Chồng qua đời, người phụ nữ 66 tuổi rơi vào trầm cảm vì cô đơn

Chia sẻ tại buổi cung cấp thông tin với chủ đề "Cô đơn ở người cao tuổi" ngày 15-6, bác sĩ Nguyễn Văn Hải, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết mới đây ông tiếp nhận bệnh nhân 66 tuổi vào viện trong tình trạng muốn tự tử.

3 năm trước, chồng bà bị đột quỵ, liệt nửa người, mất khả năng tự chăm sóc. Suốt thời gian đó bà là người trực tiếp chăm sóc chồng.

Khoảng sáu tháng trước, chồng qua đời. Bà sống một mình ở quê trong khi các con đều làm việc ở Hà Nội, ít có điều kiện ở bên. Sự mất mát cùng cuộc sống cô đơn khiến bà ngày càng trống trải, thiếu người trò chuyện.

Ban đầu bà mất ngủ kéo dài, mỗi ngày chỉ ngủ khoảng hai giờ, nhiều đêm thức trắng. Dần dần bà luôn buồn chán, không còn hứng thú với những sở thích trước đây, sụt 5kg chỉ trong hai tháng. Dù đã điều trị tại bệnh viện địa phương, tình trạng không cải thiện.

Một tháng trước khi nhập viện, bà thường xuyên khóc, cho rằng mình là gánh nặng của gia đình và xuất hiện ý nghĩ tự sát để "giải thoát". Gia đình đưa bà đến Viện Sức khỏe tâm thần điều trị.

Các bác sĩ chẩn đoán bà mắc trầm cảm nặng kèm triệu chứng loạn thần và ý tưởng tự sát. Sau 17 ngày điều trị bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý, thư giãn và kích thích từ xuyên sọ, sức khỏe bà cải thiện và được xuất viện, theo dõi ngoại trú.

Tại sao người cao tuổi cô đơn?

Theo TS Nguyễn Thị Phương Mai, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng một phần ba người cao tuổi từng trải qua cảm giác cô đơn, trong đó khoảng 5% thường xuyên hoặc luôn cảm thấy cô đơn.

Theo TS Mai, cô đơn là cảm giác chủ quan khi một người thấy mình thiếu sự gắn kết với người khác - không ai thực sự hiểu mình, không có người để chia sẻ, không còn được cần đến hoặc bị đứng ngoài cuộc sống gia đình.

Điều này khác với việc sống một mình. Một người cao tuổi sống độc lập nhưng vẫn có bạn bè, được con cháu quan tâm, tham gia các hoạt động xã hội và cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa thì chưa chắc đã cô đơn.

Cô đơn không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng mà còn tác động đến sức khỏe thể chất và tinh thần - đây không phải trạng thái "bình thường của tuổi già".

Theo TS Mai, sự cô đơn thường là kết quả của nhiều yếu tố. Sau khi nghỉ hưu, nhiều người mất đi môi trường giao tiếp và vai trò xã hội quen thuộc. Mất bạn đời khiến họ mất đi người đồng hành, trong khi bạn bè đồng trang lứa cũng dần qua đời hoặc mắc bệnh.

Bên cạnh đó, khoảng cách thế hệ khi con cháu bận học tập, công việc hoặc lập gia đình riêng. Dù được chăm lo về vật chất, nhiều người cao tuổi vẫn cảm thấy mình không còn được lắng nghe hay cần đến.

Các bệnh mạn tính, suy giảm thính lực, thị lực, khó khăn vận động... cũng làm giảm khả năng tham gia các hoạt động xã hội, từ đó gia tăng cảm giác cô đơn.

Gia đình cần lắng nghe, quan tâm

Theo các bác sĩ, người sống một mình, mới mất người thân, mắc bệnh mạn tính hoặc có tiền sử trầm cảm, lo âu là nhóm có nguy cơ cao.

Sự cô đơn có thể biểu hiện qua việc ít ra khỏi nhà, giảm gặp gỡ bạn bè, từ bỏ sở thích, không muốn tham gia sinh hoạt gia đình hoặc thường xuyên ngồi một mình. Người cao tuổi cô đơn cũng có thể buồn bã kéo dài, dễ tủi thân, cảm thấy bị bỏ rơi hoặc không còn quan trọng với người thân.

TS Mai cho rằng nguyên tắc quan trọng nhất là không xem nhẹ cảm xúc của người cao tuổi, không trách móc hay áp đặt mà cần lắng nghe trước. Gia đình có thể duy trì những việc đơn giản như gọi điện hằng ngày, cùng ăn cơm, đi khám bệnh hoặc đi dạo cùng.

Hỏi ý kiến hoặc giao cho họ những việc phù hợp như chăm cây, nấu ăn hay kể chuyện cho cháu cũng giúp người cao tuổi cảm thấy mình vẫn có vai trò trong gia đình.

Ngoài ra, người cao tuổi nên duy trì các hoạt động như đọc báo, nghe nhạc, chăm sóc cây cối, vận động nhẹ và tham gia câu lạc bộ, nhóm sinh hoạt cộng đồng để tăng kết nối.

Nếu được hướng dẫn, điện thoại thông minh với các ứng dụng gọi video, nhắn tin cũng có thể trở thành công cụ hữu ích giúp giảm cảm giác cô đơn.

Đồng lương hưu ít ỏi và nỗi lo của người cao tuổi

Mỗi lần đi chợ, bà Nguyễn Thị Phi Yến, trú phường Tây Hồ, Hà Nội lại dừng khá lâu ở các sạp hàng, bởi với mức lương hưu chưa đến 6 triệu đồng, bà phải tính toán nhiều hơn, hôm nay bà mua vài mớ rau, ít đậu phụ, chút hoa quả.