Cử nhân loại khá được dự tuyển thẳng tiến sĩ, bậc thạc sĩ còn cần thiết?

Từ năm 2027, người tốt nghiệp đại học loại khá có thể dự tuyển thẳng tiến sĩ nếu đáp ứng thêm điều kiện. Quy định mới mở rộng cơ hội học thuật, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về chất lượng đầu vào.

Cử nhân loại khá được dự tuyển thẳng tiến sĩ, bậc thạc sĩ còn cần thiết? - Ảnh 1.

Theo quy chế mới, từ năm 2027, người tốt nghiệp đại học loại khá có thể dự tuyển tiến sĩ nếu đáp ứng thêm yêu cầu về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác - Ảnh minh họa do AI tạo

Theo quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ ban hành kèm Thông tư 53/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ ngày 1-1-2027, đối tượng dự tuyển tiến sĩ được mở rộng, trong đó bổ sung trường hợp người tốt nghiệp đại học loại khá.

Mở rộng đối tượng dự tuyển tiến sĩ

Theo Điều 14 của quy chế ban hành kèm Thông tư 53, người dự tuyển tiến sĩ phải đáp ứng một trong hai điều kiện: đã tốt nghiệp hoặc đủ điều kiện công nhận tốt nghiệp trình độ thạc sĩ; hoặc đã tốt nghiệp đại học loại giỏi trở lên, bao gồm cả chương trình đào tạo chuyên sâu. 

Đáng chú ý, người tốt nghiệp đại học loại khá cũng được dự tuyển nếu đáp ứng thêm yêu cầu về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác theo quy định của chương trình đào tạo.

So với quy chế hiện hành, quy định mới bổ sung cơ hội cho người tốt nghiệp đại học loại khá được dự tuyển tiến sĩ mà không bắt buộc phải có bằng thạc sĩ.

Tuy nhiên, "thuộc đối tượng dự tuyển" không đồng nghĩa đương nhiên được công nhận là nghiên cứu sinh. Người dự tuyển vẫn phải đáp ứng yêu cầu đầu vào của cơ sở đào tạo, bảo đảm không thấp hơn chuẩn chương trình đào tạo ở trình độ, lĩnh vực và ngành tương ứng.

Các trường phải quy định cụ thể về kiến thức nền tảng, học phần hoặc khối lượng học tập bổ sung, năng lực nghiên cứu, ngoại ngữ, kinh nghiệm công tác, định hướng nghiên cứu và các yêu cầu cần thiết khác đối với người dự tuyển.

Cần đánh giá năng lực thực chất

PGS.TS Nguyễn Vũ Quỳnh, Phó hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng đánh giá đây là điều chỉnh tích cực, thể hiện tư duy cởi mở và linh hoạt hơn trong phát triển nguồn nhân lực trình độ cao.

Theo ông, kết quả học tập đại học là tiêu chí quan trọng nhưng chưa phản ánh đầy đủ năng lực nghiên cứu, tư duy khoa học và tiềm năng phát triển của mỗi cá nhân. Thực tế có những người tốt nghiệp loại khá nhưng sở hữu công trình khoa học được công bố hoặc có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực chuyên môn.

"Việc mở rộng cơ hội dự tuyển có thể giúp phát hiện và thu hút thêm những người có năng lực thực sự vào con đường nghiên cứu. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc hạ thấp chuẩn chất lượng đào tạo. Các trường cần có quy trình đánh giá chặt chẽ về năng lực nghiên cứu, trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và khả năng thực hiện công trình khoa học độc lập của ứng viên", ông nhấn mạnh.

TS Nguyễn Thị Thoa, giảng viên Trường đại học Nguyễn Tất Thành cũng cho rằng việc xét tuyển cần dựa trên nhiều phương diện thay vì chỉ căn cứ vào xếp loại bằng tốt nghiệp.

Bà đề xuất các trường quy định rõ tiêu chí đánh giá công trình khoa học của ứng viên, từ số lượng, chất lượng, uy tín nơi công bố đến mức độ phù hợp với ngành dự tuyển và vai trò đóng góp thực chất của người nghiên cứu. Việc đánh giá cũng cần chú trọng chất lượng sản phẩm nghiên cứu, tránh dừng lại ở số lượng bài báo hoặc số năm công tác.

