Trung Quốc tính toán gì trước thềm Đại hội XXI?

Trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới đang đứng trước những bài toán chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên lực lượng và phương thức sản xuất mới đầy thách thức, cùng một cục diện địa chính trị toàn cầu nhiều biến động, sự kiện này không chỉ là một đợt sinh hoạt chính trị nội bộ thông thường, mà còn là một sự kiện có ý nghĩa trong quá trình chuẩn bị Đại hội XXI vào cuối năm 2027.

Khi nghị trình mùa thu thay đổi

Theo thông lệ nhiều thập niên qua của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), Hội nghị Trung ương 5 trong một khóa đại hội 5 năm sẽ dành trọn vẹn trọng tâm cho kinh tế, cụ thể là phê chuẩn kế hoạch phát triển 5 năm tiếp theo. 

Tuy nhiên, kỳ Hội nghị Trung ương 5 khóa XX lần này lại chứng kiến một sự chuyển hướng đáng chú ý: chính trị, kỷ luật Đảng và công tác tổ chức cán bộ mới là nghị trình trung tâm.

Trang nhất của Nhân dân Nhật báo ngày 26-10 cũng đăng bài bình luận định hướng về những thành tựu trong công tác xây dựng Đảng và quản lý Đảng toàn diện, nghiêm minh. 

Nội dung của tờ báo, cơ quan ngôn luận của ĐCSTQ, là chỉ dấu cho thấy công tác đảng là mục tiêu của kỳ hội nghị trung ương lần này.

Sự thay đổi này đã được báo hiệu từ ngày 21-9, khi Bộ Chính trị ĐCSTQ ban hành nghị quyết về đẩy mạnh quản lý Đảng toàn diện và nghiêm minh.

Việc đặt công tác tự chỉnh đốn lên vị trí hàng đầu cho thấy quyết tâm chính trị từ các nhà lãnh đạo Trung Quốc rằng muốn giải quyết được các thách thức kinh tế và đối ngoại gay gắt hiện nay, trước hết bộ máy lãnh đạo từ trung ương đến địa phương phải đạt được sự thống nhất tuyệt đối về tư tưởng và hành động. 

Đây là điều mà giới lý luận Trung Quốc ví như việc đúc thành "một khối thép kiên cố", nhấn mạnh sự đoàn kết tuyệt đối về tư tưởng và hành động của toàn bộ đảng viên xung quanh đường lối của hạt nhân lãnh đạo.

Bài toán nhân sự

Chỉ còn đúng một năm nữa, ĐCSTQ sẽ bước vào Đại hội XXI dự kiến diễn ra mùa thu 2027. Vì vậy, Hội nghị Trung ương 5 chính là cột mốc chuẩn bị ráo riết cho công tác cán bộ chính thức của hệ thống chính trị Trung Quốc.

Một điểm khác biệt lớn của chu kỳ này so với giai đoạn 2016 - 2017 là các đợt kỷ luật diện rộng, đặc biệt trong lực lượng quân đội (PLA) và khối ngoại giao, đã diễn ra trước thay vì sau Hội nghị Trung ương 5. 

Những cáo buộc gần đây đối với các tướng lĩnh cấp cao trong Ủy ban Quân ủy Trung ương (CMC) như tướng Trương Hựu Hiệp hay Lưu Chấn Lập gần đây không chỉ dừng lại ở tội danh tham nhũng tài chính thông thường, mà nhấn mạnh vào sự vi phạm "chế độ Trách nhiệm Chủ tịch Quân ủy" và yêu cầu về sự trung thành chính trị.

Việc điều tra mở rộng sang cả các quan chức đã nghỉ hưu lâu năm như cựu Thị trưởng Trùng Khánh Hoàng Kỳ Phàm phát đi thông điệp mạnh mẽ: Không có "vùng cấm" hay "sự an toàn nhờ hưu trí".

Tuy nhiên, câu chuyện chính trị tại Bắc Kinh không chỉ có việc kỷ luật cán bộ cấp cao, mà quan trọng hơn là việc đề bạt các cán bộ cho thế hệ lãnh đạo kế cận. 

