Sự phối hợp đồng bộ giữa thiết bị bay không người lái (drone) thâm nhập vùng lõi nguy hiểm, hệ thống camera cảm biến nhiệt dò tìm mầm sống, vệ tinh cung cấp không ảnh toàn cảnh... đang mở rộng đáng kể khả năng tìm kiếm, cứu nạn.

Drone

Anh Manish Maharjan, một phi công điều khiển drone, đã hỗ trợ các đội cứu hộ tại Nepal tìm kiếm nạn nhân mất tích sau trận lũ lụt kinh hoàng hồi tuần trước, theo Hãng tin AP.

Trong quá trình tác nghiệp, anh Maharjan gắn loa lên drone để gọi tên hoặc phát nhạc nhằm thu hút sự chú ý của những người đang mắc kẹt trên các sườn đồi. Ngoài drone phát thanh, Maharjan còn điều khiển drone cảm ứng nhiệt để dò tìm nạn nhân.

Tuy nhiên, anh cho biết công tác tìm kiếm hàng trăm công nhân có thể đang mắc kẹt trong hầm ngầm của các nhà máy điện là một thách thức hoàn toàn khác.

"Chúng tôi phát hiện bùn đất đã lấp nghẹt các đường hầm. Bên trong không còn bất kỳ khoảng trống hay không gian hở nào. Tôi chỉ có thể cho drone bay trong những đường hầm dài và thẳng. Một khi gặp các khúc cua, ngã rẽ hoặc đường dích dắc, việc vận hành và tìm kiếm trở nên khó khăn hơn rất nhiều” - anh Maharjan mô tả.

Tại các khu vực nguy hiểm, drone thậm chí có thể thay con người thực hiện nhiệm vụ đưa thi thể ra khỏi hiện trường. 7 thi thể đã được drone vận chuyển khỏi một khu vực ở vùng Benighat (Nepal) mà lực lượng cứu hộ gần như không thể tiếp cận an toàn, theo báo Kathmandu Post.

Giá trị của drone còn nằm ở chỗ cung cấp thông tin liên lạc, hàng hóa và năng lực cứu hộ vào những nơi con người khó đặt chân tới. Tại Nepal, drone tích hợp AI còn bay trên các làng bị cô lập, dùng loa hỏi người dân về nhu cầu nước, thực phẩm và thuốc men, sau đó chuyển thông tin về cho đội vận hành để xác định loại hàng cứu trợ cần đưa tới.

Ngoài ra, công nghệ này còn hỗ trợ phòng ngừa rủi ro trong quá trình cứu hộ. 

Trước đây trong một sự cố ở khu vực núi Everest, drone được dùng để lập bản đồ 3D các vách băng, đo chiều dài và độ sâu khe nứt, giúp hướng dẫn viên xác định những điểm nguy hiểm trước khi tiếp cận.

Dò nhịp tim dưới đống đổ nát

Không chỉ dùng camera hay chó nghiệp vụ để tìm kiếm người, lực lượng cứu hộ còn có thể sử dụng FINDER, thiết bị do Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và Cơ quan Khoa học và Công nghệ thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ phát triển.

Trong trận động đất mạnh 7,8 độ tại Nepal năm 2015, thiết bị cỡ một chiếc vali này đã giúp phát hiện 4 người còn sống bị chôn vùi dưới khoảng 3m gạch, bùn, gỗ và các mảnh vỡ tại làng Chautara.

FINDER phát vi sóng công suất thấp xuyên qua đống đổ nát, sau đó phân tích những thay đổi rất nhỏ trong tín hiệu phản xạ do nhịp tim và chuyển động hô hấp của nạn nhân tạo ra.

Thiết bị có thể phát hiện nhịp tim qua khoảng 9m đống đổ nát hoặc 6m bê tông đặc trong các cuộc thử nghiệm. Phần mềm còn có thể phân biệt tín hiệu của con người với động vật hoặc thiết bị cơ khí.

Dữ liệu vệ tinh

Sau thiên tai, vệ tinh tiếp tục đóng vai trò “mắt thần” từ trên cao. Nepal sử dụng ảnh vệ tinh để theo dõi hai hồ nước ở thượng nguồn, trong đó một hồ có dấu hiệu mở rộng, nhằm đánh giá nguy cơ lũ tiếp tục xảy ra.

Sau trận lũ quét thảm khốc, hai nhà địa mạo học Kristen Cook và Dan Shugar đã phân tích ảnh vệ tinh trước và sau thảm họa để tìm manh mối về nguyên nhân. Ảnh vệ tinh trước - sau tại khu vực cửa khẩu Rasuwagadhi và dọc sông Trishuli cũng cho thấy quy mô tàn phá, với dòng sông mở rộng đáng kể và chuyển sang màu nâu đục do mang theo lượng lớn bùn đất và trầm tích.

Bên cạnh đó, người Nepal tại Mỹ, châu Âu, Úc, các nước vùng Vịnh và nhiều nơi khác, cùng các tình nguyện viên lập bản đồ trên toàn cầu, đang phân tích ảnh vệ tinh để lập bản đồ khu vực bị lũ tàn phá, theo tờ Times of India.

Công việc này đặc biệt hữu ích tại những nơi lũ lụt và đất đá đã làm thay đổi địa hình đến mức đường sá, nhà cửa hay các địa điểm quen thuộc không còn dễ nhận diện. Bằng cách đối chiếu hình ảnh trước và sau thảm họa, các tình nguyện viên có thể xác định vị trí những công trình từng tồn tại và cung cấp tọa độ chính xác cho lực lượng cứu hộ.

Tín hiệu từ điện thoại thông minh cũng có thể giúp lực lượng cứu hộ xác định vị trí người mắc kẹt. Một số nghiên cứu tận dụng Bluetooth hoặc Wi-Fi phát ra từ điện thoại của nạn nhân để xác định hướng và vị trí tín hiệu, qua đó thu hẹp khu vực tìm kiếm.

Theo giới nghiên cứu, việc kết hợp nhiều công nghệ cũng có thể giúp tìm kiếm nhanh và chính xác hơn, đặc biệt tại những nơi con người khó tiếp cận.

Sông băng ở Nepal đã 'báo trước' thảm họa lũ quét

Theo báo cáo của một nhóm các nhà khoa học, sông băng gây ra trận lở đất và lũ quét ở Nepal đã xuất hiện những dấu hiệu bất thường từ nhiều ngày trước khi sụp đổ.