
Sinh viên Trường đại học Nguyễn Tất Thành tham gia Ngày hội tuyển dụng do trường tổ chức tháng 10-2026 - Ảnh: HOÀNG NGA
Chính thức có hiệu lực từ ngày 15-11, quy định về chuẩn đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra yêu cầu mới về trình độ giảng viên, kết quả sau tốt nghiệp, cùng nhiều tiêu chí về tuyển sinh, đào tạo, tài chính và cơ sở vật chất. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và lãnh đạo trường đại học cho rằng một số tiêu chí chưa phù hợp thực tiễn, nếu áp dụng sẽ khiến nhiều trường khó đáp ứng.
Nhiều tiêu chí chuẩn đại học mới bị cho là thiếu thực tế
Bộ chuẩn đại học cũng là căn cứ để xem xét, thẩm định, giám sát các điều kiện cho phép hoạt động đào tạo và đình chỉ hoạt động đào tạo đối với các trường.
Theo PGS.TS Nguyễn Kim Hồng - Hiệu trưởng Trường đại học Nguyễn Tất Thành, yêu cầu mới về trình độ giảng viên là bài toán không đơn giản. Một số trường hiện đã có trên 40% giảng viên là tiến sĩ, nhưng để nâng tỉ lệ này theo yêu cầu mới vẫn cần thời gian và nguồn lực.
"Về tiêu chí 70% người học có việc làm đúng chuyên môn sau tốt nghiệp, có lẽ chỉ các trường sư phạm mới có cơ chế tương đối thuận lợi để đáp ứng, do sinh viên được miễn học phí và có cam kết phục vụ trong ngành sau khi tốt nghiệp", ông Hồng nhận định.
Nhiều lãnh đạo trường đại học tại TP.HCM nhận định nhiều trường sẽ khó đạt các tiêu chí mới. Việc tuyển dụng tiến sĩ để nhanh chóng đáp ứng yêu cầu có thể dẫn đến tình trạng hạ chuẩn tuyển dụng, trong khi nguồn nhân lực tiến sĩ có chất lượng không dễ tìm.
"Chủ trương chỉ tiêu này là đúng nhưng ấn định tăng nhanh quá sẽ tạo méo mó, nên cần có lộ trình phù hợp", lãnh đạo một trường nói.
Ông Dương Anh Đức, Bí thư Đảng ủy các trường đại học, cao đẳng TP.HCM, cũng cho rằng Quy định ít nhất 70% người tốt nghiệp có việc làm cần được cân nhắc kỹ. Theo ông, người học có quyền lựa chọn con đường nghề nghiệp, kể cả không đi làm ngay sau khi tốt nghiệp.
"Các tiêu chí như tỉ lệ sinh viên bỏ học, tốt nghiệp đúng hạn cũng nên được xem là chỉ tiêu phấn đấu thay vì điều kiện bắt buộc. Mối liên hệ giữa những con số này với chất lượng đào tạo cần được phân tích thận trọng", ông nói.
Vẫn tiếp cận "đếm đầu người, đo mét vuông"
PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, cho rằng Thông tư 83 vẫn nặng về cách tiếp cận "đếm đầu người, đo mét vuông", có nguy cơ khiến các trường đối phó bằng hình thức thay vì tập trung nâng cao chất lượng.
Theo ông, quy định tỉ lệ người học quy đổi trên giảng viên quy đổi không quá 40:1 chưa theo kịp xu hướng giáo dục hiện nay. Với sự hỗ trợ của hệ thống quản lý học tập, trí tuệ nhân tạo và học liệu số, một giảng viên có thể tổ chức lớp học trực tuyến cho số lượng lớn người học. Vì vậy, cần xem xét chất lượng tương tác và kết quả học tập thay vì chỉ dựa vào một ngưỡng số lượng cố định.
Ông cũng cho rằng yêu cầu diện tích đất tối thiểu 25m²/người học chính quy quy đổi từ năm 2030 và diện tích sàn xây dựng tối thiểu 2,8m²/người học sẽ tạo áp lực lớn cho các trường tại đô thị đông dân. Trong khi đó, đào tạo kết hợp trực tiếp và trực tuyến đang mở ra những cách thức tổ chức không gian học tập linh hoạt hơn.
Một số tiêu chí khác như lượt sử dụng học liệu tối thiểu 10 lần/người/năm cũng cần được xem xét theo hướng phù hợp với thói quen tiếp cận tài liệu số, cơ sở dữ liệu quốc tế và học liệu mở.
"Các chỉ tiêu tuyển sinh và đào tạo như tỉ lệ nhập học trung bình ba năm tối thiểu 50%, tỉ lệ thôi học hằng năm không quá 10%, tỉ lệ tốt nghiệp trong 1,5 lần thời gian chuẩn tối thiểu 60% và tốt nghiệp đúng hạn tối thiểu 40% có thể tạo áp lực cho những trường có đặc thù đào tạo riêng.
Nếu chạy theo các tỉ lệ này, một số trường có thể nới lỏng đánh giá, hạ chuẩn đầu ra hoặc tìm cách duy trì sinh viên bằng mọi giá. Điều đó sẽ tác động ngược đến chất lượng đào tạo", ông Dũng cảnh báo.
TS Nguyễn Quốc Anh, Phó chủ tịch Hội đồng trường Trường đại học Công nghệ TP.HCM, đồng tình với việc ban hành chuẩn cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, ông cho rằng cần có hướng dẫn cụ thể để các trường thực hiện thống nhất.
"Với yêu cầu ít nhất 70% người tốt nghiệp có việc làm phù hợp chuyên môn, Bộ cần thống nhất cách khảo sát, xác định việc làm và tính toán đối với những trường hợp không phản hồi. Đối với yêu cầu nâng tỉ lệ giảng viên tiến sĩ cũng cần thời gian, bởi các trường vừa phải cử giảng viên đi học, vừa bảo đảm hoạt động giảng dạy. Cần làm rõ các mốc thực hiện đến năm 2030 và xây dựng lộ trình phù hợp để các trường chủ động chuẩn bị nguồn lực, kết hợp đào tạo đội ngũ hiện có với tuyển dụng mới", ông kiến nghị.

Chuẩn đại học mới với 6 tiêu chuẩn do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, có hiệu lực từ ngày 15-11 - Đồ họa: TRẦN HUỲNH
Băn khoăn về tính khả thi
Sau khi thông tin về bộ chuẩn mới được đăng tải, nhiều bạn đọc Tuổi Trẻ cũng gửi ý kiến bày tỏ lo ngại. Nhiều người thắc mắc những trường không đạt tiêu chí sẽ phải chịu tác động như thế nào.
Bạn đọc Minh Kiệt lo quy định về tỉ lệ tiến sĩ có thể khiến các trường cạnh tranh tuyển dụng cùng một nguồn nhân lực, dẫn đến tình trạng tiến sĩ dịch chuyển giữa các trường thay vì gia tăng thực chất đội ngũ.
Nhiều ý kiến khác cũng đề cập đến nguy cơ các trường điều chỉnh cách tổ chức đào tạo để đáp ứng tỉ lệ tốt nghiệp đúng hạn, tỉ lệ thôi học và kết quả việc làm sau tốt nghiệp.
Bạn đọc Hùng Dũng cho rằng các chỉ tiêu này cần được xem xét theo từng ngành, từng trường và điều kiện thị trường lao động. Những chương trình có yêu cầu đầu ra cao có thể có tỉ lệ sinh viên thôi học lớn hơn hoặc tốt nghiệp chậm hơn, nhưng điều đó chưa hẳn phản ánh chất lượng đào tạo thấp.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận