Đài Sky News ngày 21-3 bình luận ngôn ngữ của Tổng thống Mỹ "đang trở nên dứt khoát hơn trước" và "mang lại cảm giác giống như một lối thoát cho "chuyến tham quan Iran" (như cách ông gọi) hơn bao giờ hết".

Các thông điệp trái ngược

Trong cả hai nhiệm kỳ, ông Trump đã tỏ ra là một vị tổng thống thất thường, thường xuyên thay đổi ý định và đưa ra những phát ngôn nhiều khi xung đột nhau. Cuộc chiến với Iran, khởi phát từ ngày 28-2, lại là một trường hợp như vậy.

Đầu tiên, ở bãi cỏ phía nam Nhà Trắng ngày 20-3, ông nói với các phóng viên: "Tôi nghĩ chúng ta đã thắng. Chúng ta đã đánh bại hải quân, không quân của họ. Chúng ta đã đánh sập hệ thống phòng không. Chúng ta đã đánh sập mọi thứ".

Nhưng như mọi khi, kèm theo đó là một tuyên bố có phần mâu thuẫn: "... Tôi không muốn thực hiện một lệnh ngừng bắn. Quý vị biết đấy, ta không có lệnh ngừng bắn khi đang quét sạch đối phương theo đúng nghĩa đen".

Chỉ một giờ sau, từ chiếc Không lực Một, ông lại phát ra một tín hiệu nữa về giảm bớt xung đột, lần này là qua tài khoản mạng xã hội Truth Social: "Chúng ta đang tiến rất gần đến đạt được các mục tiêu khi chúng ta cân nhắc việc cắt giảm các nỗ lực quân sự tuyệt vời ở Trung Đông với Chính quyền Khủng bố Iran".

Sau đó ông liệt kê hàng loạt "thành tựu": làm suy yếu hoàn toàn năng lực tên lửa của Iran, phá hủy cơ sở công nghiệp quốc phòng, loại bỏ hải quân và không quân, không cho phép Iran tiến gần năng lực hạt nhân, và "bảo vệ ở mức cao nhất các Đồng minh Trung Đông".

Ba điểm đầu tiên về cơ bản đã được giới chuyên gia quân sự xác nhận, xét mức độ dữ dội của các cuộc không kích Iran ba tuần qua. Nhưng điểm thứ tư về chương trình hạt nhân của Iran là vấn đề gây rất nhiều tranh cãi.

Còn với điểm thứ năm, ngay cả khi Mỹ đơn phương rút khỏi cuộc chiến, như cách họ đã đơn phương bắt đầu, nguy cơ về một cuộc trả đũa bất đối xứng ở mức độ thấp, nhưng kéo dài, nguy hiểm và gây gián đoạn vẫn còn rất lớn.

Cuối cùng, trong tuyên bố trên Truth Social, ông Trump nhắc tới vấn đề eo biển Hormuz: "Eo biển Hormuz sẽ phải được canh gác và kiểm soát, khi cần thiết, bởi các quốc gia khác sử dụng nó - Mỹ thì không! Nếu được yêu cầu, chúng tôi sẽ giúp các quốc gia này trong nỗ lực tại Hormuz, nhưng điều đó là không cần thiết một khi mối đe dọa của Iran bị xóa bỏ". Nói cách khác, nếu Mỹ rút khỏi cuộc chiến, eo Hormuz sẽ không phải là vấn đề của họ nữa.

Chưa thấy lối thoát rõ ràng

Nếu các sử gia có học được điều gì thì đó là mọi cuộc chiến tranh đều bất trắc, và một khi đã bắt đầu, sẽ tạo ra những động lực hiểm hóc của riêng nó, thường là vượt xa ý đồ của những bên tham chiến.

Ba tuần sau tiếng sét mở màn - vụ ám sát lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei - hôm 28-2, cuộc chiến Iran vẫn chưa nhìn thấy lối thoát rõ ràng.

Mỹ và Israel đã hủy diệt ở mức độ khủng khiếp với tổ hợp công nghiệp quân sự và bộ máy Tehran, nhưng Iran vẫn nắm quyền chủ động trên một số phương diện trọng yếu, như ở eo biển Hormuz và khả năng đẩy xung đột lên cao hơn qua việc tấn công các cơ sở dầu khí khắp vùng Vịnh.

Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cảnh báo hôm 19-3 rằng không có khung thời gian xác định cho việc rút quân.

"Cuối cùng, đó sẽ là sự lựa chọn của Tổng thống", ông Hegseth nói. Nhưng người dân và các nhà lập pháp Mỹ, vừa được chính quyền yêu cầu cấp thêm tới 200 tỉ USD để tài trợ cho cuộc chiến, sẽ cần một câu trả lời rõ ràng hơn. Phản ứng trước áp lực từ truyền thông và dư luận trong nước, ông Hegseth đã chê bai báo chí, nói rằng họ "nghĩ chỉ mới 19 ngày sau cuộc xung đột, không hiểu sao chúng ta đã rơi vào một vực thẳm vô tận, một cuộc chiến vĩnh cửu hay sa lầy".

Ở mức độ nào đó, ông Hegseth có lý. Hàng nghìn chuyến xuất kích của Mỹ và Israel đã mang lại chiến thắng chiến thuật áp đảo. Khả năng đe dọa khu vực của Iran đã suy giảm nhiều, nhưng câu hỏi then chốt là nền tảng chính trị của chính quyền Tehran hiện ra sao vẫn chưa có lời đáp.

Giám đốc Tình báo quốc gia Tulsi Gabbard của Mỹ cho biết hôm 18-3 rằng nền tảng đó đã yếu đi, nhưng "có vẻ vẫn còn nguyên vẹn". Chính quyền Iran có thể đang thua trong cuộc chiến của ông Trump, nhưng vẫn đứng vững trong cuộc chiến để sống còn.

Đã rất nhiều lần những người khởi phát một cuộc chiến không kiểm soát được nó sẽ kéo dài bao lâu, lan rộng bao xa, tiêu tốn bao nhiêu, và gây ra tổn hại đến mức nào. Cuộc chiến Iran đang có nhiều dấu hiệu cũng đi theo chiều hướng đó.

Sau gần 3 tuần xung đột với Iran, Mỹ đã 'trả giá' bao nhiêu?

Sau gần 3 tuần kể từ khi mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Mỹ đang đối mặt với hàng loạt thiệt hại ngày càng rõ rệt: chi phí chiến sự leo thang, giá năng lượng tăng mạnh, kho vũ khí hao hụt và áp lực chính trị trong nước gia tăng.