Theo Hãng tin Reuters ngày 25-8, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov bất ngờ tuyên bố Kiev đang dần thua trong cuộc chiến với Nga và nước này chỉ còn vài tháng để xoay chuyển tình thế.

Bật mí sốc của "bộ trưởng ngôi sao"

Trả lời phỏng vấn độc quyền Reuters, ông Fedorov - người vừa bị Tổng thống Volodymyr Zelensky miễn nhiệm hồi tháng trước - khẳng định: "Tôi nghĩ hiện đang có một bước ngoặt quyết định quỹ đạo tương lai của chúng tôi, nhưng có vẻ như chúng tôi đang dần dần, chậm rãi thua cuộc".

Theo ông Fedorov, Ukraine đang thiếu tầm nhìn tổng thể về cách giành chiến thắng, đồng thời bị kìm hãm bởi sự chậm đổi mới, nạn tham nhũng, các mạng lưới bảo trợ và những thiết chế nhà nước thiếu độc lập chính trị.

Điển hình như tại bán đảo Crimea. Ông Fedorov khẳng định ông chính là động lực chính đằng sau chiến dịch máy bay không người lái (drone) nhắm vào hệ thống hậu cần của Nga tại các vùng do Matxcơva kiểm soát ở phía nam Ukraine.

Những cuộc tấn công này đã gây khó khăn lớn cho lực lượng Nga ngoài tiền tuyến, tác động không nhỏ đến Crimea. 

Cựu bộ trưởng cho rằng Kiev chỉ còn vài tháng để đẩy mạnh chiến dịch này nhằm hoàn thành mục tiêu cô lập bán đảo Crimea, trước khi Nga tìm ra cách đối phó.

Dù vậy, ông vẫn tin Ukraine còn "mọi cơ hội" chiến thắng, với điều kiện khẩn trương đưa ra những quyết định đúng đắn hướng tới một kế hoạch chấm dứt chiến sự.

Những bình luận của ông Fedorov đi ngược lại các tuyên bố về sức mạnh và lợi thế trên chiến trường mà Ukraine đưa ra thời gian qua.

Suốt nhiều tháng nay, Kiev thường xuyên khẳng định quân đội của mình giành đất nhiều hơn mất đất, đồng thời nhấn mạnh thành công của những chiến dịch tấn công tầm xa bằng drone làm đứt gãy mạng lưới hạ tầng năng lượng và hậu cần của Nga.

Ngay khi bài phỏng vấn trên được công bố, Văn phòng Tổng thống Ukraine đã đáp trả, khẳng định ông Fedorov từng đánh giá tích cực về cách điều hành cuộc chiến khi ông còn tại nhiệm. Từ đó đến nay, điều duy nhất thay đổi là vị thế cá nhân của ông, theo Kiev.

Kiev chỉ 5% hiệu quả?

Quân đội Ukraine hiện rơi vào tình cảnh trớ trêu. Một mặt, drone của lực lượng này liên tiếp gây thiệt hại nghiêm trọng cho các mục tiêu Nga.

Mặt khác, phòng không Ukraine lại gần như "tay không tấc sắt" trước tên lửa đạn đạo Nga. Kho tên lửa đánh chặn của Kiev - vốn phụ thuộc nặng nề vào viện trợ - đã cạn kiệt.

Để gỡ nút thắt này, ông Fedorov nhấn mạnh Ukraine cần phát triển drone tự hành dẫn đường bằng trí tuệ nhân tạo, tên lửa đánh chặn giá rẻ và chương trình tên lửa đạn đạo riêng.

Ông chia sẻ tầm nhìn về một tuyến đầu phủ kín cảm biến điện tử để phát hiện đối phương, cùng thiết bị không người lái trên bộ và trên không nhằm giảm tối đa sự hiện diện của con người.

Theo ông, các doanh nghiệp nội địa Ukraine đã bắt tay vào những công nghệ này, nhưng Kiev vẫn chưa đưa ra chiến lược đồng bộ.

"Những công nghệ có thể chặn đứng hoàn toàn quân Nga đã tồn tại, nhưng chúng tôi thiếu tầm nhìn nên chúng không được áp dụng. Bộ máy nhà nước Ukraine hiện chỉ vận hành ở mức 5% hiệu quả", ông bình luận.

Đáng chú ý, ông Fedorov còn thẳng thừng cáo buộc vào thời điểm ông nhậm chức, nhiều vụ trưởng trong bộ thực chất do các doanh nghiệp quốc phòng giới thiệu bổ nhiệm nhằm vận động cho lợi ích của chính các công ty này.

Hé lộ kế hoạch tương lai

Cũng tại buổi phỏng vấn, ông Fedorov đã bác bỏ cáo buộc những quyết định của ông đã để lại cho Bộ Quốc phòng Ukraine lỗ hổng ngân sách lên đến 27 tỉ USD mà Ukraine chưa biết lấy tiền đâu để bù vào.

Con số trên được ông Zelensky đưa ra hồi cuối tuần trước, sau khi ông Fedorov tuyên bố thành công quân sự của Ukraine trong những tháng qua là nhờ ông quyết định chi trước khoản ngân sách lẽ ra dành cho nửa cuối năm 2026 ngay từ đầu năm. 

Trên Reuters, ông Fedorov nói ông không hiểu ông Zelensky lấy con số 27 tỉ USD từ đâu ra, đồng thời khẳng định kế hoạch chi tiêu của bộ dựa vào khoản tiết kiệm từ các gói thầu mới và nguồn hỗ trợ quốc tế.

Ngoài ra, ông cũng bảo vệ quan điểm Ukraine cần bầu cử ngay cả khi chưa kết thúc chiến tranh - điều đã bị ông Zelensky phản đối kịch liệt. Ông cho rằng dù việc bầu cử lúc này mang lại nhiều thử thách to lớn nhưng ông tin Ukraine đủ khả năng và sáng tạo để vượt qua các khó khăn.

Chia sẻ về dự định tương lai, ông Fedorov cho biết vẫn còn quá sớm để khẳng định ông sẽ tranh cử tổng thống hay không. Trước mắt, ông muốn tập trung vận động khôi phục bầu cử và theo đuổi các dự án công nghệ quân sự.

Ông Zelensky: Ukraine nay đã khác và không từ bỏ những gì thuộc về mình

Trong thông điệp Ngày Độc lập, ông Zelensky khẳng định Ukraine muốn chấm dứt xung đột với Nga, nhưng sẽ không chấp nhận nhượng bộ bằng mọi giá.