Ngày 28-1, TAND khu vực 6 tiếp tục phần tranh luận tại phiên tòa sơ thẩm lần 3 xét xử 6 cựu chiến binh về tội "hủy hoại rừng". Vụ án xảy ra từ năm 2015, kéo dài suốt 11 năm, qua nhiều cấp xét xử nhưng đến nay vẫn chưa thể khép lại.

Viện kiểm sát đề nghị tuyên phạt các cựu chiến binh 6 - 9 tháng tù

Trong 2 lần xét xử sơ thẩm trước, TAND TP Gia Nghĩa (cũ, nay là TAND khu vực 6) tuyên phạt các bị cáo 6 - 7 tháng tù. Ngày 18-5-2020, Ủy ban Thẩm phán TAND cấp cao tại TP.HCM ban hành quyết định giám đốc thẩm, hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và phúc thẩm do hồ sơ vụ án có nhiều vi phạm nghiêm trọng; việc xác định loại rừng, hiện trạng, diện tích và thiệt hại chưa đủ căn cứ pháp lý.

Theo quyết định giám đốc thẩm, phương pháp đo GPS không cắm mốc, không đo đếm cây rừng nên không đủ giá trị kết tội. Viện KSND cấp cao sau đó yêu cầu giám định lại để khắc phục các vi phạm.

Tuy nhiên tại phiên tòa lần này, kiểm sát viên Phạm Thạch Huy công bố cáo trạng số 32 ngày 28-4-2025, tiếp tục truy tố 6 cựu chiến binh về tội "hủy hoại rừng" với những căn cứ từng bị cho chưa đúng quy định.

Viện kiểm sát cho rằng dù các bị cáo không thừa nhận hành vi phạm tội, nhưng có đủ căn cứ xác định đã hủy hoại 0,98ha rừng sản xuất, thiệt hại 100%, trị giá hơn 53 triệu đồng. Cơ quan công tố cũng khẳng định không có việc chính quyền địa phương giao rừng cho các bị cáo quản lý; các bị cáo có trách nhiệm phối hợp bảo vệ rừng, không thể nhân danh chi hội để chặt phá rừng.

Theo quan điểm truy tố, các bị cáo không có tình tiết tăng nặng, được xem xét giảm nhẹ do nhân thân tốt, từng phục vụ trong quân đội. Viện kiểm sát đề nghị mức án từ 6 đến 9 tháng tù đối với các bị cáo Đỗ Mạnh Hùng, Ngân Xuân Dũng, Vũ Tất Đắc, Hoàng Văn Sằn, Nguyễn Nam Thái và Cao Minh Điến; một cựu chiến binh khác liên quan vụ án đã qua đời.

Cây đã bị cưa "càng về sau càng to"

Tranh luận tại tòa, luật sư Lê Văn Hoan (Đoàn luật sư TP.HCM) chỉ ra mâu thuẫn lớn trong hồ sơ khi đường kính cây bị cho là bị cưa hạ "càng về sau càng to".

Theo đó, biên bản kiểm lâm lập trước khi giám định chỉ ghi nhận cây có đường kính 10 - 25cm, nhưng các tài liệu, kết luận giám định về sau lại xuất hiện cây có đường kính 36 - 40cm, thậm chí lớn hơn.

Luật sư cho rằng việc cây "lớn dần theo hồ sơ" trong khi không thu giữ được gỗ tang vật cho thấy chứng cứ thiếu nhất quán, không bảo đảm độ tin cậy để buộc tội.

Bào chữa viên nhân dân Nguyễn Thái Bình (Hội Cựu chiến binh Việt Nam) cho rằng quá trình khám nghiệm hiện trường, thu thập chứng cứ có vi phạm nghiêm trọng tố tụng. Theo các luật sư, hiện trường được khám nghiệm sơ sài, không có mặt các bị cáo, không mô tả mật độ cây, không phân biệt vết cưa mới hay cũ, không thu giữ gỗ làm vật chứng.

Đáng chú ý, ảnh hiện trường chỉ được bổ sung sau khoảng 10 tháng, không có sơ đồ, không thể hiện vị trí chụp, không có chữ ký người chứng kiến; điều tra viên sau này thừa nhận "không nhớ ai chụp".

Ông Nguyễn Thái Bình viện dẫn thêm việc tại phiên tòa phúc thẩm ngày 21-6-2016, đại diện viện kiểm sát từng thừa nhận ảnh hiện trường được thu thập không đúng quy định, không kèm sơ đồ, thu thập sau thời điểm khám nghiệm và không có xác nhận của bất kỳ ai.

Liên quan 2 máy cưa được cho là công cụ gây án, các luật sư cho rằng cả 2 cái cưa máy đều hư hỏng, không niêm phong, không giám định nhưng vẫn được dùng làm căn cứ buộc tội là trái quy định tố tụng.

Đối đáp, kiểm sát viên Phạm Thạch Huy không đồng tình với quan điểm cho rằng có vi phạm tố tụng nghiêm trọng.

Theo kiểm sát viên, hành vi phá rừng cấu thành tội phạm khi diện tích rừng bị xâm hại thuộc danh mục rừng được bảo vệ. Trong vụ án này, kết luận giám định xác định diện tích rừng bị hủy hoại là 0,8ha, đủ căn cứ xử lý các bị cáo, còn số tiền hơn 53 triệu đồng chỉ dùng để đánh giá mức độ thiệt hại.

Về yêu cầu tính chi tiết từng cây, tách riêng thiệt hại môi trường và lâm sản, kiểm sát viên cho rằng tại thời điểm giám định, Quyết định số 1558 ngày 14-10-2013 là căn cứ pháp lý duy nhất để định giá rừng, theo cách tính gộp.

Phần thiệt hại môi trường khoảng 13 triệu đồng không buộc các bị cáo bồi thường; thiệt hại rừng còn lại hơn 40 triệu đồng chỉ giải quyết theo thủ tục dân sự khi có yêu cầu.

Kiểm sát viên cũng cho rằng việc bổ sung ảnh hiện trường sau khi bản án sơ thẩm bị hủy là để phục vụ điều tra bổ sung, không phải hợp thức hóa chứng cứ. Riêng việc cán bộ điều tra độc lập lấy lời khai bị can không có sự giám sát của điều tra viên được thừa nhận là trái quy định và đề nghị hội đồng xét xử không chấp nhận các tài liệu, chứng cứ phát sinh từ vi phạm này.

Sau khi cho các bị cáo nói lời sau cùng, Thẩm phán chủ tọa Mai Đoàn Minh Hương cho biết hội đồng xét xử bước vào nghị án và sẽ tuyên án vào chiều 30-1.

6 cựu chiến binh ra tù kêu oan: 'Phải rõ trắng đen vì chúng tôi là lính'

TTO - Tòa án Nhân dân cấp cao tại TP.HCM đã có phiên họp và ra quyết định hủy 2 bản án "6 cựu chiến binh tham gia phá rừng" xảy ra tại huyện Đắk Song (tỉnh Đắk Nông) vì "không đủ chứng cứ để buộc tội".