Niềm vui tuổi già có phải chỉ có con, cháu?

Ông Hùng (62 tuổi, Hà Nội) mới nghỉ hưu sau hơn 30 năm làm việc. Trước đây, ông quen với công việc, đồng nghiệp và những cuộc gặp gỡ. Nhưng từ ngày nghỉ, ông gần như ở nhà cả ngày.

Buổi sáng, ông đưa cháu đi học, trưa đón cháu, chiều lại ở nhà chờ con đi làm về. Những câu chuyện hằng ngày của ông dần chỉ xoay quanh việc "hôm nay cháu ăn gì", "con về chưa", "sao cuối tuần không đưa cháu về chơi"...

Ban đầu ông nghĩ mình đang tận hưởng cuộc sống bên gia đình. Nhưng một thời gian sau, ông bắt đầu thấy buồn và trống trải. Con cái bận rộn, cháu lớn dần, không còn cần ông đưa đón như trước. Những ngày con cháu có việc riêng, ông lại chẳng biết mình nên làm gì.

"Ngày trước còn đi làm thì mong đến ngày nghỉ. Giờ nghỉ thật rồi lại thấy ngày nào cũng dài. Hôm nào con cháu đi vắng hết nữa thì chẳng biết làm gì", ông Hùng nói.

Còn bà Lan (65 tuổi, Hà Nội) đã nghỉ hưu sau nhiều năm làm kế toán. Thay vì dành toàn bộ thời gian cho con cháu, bà chủ động sắp xếp lại cuộc sống.

Buổi sáng, bà đi bộ và tập yoga cùng nhóm bạn trong khu phố. Ba ngày mỗi tuần, bà nhận làm dọn dẹp nhà cửa cho các gia đình tại chung cư. Thời gian rảnh bà cũng tham gia câu lạc bộ đọc sách, thỉnh thoảng đi du lịch cùng bạn bè và học cách sử dụng điện thoại để gọi video, chia sẻ ảnh với con cháu.

Bà vẫn chăm sóc các cháu khi con cần, nhưng bà nói đó không phải toàn bộ cuộc sống của bà.

"Mình sẵn sàng giúp các con, nhưng mình cũng có cuộc sống của mình. Mỗi người vẫn có mục tiêu, vai trò, các mối quan hệ và niềm vui riêng. Con cháu cũng có cuộc sống của nó, đâu thể suốt ngày ở nhà với mình được", bà Lan bộc bạch.

Chuẩn bị cho tuổi già trước khi trở thành người già

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Mai Xuân Phương - nguyên Phó vụ trưởng Vụ Truyền thông - Giáo dục, Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số, Bộ Y tế) - cho biết điều quan trọng nhất của thế hệ già hiện nay là hãy chuẩn bị cho tuổi già trước khi trở thành người già.

Không nên đợi đến khi nghỉ hưu mới nghĩ về tuổi già. Những thói quen ở tuổi 40-50 như ít vận động, ăn uống mất cân đối, hút thuốc, uống rượu bia quá mức, thừa cân, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hay không kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu có thể trở thành "hóa đơn" phải trả khi tuổi cao.

Chuẩn bị cho tuổi già không chỉ là chuẩn bị tiền. Mỗi người còn cần tích lũy sức khỏe, tri thức, các mối quan hệ, sở thích, vai trò xã hội và khả năng tự chăm sóc bản thân.

"Đừng để đến 70 tuổi mới nhận ra ngoài con cháu, mình không còn ai để trò chuyện. Muốn tuổi già không cô đơn, hãy gieo những mối quan hệ từ khi mình còn trẻ", bác sĩ Phương chia sẻ.

Ông cho rằng điều quan trọng nhất mỗi người cần xây dựng là một mục tiêu sống. Có mục tiêu sẽ tạo ra hoạt động; hoạt động tạo ra các mối quan hệ; các mối quan hệ giúp con người cảm thấy mình vẫn thuộc về cuộc sống.

Hãy cứ tiếp tục làm việc nếu còn đủ khả năng

Bác sĩ Phương cho hay bước vào tuổi 60-70, cơ thể có những thay đổi tự nhiên như giảm khối lượng cơ và sức mạnh, khả năng hồi phục chậm hơn, thị lực, thính lực và phản xạ có thể thay đổi. Một số bệnh mạn tính cũng xuất hiện nhiều hơn.

Tuy nhiên, không thể lấy tuổi làm thước đo duy nhất để đánh giá khả năng làm việc. "Có người 65 tuổi vẫn rất khỏe, minh mẫn và làm việc hiệu quả; nhưng cũng có người 60 tuổi đã hạn chế chức năng đáng kể", bác sĩ Phương nói.

Thay vì hỏi "người già làm được việc gì?", ông cho rằng nên hỏi: "Người này có năng lực gì và có thể thiết kế công việc thế nào để họ phát huy năng lực ấy?".

Công việc phù hợp với người cao tuổi có thể là những công việc sử dụng kinh nghiệm, ít lao động thể lực nặng, ít nguy hiểm, có thời gian linh hoạt và cho phép chủ động nghỉ ngơi.

Làm việc sau tuổi nghỉ hưu có thể giúp duy trì giao tiếp xã hội, kích thích trí não, tạo thói quen sinh hoạt và cảm giác mình vẫn có ích. Nhưng điều đó không đồng nghĩa người cao tuổi phải tiếp tục làm việc bằng mọi giá.

"Người cao tuổi có thể lựa chọn công việc phù hợp với sức khỏe, năng lực. Và hơn hết cần có những sở thích, mối quan hệ xã hội… và duy trì nó để tuổi già không chỉ là nghỉ ngơi mà sống có ý nghĩa hơn", bác sĩ Phương nói.

Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu 5 loại "vốn" cho tuổi già chủ động mà nhiều chuyên gia đã tính đến:

Vừa đến tuổi hưu là vào 'tuổi trông cháu, chăm con'

Trong nhiều gia đình hiện nay, ông bà trở thành “trợ thủ” không thể thiếu khi con cái đi làm, cháu còn nhỏ. Nhiều ông bà vừa đến tuổi hưu đã bắt đầu vào 'tuổi trông cháu, chăm con'.