Các án kỷ luật đã để lại nhiều khoảng trống nhân sự cấp cao. Do đó, hội nghị lần này cùng các quyết định bổ nhiệm tiếp theo sẽ là thước đo rõ nhất về tiêu chuẩn tuyển chọn cán bộ kế cận.

Giới quan sát đang đặc biệt chú ý đến làn sóng đôn chức từ danh sách ủy viên dự khuyết lên ủy viên chính thức, nơi xuất hiện những gương mặt lãnh đạo trẻ thuộc thế hệ "7X" (tức những người sinh trong thập niên 1970) như Gia Cát Vũ Kiệt hiện giữ chức Phó bí thư Thành ủy Thượng Hải. 

Sự vươn lên của thế hệ kỹ trị trẻ này sẽ định hình bức tranh nhân sự của Bộ Chính trị khóa tiếp theo. Mọi thứ sẽ từ từ rõ hơn sau Hội nghị Trung ương 5 lần này.

Bài toán kinh tế 

Dù trọng tâm là chính trị, Hội nghị Trung ương 5 mang ý nghĩa quan trọng đối với tương lai kinh tế Trung Quốc. Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với nhiều lực cản: thị trường bất động sản đóng băng, nợ chính quyền địa phương gia tăng và áp lực từ các biện pháp kiểm soát công nghệ của các quốc gia phương Tây.

Để vượt qua thách thức khó khăn này, Bắc Kinh buộc phải chuyển đổi mô hình từ dựa vào vốn và bất động sản sang "lực lượng sản xuất chất lượng mới" (công nghệ cao, bán dẫn, kinh tế xanh). Tuy nhiên, chiến dịch kỷ luật quá gắt gao cũng có thể tạo ra một tác dụng phụ như tâm lý thụ động, sợ sai, "nằm yên" (bình thản) của một bộ phận cán bộ địa phương.

Thách thức lớn nhất đối với giới lãnh đạo Trung Quốc tại hội nghị lần này là tìm ra điểm cân bằng: vừa siết chặt kiểm soát chính trị, vừa phải "trao quyền" và tạo cơ chế an toàn để cán bộ địa phương dám nghĩ, dám làm, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới. Quản trị hiệu quả chỉ có thể đạt được khi kỷ luật thép đi đôi với việc giải phóng năng lực hành động của bộ máy.

Tìm kiếm sự ổn định trong môi trường quốc tế bất định

Lịch sử chính trị Trung Quốc chỉ ra rằng, khi hệ thống bước vào giai đoạn tái cơ cấu nội bộ nhạy cảm trước thềm Đại hội Đảng, Bắc Kinh có động lực rất lớn trong việc duy trì một môi trường đối ngoại tương đối ổn định.

Các thông điệp ngoại giao gần đây, bao gồm việc thúc đẩy Sáng kiến Quản trị Toàn cầu (GGI) hay tuyên bố của Ngoại trưởng Vương Nghị tại Diễn đàn Quản trị Toàn cầu 2026 vào ngày 23-10 tại Hùng An, đều nhằm khẳng định Trung Quốc là "lực lượng mang lại sự ổn định và tiến bộ" trên trường quốc tế. 

Việc giảm thiểu tối đa các nguy cơ xung đột bất ngờ với các nước lớn sẽ giúp Bắc Kinh dồn toàn bộ nguồn lực và sự tập trung để quản trị các vấn đề nội chính phức tạp trong 12 tháng tới.

Một Trung Quốc siết chặt kỷ luật và quản lý Đảng sẽ là cơ sở để Bắc Kinh "tự tin" bước vào những khúc quanh mới trên con đường hiện đại hóa kiểu Trung Quốc.

Truyền thông Trung Quốc nêu 'bốn thách thức, bốn nguy cơ' giữa Hội nghị Trung ương 5

Nhân Dân Nhật Báo khẳng định thành tựu chính trị lớn nhất kể từ Đại hội XVIII là xác lập địa vị hạt nhân và tư tưởng chỉ đạo của ông Tập Cận Bình, nêu bốn thách thức, bốn nguy cơ mà Trung Quốc luôn phải đối diện.