Ngày 25-3, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tổ chức phiên tổng thể hội thảo "Tầm nhìn và chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030: Từ ý tưởng đến hành động", nhằm hoàn thiện dự thảo chương trình trước khi trình UBND TP.HCM xem xét.

Trong giai đoạn 2026-2030, TP.HCM xác định 7 chương trình nghiên cứu khoa học và công nghệ trọng điểm, bao trùm các lĩnh vực như công nghệ số và đô thị thông minh, công nghiệp công nghệ cao và sản xuất thông minh, y tế, nông nghiệp công nghệ cao, vận hành đô thị và thích ứng biến đổi khí hậu, khoa học xã hội - nhân văn và phát triển đội ngũ khoa học trẻ.

Trong đó các lĩnh vực liên quan đến chuyển đổi số và công nghiệp công nghệ cao được xem là trụ cột, với định hướng làm chủ các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, chip bán dẫn, robot và vật liệu mới. 

Đây cũng là những lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá về năng suất và năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế thành phố trong giai đoạn tới.

Để cụ thể hóa các định hướng này, TP.HCM đặt mục tiêu nâng tổng chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) lên mức 2-3% GRDP, trong đó hơn 60% đến từ nguồn xã hội, trên 60% kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn. 

Đồng thời thành phố hướng tới tăng trưởng số lượng sáng chế trên 10% mỗi năm và đạt khoảng 3.500 bài báo quốc tế/năm.

Trong khi đó theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, giai đoạn 2021-2025, thành phố đã đạt nhiều kết quả tích cực trong hoạt động nghiên cứu với hơn 1.000 bài báo khoa học, hơn 200 sáng chế và giải pháp hữu ích, trên 60% nhiệm vụ được ứng dụng vào thực tiễn, khoảng 45% có sự tham gia của doanh nghiệp.

Tuy vậy tỉ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn còn khá khiêm tốn, chỉ khoảng 5%, phản ánh khoảng cách chưa được thu hẹp giữa nghiên cứu và ứng dụng. Mô hình liên kết giữa nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp vẫn chưa thực sự chặt chẽ, khiến nhiều kết quả nghiên cứu chưa tìm được "đầu ra" phù hợp.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Thanh Minh, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho rằng thành phố cần nhìn nhận đầy đủ bức tranh tổng thể của hoạt động khoa học - công nghệ, từ đó rút ra bài học và định hình các hướng đi phù hợp hơn trong giai đoạn tới, đặc biệt là nâng cao hiệu quả ứng dụng và thương mại hóa.

Trước đó thông qua 7 hội thảo chuyên đề, gần 100 lượt ý kiến từ 63 đơn vị viện, trường và doanh nghiệp đã được tiếp nhận, phân tích và tổng hợp để xây dựng dự thảo chương trình.

Các chuyên gia cũng tập trung thảo luận các vấn đề then chốt như cơ chế tài chính, giải pháp thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và xác định thứ tự ưu tiên cho các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn.

Nhà khoa học không thể nghiên cứu khi 'vừa phải lo mưu sinh, vừa phải lo về đón con'

Đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ cho rằng Hà Nội cần phải có chính sách ưu đãi, tạo môi trường để người tài về với Hà Nội làm việc. Bởi nhà khoa học không thể chuyên tâm làm việc, nghiên cứu khi 'vừa phải lo mưu sinh, vừa phải lo về đón con'.