Hôm nay cũng là Ngày Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Hình thành ít nhất 5 trung tâm nghiên cứu xuất sắc tiệm cận quốc tế

Tại hội thảo, ông Lê Thanh Minh - Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM - cho biết giai đoạn 2021-2025, thành phố đã triển khai 6 chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trọng điểm, gồm đô thị thông minh và chuyển đổi số, công nghệ công nghiệp, công nghệ phục vụ chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp công nghệ cao.

Trong giai đoạn này, thành phố có hơn 1.000 bài báo khoa học, khoảng 40% là công bố quốc tế, hình thành khoảng 3.800 nhân lực khoa học - công nghệ trẻ, ghi nhận hơn 600 tài sản trí tuệ, 200 sáng chế, giải pháp hữu ích.

Trên 50% nhiệm vụ có kết quả ứng dụng thực tiễn, tăng từ mức 40% của giai đoạn 2016-2020. Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP đạt trên 50%.

Bên cạnh kết quả đạt được, ông Lê Thanh Minh cũng chỉ ra những điểm còn hạn chế như tỉ lệ huy động vốn ngoài ngân sách và thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn thấp, cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia chưa thực sự hiệu quả.

Chẳng hạn, tỉ lệ vốn đối ứng ngoài ngân sách đạt khoảng 5%, tỉ lệ thương mại hóa đạt khoảng 5%.

Từ thực tế này, chương trình khoa học và công nghệ nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026-2030 và phát triển đồng bộ 4 trụ cột.

Bốn trụ cột này gồm nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, thể chế, cơ chế, chính sách, nguồn nhân lực và chuyên gia chất lượng cao, hạ tầng khoa học, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

TP.HCM phấn đấu tổng chi xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt khoảng 2-3% GRDP, hằng năm triển khai ít nhất 50 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, nghiệm thu hoặc đánh giá cuối kỳ tối thiểu 40 nhiệm vụ. Tỉ lệ kết quả nghiên cứu được ứng dụng thực tiễn sau 12 tháng đạt từ 60% trở lên.

TP.HCM cũng đặt mục tiêu trên 25% doanh nghiệp ứng dụng kết quả nghiên cứu từ viện, trường vào hoạt động sản xuất - kinh doanh, tối thiểu 500 đơn đăng ký và ít nhất 300 đơn sáng chế, giải pháp hữu ích được nộp mỗi năm.

Thành phố hướng tới hình thành ít nhất 5 trung tâm nghiên cứu xuất sắc (CoE) tiệm cận trình độ quốc tế và ít nhất 5.000 nhân lực khoa học - công nghệ trẻ.

Giai đoạn 2026-2030, các chương trình trọng điểm của TP.HCM sẽ tập trung vào nhiều hướng công nghệ và bài toán đô thị như chuyển đổi số và đô thị thông minh, công nghệ công nghiệp và sản xuất thông minh, y tế và chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp đô thị, nông nghiệp công nghệ cao…

Kết nối các nguồn lực khoa học - công nghệ TP.HCM

GS.TS Nguyễn Văn Phước - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM - chia sẻ tầm nhìn đến năm 2050, TP.HCM cần trở thành siêu đô thị khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo có tầm cạnh tranh quốc tế, hướng đến mô hình phát triển "thông minh - xanh - tuần hoàn - phát thải thấp - chống chịu khí hậu".

Theo GS.TS Nguyễn Văn Phước, trước hết cần xây dựng Trung tâm Điều hành số vùng TP.HCM mới. Trung tâm này phải tích hợp toàn bộ dữ liệu về dân cư, đất đai, giao thông, logistics, cấp nước, môi trường, năng lượng, doanh nghiệp và đầu tư…

Thứ hai, cần phát triển các cực đổi mới sáng tạo theo chức năng vùng. TP.HCM trung tâm cần tập trung vào AI, dữ liệu lớn, tài chính số, công nghệ y sinh và công nghệ đô thị. 

Khu vực Bình Dương (cũ) cần phát triển robot, tự động hóa, IoT công nghiệp, vật liệu mới và môi trường công nghiệp. Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) cần tập trung vào logistics số, cảng biển thông minh, công nghệ biển, năng lượng tái tạo và quan trắc môi trường biển.

Thứ ba, ông cho rằng TP.HCM cần nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển nội sinh thông qua cơ chế đặt hàng nghiên cứu cho các vấn đề lớn của vùng như chống ngập, an ninh nguồn nước, logistics thông minh… và thúc đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển các sản phẩm công nghệ "Make in Vietnam".

Thứ tư, TP.HCM cần phát triển nguồn nhân lực khoa học - công nghệ chất lượng cao thông qua liên kết với các đại học, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như AI, dữ liệu, bán dẫn, tự động hóa, công nghệ môi trường…

Cuối cùng, GS.TS Nguyễn Văn Phước cho rằng cần hoàn thiện cơ chế chính sách theo hướng cho phép thí điểm công nghệ mới, mua sắm công nghệ theo hiệu quả đầu ra, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư R&D và hỗ trợ start-up công nghệ.

Nhà khoa học nữ vừa nghiên cứu thuốc vừa giữ đai quyền anh thế giới

Trong lúc nhiều võ sĩ sống nhờ võ đài, nhà vô địch thế giới Isabel Rivero vẫn đều đặn vào phòng thí nghiệm làm việc như một nhà khoa học. Với cô, quyền anh vẫn chỉ là thú vui sau giờ tan ca.