệu lượt khách nội địa, tổng thu 700.000 tỉ đồng năm 2030.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận