Ngày 3-9, UBND TP Huế ban hành Quyết định 84/2026 quy định danh mục, mức thu tối đa, quản lý thu và sử dụng các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục tại các cơ sở giáo dục công lập.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Tân - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế - cho biết điểm mới quan trọng của quyết định là chuẩn hóa danh mục và ấn định mức thu tối đa cho toàn bộ các khoản dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục tại các cơ sở giáo dục công lập. Đồng thời thiết lập một cơ chế quản lý tài chính công khai, minh bạch và chặt chẽ.

Nói 'Không' với lạm thu dưới mọi hình thức

Ông Tân nhấn mạnh: Việc ngành giáo dục và đào tạo tham mưu UBND TP Huế ban hành quy định ngay trước thềm năm học 2026 - 2027, nhằm tạo lập ngay một hành lang pháp lý đồng bộ và chuẩn mực.

Điều này chấm dứt hoàn toàn tình trạng mỗi trường áp dụng một kiểu, đồng thời đảm bảo tính minh bạch trong thực hiện công khai thu chi tài chính, hạn chế hậu quả sai sót làm ảnh hưởng môi trường giáo dục; giúp nhà trường và phụ huynh thực hiện đúng các quy định của pháp luật trong quản lý dạy và học, tạo dựng niềm tin tốt, tích cực của ngành giáo dục đối với xã hội.

Ngành giáo dục và đào tạo TP Huế kiên quyết nói 'không' với lạm thu dưới mọi hình thức. Mọi khoản thu phục vụ học sinh phải được thực hiện công khai, đúng quy định, đúng mục đích và vì lợi ích phát triển của chính người học.

* Lạm thu luôn là nỗi lo lớn nhất của phụ huynh mỗi dịp đầu năm học. Theo ông, quy định mới này sẽ tạo ra "lá chắn" như thế nào để ngăn chặn tình trạng thu ngoài quy định hoặc thu quá mức?

- Quyết định 84 thiết kế như một "bộ lọc" để triệt tiêu gốc rễ của nạn lạm thu thông qua 3 nguyên tắc pháp lý cứng:

Thứ nhất, khóa chặt danh mục và trần mức thu: Nhà trường tuyệt đối không được tự ý đề ra thêm bất kỳ khoản thu nào nằm ngoài danh mục quy định.

Đồng thời mức thu thực tế dù thỏa thuận thế nào cũng không được phép vượt quá trần tối đa và một điều rất thuận lợi là không quy định chặt ở một định mức cứng sẵn để đánh đồng chung mà tùy điều kiện của từng địa phương, không nhất thiết phải thu đầy đủ các khoản thu trong danh mục.

Ví dụ: Dịch vụ nấu ăn, chăm sóc bán trú mầm non tối đa là 350.000 đồng/trẻ/tháng; bậc tiểu học tối đa 250.000 đồng/học sinh/tháng; tiền nước uống từ 5.000 - 10.000 đồng/tháng; tiền vệ sinh trường lớp tối đa 15.000 đồng/tháng... Các khoản thu này phải tính theo số tháng học thực tế và không vượt quá khung thời gian năm học.

Thứ hai, nguyên tắc bù đắp chi phí, không lợi nhuận: Mọi khoản thu dịch vụ phải dựa trên dự toán chi tiết, bảo đảm bù đắp chi phí hợp lý, tiết kiệm và phục vụ đúng mục đích học tập của học sinh chứ không đặt mục tiêu kinh doanh hay lợi nhuận.

Thứ ba, hoàn trả số dư kinh phí: Vào cuối học kỳ và cuối năm học, nhà trường phải tổng hợp, quyết toán công khai. Trường hợp kết thúc năm học mà kinh phí dịch vụ vẫn còn số dư thì bắt buộc phải hoàn trả lại cho cha mẹ học sinh.

Xử lý nghiêm lãnh đạo trường cố ý làm sai

* Thực tế cho thấy nhiều khoản thu được gán nhãn "thỏa thuận với cha mẹ học sinh" nhưng lại gây áp lực lớn. Sở Giáo dục và Đào tạo làm gì để bảo đảm việc "thỏa thuận" thực sự là tự nguyện?

- Chúng tôi quán triệt sâu sắc rằng thỏa thuận phải xuất phát từ sự hoàn toàn tự nguyện của phụ huynh, tuyệt đối không có chuyện "tự nguyện trên tinh thần bắt buộc" hay cào bằng.

Để đảm bảo điều này, sở đã chỉ đạo các trường thực hiện nghiêm quy trình:

Minh bạch dự toán: Trước khi thỏa thuận các khoản thu như tiền điện, lắp điều hòa, mua sắm đồng phục, học liệu số, hoạt động trải nghiệm..., nhà trường phải công khai dự toán chi tiết. Việc lắp đặt điều hòa bắt buộc phải có công tơ điện riêng và chỉ thu tiền điện theo thực tế sử dụng.

Cấm áp đặt thông qua ban đại diện phụ huynh: sở nghiêm cấm việc nhà trường thông qua ban đại diện cha mẹ học sinh để đưa ra các khoản thu áp đặt hay tạo áp lực dư luận lên học sinh và phụ huynh.

Không lạm dụng xã hội hóa giáo dục làm tăng các khoản đóng góp của phụ huynh hoặc thay thế cho phần ngân sách nhà nước phải bảo đảm.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và tiếp nhận, xử lý phản ánh: Trên quan điểm bảo vệ quyền lợi của người học, quyết tâm triệt tiêu thương mại hóa trường học, tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục.

Sở sẽ thiết lập kênh đường dây nóng tiếp nhận phản ánh trực tiếp từ phụ huynh. Bất kỳ dấu hiệu ép buộc hay "thỏa thuận hình thức" nào khi bị phát hiện cũng sẽ được xử lý và bãi bỏ ngay lập tức.

* Nếu một trường học vẫn cố tình vượt rào, tự ý đặt ra các khoản thu ngoài danh mục hoặc thu vượt mức trần quy định, sở sẽ kiểm tra và xử lý trách nhiệm người đứng đầu ra sao, thưa ông?

- Quan điểm của sở là không có vùng cấm và không có ngoại lệ trong việc xử lý vi phạm lạm thu.

Các cơ sở giáo dục phải thực hiện công tác kế toán, thống kê, quyết toán công khai và chịu sự thanh tra, kiểm tra định kỳ cũng như đột xuất từ cơ quan tài chính và cơ quan quản lý giáo dục. 

Mọi trường hợp cố tình vi phạm thu ngoài danh mục hoặc vượt trần sẽ bị xử lý nghiêm minh.

Đối với tài chính, sẽ lập tức đình chỉ khoản thu vi phạm và bắt buộc nhà trường phải hoàn trả 100% số tiền đã thu sai quy định cho cha mẹ học sinh.

Đối với người đứng đầu, hiệu trưởng hoặc người đứng đầu cơ sở giáo dục tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xem xét xử lý kỷ luật nghiêm theo quy định của pháp luật và các quy định của ngành.

Thủ tướng: Năm học mới phải 'đổi mới từ bên trong', chống bệnh thành tích, gian lận

Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu năm học 2026-2027 phải chuyển mạnh sang đổi mới thực chất, siết kỷ cương và chống gian lận thi cử.