Công trình nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học Lund (Thụy Điển) và Đại học Sussex (Anh) thực hiện cho rằng tất cả động vật có xương sống, trong đó có con người, đều có chung tổ tiên với một "con mắt giữa" duy nhất, nhạy cảm với ánh sáng.

Theo các nhà nghiên cứu, sinh vật tổ tiên này có hình dạng giống giun, sống cố định và kiếm ăn bằng cách lọc sinh vật phù du trong nước biển. Trong quá trình thích nghi, nó dần mất đi hai mắt ban đầu, chỉ giữ lại một cụm tế bào nhạy sáng ở đỉnh đầu.

Cụm tế bào này sau đó phát triển thành một "con mắt giữa" đơn giản, giúp phân biệt sáng - tối và định hướng. Hàng triệu năm sau, khi tổ tiên này quay lại lối sống di chuyển, áp lực tiến hóa đã khiến các cấu trúc từ "con mắt giữa" tiếp tục phát triển, hình thành nên đôi mắt có khả năng ghi nhận hình ảnh như ngày nay.

Phát hiện này cũng giúp giải thích vì sao mắt của động vật có xương sống có cấu trúc khác biệt so với nhiều loài khác. Ở người và các loài cùng nhóm, võng mạc thực chất là phần mở rộng của não bộ, trong khi ở côn trùng hay mực, mắt phát triển từ các mô bề mặt cơ thể.

Đáng chú ý, dấu vết của "con mắt giữa" cổ xưa vẫn tồn tại trong cơ thể con người dưới dạng tuyến tùng - một cơ quan nhỏ nằm sâu trong não. Tuyến này nhạy cảm với ánh sáng và có vai trò sản xuất melatonin, hormone điều hòa nhịp sinh học và giấc ngủ.

Các nhà khoa học cho rằng phát hiện mới không chỉ làm thay đổi hiểu biết về tiến hóa của mắt, mà còn mở ra cách nhìn mới về mối liên hệ giữa thị giác và đồng hồ sinh học ở con người.

Giáo sư danh dự về sinh học giác quan tại Đại học Lund, Dan-E Nilsson, nói: "Các kết quả nghiên cứu làm đảo lộn sự hiểu biết của chúng ta về sự tiến hóa của mắt và não. Thật đáng kinh ngạc khi khả năng tuyến tùng của chúng ta điều chỉnh giấc ngủ theo ánh sáng bắt nguồn từ con mắt giữa giống độc nhãn của một tổ tiên xa xôi 600 triệu năm trước".

Tiến hóa người tăng tốc, nhóm máu B áp đảo A

Phân tích gần 16.000 bộ gene cổ cho thấy tiến hóa của con người vẫn diễn ra mạnh, kéo theo thay đổi rõ rệt về nhóm máu, gene miễn dịch.