Trong hai ngày 27 và 28-1, tại phần tranh luận của phiên tòa sơ thẩm lần thứ ba do Tòa án nhân dân khu vực 6, Lâm Đồng xét xử các cựu chiến binh, các luật sư bào chữa cho 6 bị cáo bị truy tố về tội "hủy hoại rừng" cho rằng các cơ quan tiến hành tố tụng đã không khắc phục được những sai sót mà các bản án bị hủy trước đó đã chỉ ra.

Nơi cựu chiến binh phát dọn thực tế không còn rừng

Trước đó, chiều 27-1, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) khu vực 6 (Lâm Đồng) đề nghị Hội đồng xét xử (HĐXX) tuyên phạt các bị cáo mức án từ 6 đến 9 tháng tù về tội hủy hoại rừng. 

Dù các bị cáo không thừa nhận hành vi phạm tội nhưng hồ sơ vụ án có đủ căn cứ xác định các bị cáo đã hủy hoại 0,98ha rừng sản xuất, gây thiệt hại hơn 53 triệu đồng. Việc các bị cáo nhân danh chi hội cựu chiến binh để phát dọn cây rừng là trái pháp luật.

Tuy nhiên, Viện kiểm sát cũng ghi nhận các bị cáo không có tình tiết tăng nặng, có nhiều tình tiết giảm nhẹ như nhân thân tốt, từng phục vụ lâu năm trong quân đội, có công với đất nước nên đề nghị áp dụng mức án thấp nhất trong khung hình phạt.

Tại phần xét hỏi, các bị cáo đồng loạt khai rằng trước thời điểm phát dọn để trồng keo gây quỹ, khu vực này trên thực tế đã không còn rừng. Theo lời khai, hiện trường lúc các cựu chiến binh vào đã bị cháy, bị chặt phá từ trước...

Trả lời HĐXX, điều tra viên Hoàng Minh Phương (người điều tra lại sau khi các bản án bị hủy - PV) cho biết quá trình điều tra đã đủ căn cứ để kết luận vụ án và chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát, song không trình bày cụ thể việc thực hiện các yêu cầu điều tra bổ sung từng bị TAND cấp cao nêu ra.

Luật sư Lê Văn Hoan (Đoàn luật sư TP.HCM) nêu hồ sơ vụ án có sự bất nhất nghiêm trọng về diện tích rừng bị cho là thiệt hại. Trong hồ sơ có tài liệu xác định diện tích bị hủy hoại là 0,98ha, khi thì 0,8ha, lúc lại 0,78ha, thậm chí có tài liệu ghi nhận hơn 1,1ha. Trả lời tại tòa, điều tra viên đưa ra nhiều lý do khác nhau nhưng vẫn giữ nguyên con số 0,98ha, song không làm rõ phương pháp xác định.

Luật sư Hoan cũng dẫn nhiều tài liệu do chính cơ quan chức năng lập, thể hiện trước và tại thời điểm ngày 19-4-2015, cây rừng còn lại chủ yếu có đường kính nhỏ, phân bố rải rác. Theo ông Hoan, điều này mâu thuẫn với kết luận xác định toàn bộ diện tích rừng bị "hủy hoại 100%".

Bổ sung thêm, luật sư Nguyễn Thanh Huy (Đoàn luật sư tỉnh Lâm Đồng) nhấn mạnh cả quá trình điều tra trước đây và điều tra lại đều không chứng minh được khu đất bị cáo buộc xâm hại còn rừng tại thời điểm phát dọn, không có tài liệu giám định hợp pháp... nhưng vẫn xác định rừng bị hủy hoại 100% và tính thiệt hại hơn 53 triệu đồng là không đủ căn cứ.

Kết luận giám định theo công an là không chính xác

Bào chữa cho các bị cáo, ông Nguyễn Thái Bình, đại diện Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, cho rằng cáo trạng tiếp tục sử dụng các kết luận giám định đã từng bị chính cơ quan tiến hành tố tụng xác định là không hợp pháp, không chính xác để làm căn cứ buộc tội, là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

Theo ông Bình, kết luận giám định ngày 24-4-2015 do giám định viên Huỳnh Văn Triệu (Hạt Kiểm lâm TP Gia Nghĩa, cũ) lập có nhiều vi phạm. Người giám định không có chuyên môn trắc địa, không trực tiếp đo đếm, kiểm kê số lượng, đường kính, chiều cao cây rừng bị chặt hạ, mà chỉ căn cứ vào biên bản xác minh hiện trường để suy đoán diện tích, trữ lượng và mức độ thiệt hại.

Đáng chú ý, tại quyết định trưng cầu giám định số 01 ngày 21-10-2021, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Gia Nghĩa (cũ) đã cho rằng kết luận giám định ngày 24-4-2015 là không chính xác, do diện tích và hiện trạng rừng được xác định không phù hợp với tài liệu, bản đồ và diễn biến thực tế.

Tiếp đó, tại kết luận ngày 27-6-2022, Hội đồng giám định tư pháp thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xác định không đủ căn cứ để giám định ranh giới, diện tích, trạng thái rừng và giá trị thiệt hại tại lô 3, 6 khoảnh 1 tiểu khu 1710, do thiếu số liệu điều tra về đường kính, chiều cao cây, thiếu ảnh vệ tinh và hồ sơ đo đạc hiện trường.

Mặc dù vậy, theo ông Bình, Cơ quan điều tra và Viện KSND TP Gia Nghĩa (cũ) vẫn tái sử dụng chính kết luận giám định ngày 24-4-2015, văn bản đã bị xác định không có giá trị pháp lý trong kết luận điều tra số 95 ngày 11-11-2022 và cáo trạng số 32 ngày 28-4-2025.

Các luật sư cho rằng việc kéo dài vụ án nhiều năm nhưng không khắc phục những sai sót đã được chỉ ra trong quyết định giám đốc thẩm, tiếp tục dựa vào các tài liệu giám định mâu thuẫn, không hợp pháp, là không đủ căn cứ để buộc các bị cáo phạm tội "hủy hoại rừng".

6 cựu chiến binh ra tù kêu oan: 'Phải rõ trắng đen vì chúng tôi là lính'

TTO - Tòa án Nhân dân cấp cao tại TP.HCM đã có phiên họp và ra quyết định hủy 2 bản án "6 cựu chiến binh tham gia phá rừng" xảy ra tại huyện Đắk Song (tỉnh Đắk Nông) vì "không đủ chứng cứ để buộc tội".