"Rủi ro lớn nhất không nằm ở việc người tốt nghiệp đại học loại khá được trao cơ hội dự tuyển tiến sĩ, mà nằm ở khả năng các cơ sở đào tạo đánh giá không đúng năng lực nghiên cứu thực chất của ứng viên", bà Thoa nhận định.

'Chỉ nên áp dụng với người tốt nghiệp loại giỏi'

GS.TS Nguyễn Huy Bích, giảng viên khoa công nghệ cơ khí Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, cho rằng với hệ thống khung trình độ quốc gia hiện nay, không nên cho cử nhân loại khá dự tuyển thẳng tiến sĩ, mà chỉ nên áp dụng với người tốt nghiệp loại giỏi.

Theo ông, người học tiến sĩ cần có năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề với tính độc lập cao, khả năng sử dụng ngoại ngữ để tiếp cận tài nguyên học thuật, tư duy phân tích và đánh giá vấn đề. Vì vậy, cử nhân loại khá cần có giai đoạn đào tạo thạc sĩ để tích lũy và tập dượt trước khi bước vào nghiên cứu chuyên sâu.

GS Bích nhận định: "Quy chế mới có cách tiếp cận cởi mở nhưng điều kiện bổ sung cần được quy định chặt chẽ hơn. 

Nếu sử dụng công trình khoa học làm tiêu chí xét tuyển, cần xác định rõ ứng viên phải là tác giả chính, công trình đăng trên tạp chí có điểm từ 0,75 trở lên hoặc tạp chí quốc tế uy tín, đồng thời phù hợp với hướng nghiên cứu tiến sĩ. Nếu không có tiêu chí cụ thể, việc chấp nhận những công bố trên các tạp chí kém chất lượng có thể ảnh hưởng đến chất lượng tuyển chọn."

Cần xem xét nghiêm túc vì liên quan chất lượng, giá trị bằng thạc sĩ

ThS - Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng quy định này cần được xem xét nghiêm túc vì liên quan đến chất lượng đào tạo tiến sĩ, giá trị của bằng thạc sĩ và tính hợp lý trong cấu trúc giáo dục đại học.

Theo ông, thực tế có trường mà gần như toàn bộ sinh viên tốt nghiệp một khóa đều đạt ngưỡng học lực để được xem xét dự tuyển tiến sĩ. Điều này đặt ra câu hỏi, tiêu chí xếp loại tốt nghiệp còn bao nhiêu giá trị trong việc sàng lọc, nhận diện những người có năng lực nghiên cứu đặc biệt?

"Tôi không phản đối việc cử nhân thực sự xuất sắc được học thẳng lên tiến sĩ. Điều tôi không đồng tình là việc tiếp tục mở rộng ngưỡng dự tuyển xuống loại khá khi chưa làm rõ được cơ chế đánh giá năng lực tương đương và bảo đảm chất lượng.

Nếu muốn tạo cơ hội cho cử nhân có năng lực nghiên cứu đặc biệt, cần xây dựng bộ tiêu chí xét tuyển độc lập, công khai, bảo đảm đánh giá thực chất năng lực nghiên cứu, chất lượng công trình khoa học, đề cương nghiên cứu và khả năng theo đuổi chương trình tiến sĩ", ông Hà nói.

Cử nhân loại khá được dự tuyển thẳng tiến sĩ, bậc thạc sĩ còn cần thiết? - Ảnh 5.70% sinh viên phải có việc làm đúng chuyên môn: Chuẩn đại học mới gây tranh luận

Chuẩn đại học mới đặt ra nhiều tiêu chí bị cho là cứng nhắc, khó phản ánh đúng chất lượng đào tạo. Đáng chú ý, quy định ít nhất 70% người tốt nghiệp phải có việc làm phù hợp với chuyên môn đang gây tranh luận về tính khả thi.

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
google Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn.
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên

    Dòng sự kiện: Tự chủ đại học

    Xem thêm
    Tải App

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất