Một số trường đại học có thể hết suất bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư?

Theo các chuyên gia, một số trường đại học có thể đã đạt hoặc vượt hạn mức bổ nhiệm theo công thức dự kiến trong dự thảo thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư. 

Điều này có nguy cơ gây khó khăn cho việc bổ nhiệm những nhà khoa học trẻ đủ tiêu chuẩn, đặc biệt là đội ngũ kế cận.

Hạn mức giáo sư, phó giáo sư có thể gây khó cho đội ngũ kế cận

Theo dự thảo, số lượng giáo sư, phó giáo sư tối đa của mỗi nhóm ngành được xác định dựa trên quy mô giảng viên có trình độ tiến sĩ, kết quả hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng kết quả đào tạo tiến sĩ.

Việc bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư theo vị trí cơ hữu, đồng cơ hữu và hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu chỉ được thực hiện khi tổng số giáo sư, phó giáo sư của nhóm ngành sau bổ nhiệm không vượt quá số lượng tối đa.

Công thức xác định số lượng tối đa được đề xuất như sau:

N_max = (30% × G) + (T × G) + (k × B)

Trong đó: (30% × G) là mức cơ bản; (T × G) là mức tăng theo kết quả hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; (k × B) là mức tăng theo kết quả đào tạo tiến sĩ.

G là số giảng viên cơ hữu có trình độ tiến sĩ của nhóm ngành, tính bình quân trong ba năm gần nhất; T là tỉ trọng kinh phí thu từ hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên tổng kinh phí thu của cơ sở đào tạo; B là số bằng tiến sĩ do cơ sở đào tạo cấp cho nghiên cứu sinh của nhóm ngành, tính bình quân trong ba năm gần nhất.

Hệ số k bằng 2/3 đối với khối ngành I và 1/3 đối với các khối ngành còn lại. Ngoài ra, dự thảo quy định số lượng giáo sư của mỗi nhóm ngành không được vượt quá 25% tổng số phó giáo sư của nhóm ngành đó.

Theo các chuyên gia, công thức này đặt ra vấn đề đối với những cơ sở giáo dục đại học có truyền thống nghiên cứu và đội ngũ khoa học phát triển. Số lượng giáo sư, phó giáo sư hiện hữu tại những trường này có thể đã đạt hoặc vượt hạn mức được xác định theo công thức dự thảo.

"Trong trường hợp đó, việc bổ nhiệm các nhà khoa học thuộc thế hệ kế cận có thể gặp khó khăn trong một thời gian tương đối dài, dù ứng viên đã đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn. Điều này đặt ra yêu cầu cần có cơ chế phù hợp để các trường tiếp tục phát triển đội ngũ, ghi nhận năng lực và thành tích nghiên cứu của những giảng viên, nhà khoa học trẻ", một chuyên gia phân tích.

Đề nghị bổ nhiệm người có tài năng ngoài hạn mức

Từ vấn đề trên, các chuyên gia đề nghị giữ nguyên công thức xác định hạn mức giáo sư, phó giáo sư thông thường (N_max) của dự thảo, đồng thời bổ sung cơ chế chuyển tiếp linh hoạt và cơ chế bổ nhiệm đối với người có tài năng.

Theo kiến nghị, những trường hợp được bổ nhiệm theo diện người có tài năng không tính vào hạn mức N_max và không tính khi xác định giới hạn cơ cấu giáo sư tối đa 25% theo dự thảo.

Đề xuất này nhằm tạo thêm cơ hội phát triển nghề nghiệp cho các giảng viên, nhà khoa học trẻ có năng lực và thành tích nghiên cứu nổi bật, đặc biệt tại những trường đã chạm ngưỡng hạn mức bổ nhiệm thông thường.

Các chuyên gia cũng đề nghị việc áp dụng cơ chế này phải gắn với nhu cầu đào tạo, nghiên cứu và kế hoạch phát triển đội ngũ của từng cơ sở giáo dục đại học. Việc đánh giá ứng viên cần bảo đảm tính độc lập, công khai kết quả và trách nhiệm giải trình.

Theo đó, cơ chế bổ nhiệm người có tài năng được xem là giải pháp bổ sung để xử lý tình huống hạn mức giáo sư, phó giáo sư đã đạt ngưỡng nhưng cơ sở đào tạo vẫn có những nhà khoa học đủ năng lực, thành tích để bổ nhiệm. Qua đó, chính sách vừa duy trì yêu cầu quản lý quy mô chức danh, vừa tạo điều kiện phát triển đội ngũ khoa học kế cận tại các trường đại học.

Tuyển sinh đại học 2027: Siết phương thức xét tuyển, giảm điểm cộng, bớt giấy tờ

Từ năm 2027, mỗi chương trình đào tạo chỉ được dùng tối đa 3 phương thức tuyển sinh, điểm cộng giảm còn 0,5 điểm và sẽ bỏ hẳn từ năm 2028, đồng thời giảm mạnh hồ sơ, thủ tục cho thí sinh.