Ngày 22-3, UBND thành phố Cần Thơ phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức hội thảo “An ninh nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long trước biến đổi khí hậu”.

Sông ngòi dày đặc vẫn thiếu nước

Ông Nguyễn Hoàng Anh - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ - nêu thực trạng dù thành phố có hệ thống sông ngòi, kênh rạch dày đặc và nguồn nước tương đối dồi dào nhưng đang chịu tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.

Cụ thể ngập úng do triều cường, hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt vào mùa khô diễn ra ngày càng phổ biến. Bên cạnh đó sạt lở bờ sông, sụt lún đất cũng gia tăng trong bối cảnh nhu cầu khai thác và sử dụng nước ngày càng lớn.

Ông Nguyễn Minh Khuyến - Phó cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước - Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho hay nguồn nước phụ thuộc vào nguồn nước từ thượng nguồn sông Mekong.

Tuy nhiên những năm gần đây dòng chảy từ thượng nguồn về lưu vực sông Cửu Long qua trạm thủy văn Tân Châu, Châu Đốc giảm so với mức trung bình nhiều năm khoảng 13%, đặc biệt là mùa khô năm 2015- 2016 giảm 36%; năm 2019 - 2020 giảm 28%.

Còn theo Viện Khoa học thủy lợi Miền Nam dự báo mặn xâm nhập theo kịch bản, đến 2030 ranh mặn tăng bình quân 3,34km và đến 2050 ranh mặn tăng bình quân 6,7km so với hiện tại.

Đồng thời với điều kiện công trình hiện tại đến năm 2030, diện tích có nguy cơ cao khoảng 64.000ha tập trung ở các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long. Đến năm 2050, diện tích có nguy cơ cao khoảng 256.000ha tập trung ở các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau.

Tích trữ, xài nước tiết kiệm

Về các giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, ông Hoàng Anh cho biết trong quy hoạch phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố Cần Thơ xác định nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên nước là nhiệm vụ trọng tâm.

“Thành phố tập trung phát triển các công trình trữ nước ngọt phục vụ mùa khô. Ưu tiên sử dụng nước mặt, giảm dần khai thác nước ngầm nhằm hạn chế sụt lún, sạt lở, đồng thời tăng cường phục hồi, bảo vệ các nguồn nước bị suy thoái, ô nhiễm”, ông Hoàng Anh nói.

Còn ông Văn Hữu Huệ - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long - cho biết đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi để chủ động trữ nước ngọt. Đồng thời tăng cường tuyên truyền người dân chủ động trữ nước ngọt, sử dụng nước tiết kiệm.

Trước thực trạng này, TS Nguyễn Phú Quỳnh - Phó viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi Miền Nam - đề xuất cần coi nước mặn, nước lợ và nước ngọt đều là tài nguyên. Chú trọng các giải pháp trữ nước quy mô lớn trong hệ thống kênh rạch và quy mô nhỏ tại hộ dân như ao, mương, ruộng nhằm chủ động ứng phó hạn mặn.

Đồng thời vận hành liên hệ thống thủy lợi vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiệu quả, cần điều phối liên vùng - ứng dụng công nghệ - vận hành đa mục tiêu - tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

Đảm bảo an ninh nguồn nước: Sau giật mình, phải hành động

Tham gia trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 7, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho rằng đã đến lúc 'cần có tuyên ngôn rằng chúng ta không phải quốc gia dư thừa nước và ngày càng khan hiếm'.