"Biện pháp như vậy, chỉ nhắm vào đất nước chúng tôi và hoàn toàn trái với thông lệ quốc tế, là điều không thể chấp nhận và vô cùng đáng tiếc" - Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản, ông Minoru Kihara, phát biểu tại cuộc họp báo ngày 7-1.

Theo Hãng tin Reuters, ông Kihara từ chối bình luận về tác động của lệnh cấm đối với các ngành công nghiệp Nhật Bản, cho biết hiện chưa rõ chính xác những mặt hàng nào sẽ bị ảnh hưởng.

Trước đó Trung Quốc đã có động thái phản ứng với Nhật Bản liên quan vấn đề Đài Loan. Ngày 6-1, Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo sẽ cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản, tức những sản phẩm có thể sử dụng cho mục đích quân sự.

Các mặt hàng này có thể bao gồm cả hàng hóa, phần mềm hoặc công nghệ ứng dụng trong dân sự lẫn quân sự như một số nguyên tố đất hiếm thiết yếu để chế tạo máy bay không người lái và chip. 

Theo đó tổ chức hoặc cá nhân từ bất kỳ quốc gia nào xuất khẩu các mặt hàng này cho mục đích quân sự hoặc nhằm tăng cường sức mạnh quân sự của Nhật Bản sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Quan hệ Nhật - Trung ngày càng căng thẳng kể từ khi Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đưa ra phát biểu một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan có thể là mối đe dọa hiện hữu đối với Nhật Bản. 

Bắc Kinh đã yêu cầu bà Takaichi rút lại phát ngôn, đồng thời chỉ trích phát biểu này "khiêu khích", lo ngại đây có thể trở thành lý do để Nhật Bản tăng cường lực lượng quân sự và các phái bộ ở nước ngoài.

Theo nhật báo China Daily, Bắc Kinh đang cân nhắc thắt chặt việc cấp phép xuất khẩu nguyên liệu đất hiếm sang Nhật Bản - động thái có thể ảnh hưởng đáng kể đến ngành sản xuất của Nhật, đặc biệt là ngành ô tô.

Dù Nhật Bản đã nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu đất hiếm kể từ khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu loại khoáng sản này năm 2010, khoảng 60% lượng nhập khẩu vẫn phụ thuộc vào Trung Quốc.

Chuyên gia kinh tế Takahide Kiuchi tại Viện Nghiên cứu Nomura nhận định một hạn chế xuất khẩu đất hiếm kéo dài 3 tháng có thể khiến doanh nghiệp Nhật Bản thiệt hại 660 tỉ yen (tương đương 4,2 tỉ USD) và làm GDP hằng năm giảm 0,11%. Nếu lệnh cấm kéo dài một năm, GDP có thể giảm 0,4%.

Cho đến nay, dữ liệu từ Hải quan Trung Quốc chưa ghi nhận sự sụt giảm xuất khẩu đất hiếm sang Nhật. Trong tháng 11 xuất khẩu thậm chí tăng 35% lên 305 tấn, mức cao nhất trong năm 2025.

Trung Quốc cấm xuất khẩu sang Nhật Bản hàng có thể dùng cho quân sự

Căng thẳng lại dâng lên khi Trung Quốc siết xuất khẩu sang Nhật Bản các mặt hàng có thể dùng cho quân sự, gồm đất hiếm, và phát ngôn của một chính trị gia Nhật về Đài Loan.