Mối lương duyên kéo dài một thập kỷ giữa ngành công nghiệp phim truyền hình Hàn Quốc (K-drama) và "ông lớn" streaming toàn cầu Netflix đang bước vào một chương mới đầy biến động.

Giải phóng những ý tưởng điên rồ

Ngược dòng thời gian về trước năm 2016, mô hình sản xuất K-drama truyền thống của các nhà đài quốc gia (KBS, SBS, MBC) bị chỉ trích nặng nề vì hệ thống "cuốn chiếu" (vừa quay vừa phát sóng) khắc nghiệt, vắt kiệt sức lao động và sự kiểm duyệt nội dung ngặt nghèo. Phim Hàn thời kỳ đó gần như bị đóng khung trong các đề tài an toàn với lãng mạn (rom-com), gia đình hoặc cổ trang chính kịch.

Và sự xuất hiện của Netflix vào năm 2016 đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Với nguồn vốn khổng lồ và nguyên tắc "chi tiền nhưng không can thiệp sâu vào kịch bản", Netflix đã biến những dự án vốn bị các nhà đài từ chối vì quá rủi ro hoặc bạo lực thành những siêu phẩm toàn cầu.

Từ thể loại xác sống cổ trang trong Kingdom đến thế giới quái vật trong Sweet Home, thế giới bạo lực học đường trong The Glory hay cuộc chơi sống còn trong Squid Game... tất cả đều là những quả ngọt từ sự dũng cảm của Netflix mà các đài truyền hình truyền thống Hàn Quốc không bao giờ đủ ngân sách hay độ liều lĩnh để thực hiện.

Cái "bẫy" đánh mất bản sắc

Tuy nhiên, mặt tối của sự phụ thuộc này đã bắt đầu lộ rõ khi khái niệm "Netflix hóa" được mổ xẻ dạo gần đây trên khắp các trang báo giải trí lẫn các diễn đàn điện ảnh Hàn Quốc. Điểm thay đổi lớn nhất chính là sự đứt gãy trong cấu trúc kể chuyện mang tính bản sắc của K-drama.

K-drama kinh điển thu hút khán giả nhờ tính đóng gói - câu chuyện có mở đầu, cao trào và kết thúc nhân văn, giải quyết triệt để trong vòng 16 đến 20 tập.

Nhưng dưới bàn tay của các thuật toán Netflix, phim Hàn hiện đại bị ép phải bẻ lái để phục vụ cho các mùa sau (Season 2, Season 3). 

Hệ quả là nhiều bộ phim bị kéo dài khiên cưỡng, nhồi nhét quá nhiều tình tiết giật gân để giữ chân người xem, dẫn đến những cái kết chắp vá, đầu voi đuôi chuột và đầy lỗ hổng kịch bản.

Bên cạnh đó, để giảm thiểu rủi ro kinh doanh trong bối cảnh áp lực ngân sách gia tăng, các nhà sản xuất có xu hướng tìm đến các IP (sở hữu trí tuệ) đã có sẵn lượng người hâm mộ như truyện tranh mạng (Webtoon). Việc chạy theo các công thức thành công được chứng minh bằng thuật toán vô tình khiến phim Hàn mất đi những kịch bản gốc có chiều sâu tâm lý.

Một số người xem trung thành cũng phản ánh trên các diễn đàn điện ảnh rằng việc Netflix đẩy nhanh nhịp phim để tránh người dùng lướt qua (TikTok hóa mạch phim) đã triệt tiêu không gian phát triển tâm lý nhân vật.

Khán giả không còn được "sống cùng nhân vật" tuần này qua tuần khác như thời Nàng Dae Jang Geum, Reply 1988 hay My Mister, nơi mà những lời xin lỗi, sự chữa lành hay màn trả thù cần thời gian để chín muồi và mang lại sự vỡ òa cảm xúc. Thay vào đó là những màn bạo lực, tình dục trực diện hoặc các cú twist dồn dập khiến người xem muốn nhừ tử cùng nhân vật.

