Trong thế giới mạng thượng vàng hạ cám nội dung, các thuật toán liên tục đề xuất nên có thể nói ranh giới giữa “xem cho vui” và “học theo” đôi khi mong manh hơn những gì cha mẹ có thể nghĩ tới.

Trẻ chưa hiểu nhưng hoàn toàn có thể bắt chước nội dung từ nhóm độc hại

Đoạn phim ngắn cảnh ôm hôn, câu chuyện tình yêu sướt mướt hay clip chửi nhau, đánh nhau trên các hội nhóm độc hại, web đen có vẻ chỉ là nội dung thoáng qua. Nhưng với trẻ, những gì xuất hiện trước mắt mỗi ngày đều có thể được trẻ bắt chước, từ đó gieo vào đầu suy nghĩ lệch lạc.

Đáng lo hơn dù trẻ không chủ động tìm kiếm những nội dung này nhưng chỉ cần dừng lại xem một vài video, thuật toán có thể tiếp tục đưa ra hàng loạt nội dung tương tự.

Từ một clip về tình yêu, màn hình có thể nhanh chóng xuất hiện cảnh thân mật, lời thoại 18+, nội dung giật gân, chửi tục hay bạo lực. Càng xem trẻ càng dễ bị cuốn vào một vòng lặp nội dung ngày càng lệch khỏi nhu cầu và độ tuổi ban đầu.

Câu hỏi đặt ra là trẻ học được gì từ những gì xuất hiện trước mắt mỗi ngày?

Câu chuyện thực tế sau đây có thể là minh chứng. Trong lúc mẹ nấu cơm, con trai chị Ngọc Hà (ngụ TP.HCM) ngồi xem điện thoại. Mẹ dặn con chỉ xem hoạt hình, đừng vào những video linh tinh.

Thế nhưng một lúc sau, chị giật mình khi nghe con nói với em gái những câu chửi giống hệt lời thoại trong các clip trên mạng. Mở điện thoại của con, người mẹ phát hiện con lướt mạng xã hội, vào mấy hội nhóm có video ngắn.

Kiểm tra, chị thấy đầy những phim ngắn ngôn tình, cảnh ôm hôn, cãi vã, chửi tục, đánh nhau... Hỏi sao con nói mấy câu đó, cậu con trai vô tư: “Trên mạng người ta nói vậy mà” khiến chị hỡi ôi và tin rằng không thể "thả con tự do với chiếc điện thoại".

Cần “hệ miễn dịch tâm lý” cho trẻ

Theo thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Tâm (Trung tâm Đào tạo ứng dụng khoa học tâm lý Hồn Việt), câu hỏi phụ huynh cần đặt ra không chỉ là “Hôm nay con xem gì?”, mà cần là “Trong nhiều tuần, nhiều tháng, môi trường nội dung đó đang dạy con điều gì?”.

Khi một số em nói tục, những câu miệt thị, thích châm chọc hoặc phản ứng gay gắt khi bị góp ý, không ít phụ huynh lập tức kết luận con hư hoặc bị bạn bè rủ rê! Tuy nhiên cần nhìn sâu hơn vào phía sau hành vi.

Cha mẹ không nên chỉ hỏi “Con học câu nói này ở đâu?” mà cần hỏi vì sao cách nói này lại hấp dẫn. Ở tuổi vị thành niên, một cộng đồng trực tuyến có thể đem lại cho trẻ cảm giác mọi người hiểu mình, cả khi những chuẩn mực cộng đồng đó không lành mạnh.

Bà Tâm nói cha mẹ thu điện thoại hoặc cấm sử dụng mạng đôi khi không giải quyết được căn nguyên. Bởi đừng biến mạng xã hội thành “thủ phạm” duy nhất của hành vi bạo lực ở trẻ.

Nội dung độc hại có thể là yếu tố góp phần nhưng biến thuật toán thành "con quỷ" để đổ lỗi trước mọi vấn đề của trẻ là không đúng. Điều cần là nhìn toàn bộ hệ sinh thái mà trẻ đang sống.

Hãy giúp trẻ hình thành tư duy phản biện thay vì tiếp nhận thụ động. Mục tiêu cuối cùng không phải là trẻ hoàn toàn không tiếp xúc nội dung tiêu cực vì điều đó không thể mà là giúp trẻ tự bảo vệ mình.

Trẻ có “hệ miễn dịch tâm lý” tốt cần hiểu không phải điều gì xuất hiện nhiều trên mạng cũng bình thường, không phải video hàng triệu lượt xem là có nội dung đúng và phản ánh đời sống thật. Không phải lượt thích quyết định giá trị con người.

"Nếu được trang bị đủ năng lực nhận diện, tư duy phản biện và sức mạnh nội tâm, trẻ có thể tự mình lựa chọn điều mình xem. Và quan trọng hơn, trẻ sẽ có quyền lựa chọn trở thành người như thế nào”, bà Tâm phân tích.

Phải giúp trẻ kỹ năng tự bảo vệ trước chiêu trò trên các hội nhóm, web đen

Không phải lúc nào cũng khởi đi từ lời đe dọa hay trấn áp tinh thần, nguy cơ từ mạng có khi bắt đầu bằng sự quan tâm, làm quen và tạo lòng tin.