Nghịch lý "chảy máu" chất xám

Sự thống trị của các nền tảng OTT (over-the-top) ngoại quốc như Netflix, Disney+, HBO Max... đã kích nổ một cuộc chạy đua vũ trang về chi phí sản xuất tại Hàn Quốc, đẩy các studio nội địa vào thế chân tường.

Mức thù lao cho các ngôi sao hạng A được đẩy lên những con số không tưởng, có thể lên tới 370.000 USD (hơn 9 tỉ đồng) cho một tập phim. Chi phí sản xuất tăng phi mã khiến các đài truyền hình truyền thống như tvN, JTBC hay các đài quốc gia không còn đủ sức gánh vác các dự án lớn, buộc họ phải thu hẹp quy mô hoặc nhượng lại bản quyền cho các nền tảng streaming quốc tế.

Đáng ngại hơn, dù phim Hàn mang lại lợi nhuận hàng tỉ USD cho các ông lớn streaming, các nhà sáng tạo, biên kịch và đạo diễn Hàn Quốc lại nhận được rất ít tiền bản quyền thặng dư (residuals). Bản quyền sở hữu trí tuệ gốc (IP) hoàn toàn thuộc về nền tảng khiến ngành công nghiệp nội địa đối mặt với nguy cơ rơi vào "bẫy gia công" chất lượng cao cho các tập đoàn quốc tế.

Trước áp lực chi phí quá lớn từ mảng phim chính kịch, chính bản thân các ông lớn streaming cũng đang có sự dịch chuyển chiến lược trong năm 2026. Họ bắt đầu chuyển dòng vốn sang các chương trình thực tế, giải trí không kịch bản (unscripted/variety shows) như Single's Inferno hay Culinary Class Wars vì chi phí sản xuất thấp hơn nhiều lần so với việc thuê một ngôi sao hạng A nhưng hiệu quả tương tác toàn cầu lại vô cùng bền vững.

Sự thay đổi này vô tình là một khoảng lặng cần thiết để ngành phim truyền hình Hàn Quốc nhìn nhận lại chính mình. Maeil Business nhận định chìa khóa cho thập kỷ tiếp theo của K-drama không nằm ở việc chạy theo số lượng hay các báo cáo phân tích định lượng của các nền tảng toàn cầu mà nằm ở việc bảo vệ sức khỏe của hệ sinh thái sáng tạo bản địa.

Hàn Quốc vẫn đang nỗ lực tự chủ bằng cách xây dựng các chuỗi giá trị IP toàn diện (từ nhạc phim, vật phẩm ăn theo đến bản quyền chuyển thể) thông qua các studio lớn được vận hành chuyên nghiệp theo mô hình Hollywood như Studio Dragon hay CJ ENM. Đồng thời các chương trình đào tạo biên kịch trẻ liên tục được đầu tư để tìm kiếm những tiếng nói mới.

"Netflix hóa" có thể là một liều thuốc kích thích giúp phim truyền hình Hàn Quốc phá vỡ các biên giới địa lý và định kiến cũ kỹ. Nhưng để làn sóng Hallyu không bị hòa tan thành một sản phẩm công nghiệp giải trí rập khuôn, các nhà làm phim Hàn Quốc cần phải giữ vững thứ vũ khí tối thượng đã làm nên thương hiệu của họ từ những ngày đầu. Đó là sức mạnh của kỹ nghệ kể chuyện thấm đẫm tính nhân văn và bản sắc văn hóa không thể trộn lẫn.

Truyền thông Hàn phản đối kiến nghị gỡ phim Perfect Crown

Perfect Crown có kinh phí sản xuất lên đến 30 tỉ won, khiến khán giả chia phe bàn tán nên chỉnh sửa các cảnh gây tranh cãi hay hủy bỏ hoàn toàn bộ phim.