Ngày 21-8, Bộ Tư pháp phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Liên minh châu Âu (EU) tổ chức phiên thảo luận về hoàn thiện và thực thi pháp luật về chủ đề Bảo vệ trẻ em trong môi trường số - Pháp luật và thực tiễn thi hành.

Khoảng 90% trẻ Việt Nam từ 12-17 tuổi đang dùng Internet

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, cùng với những cơ hội về học tập, sáng tạo và kết nối, môi trường số cũng đặt trẻ em trước nhiều nguy cơ như bắt nạt mạng, dụ dỗ, lừa đảo, tiếp cận thông tin xấu độc và xâm hại tình dục. Do vậy hệ thống pháp luật về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng đang ngày càng được hoàn thiện.

Bên cạnh các văn bản quan trọng như Luật An ninh mạng 2025 hay Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, Chính phủ Việt Nam đã có Chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030.

Theo đó bảo vệ trẻ em hướng tới phòng ngừa, chủ động ngăn chặn nguy cơ, thay vì tập trung khắc phục hậu quả.

Năm 2025, Việt Nam còn đăng cai lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), đồng thời là quốc gia đầu tiên ký công ước. Đây được ví như bộ khung pháp luật toàn cầu đầu tiên về tội phạm mạng, trong đó có tội phạm xâm hại tình dục trẻ em trên không gian mạng.

Ở phiên thảo luận, bà Silvia Danailov - Trưởng đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam - cho hay thế giới số hiện đã trở thành một phần trong cuộc sống hằng ngày của trẻ em.

Hiện nay, khoảng 90% trẻ em Việt Nam từ 12 - 17 tuổi đang sử dụng Internet. Điều này mở ra cơ hội học tập, kết nối, sáng tạo và tham gia vào các hoạt động xã hội. Tuy vậy trẻ cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro đáng kể như bắt nạt trên mạng, tiếp xúc với nội dung độc hại, hay bị bóc lột và xâm hại tình dục trên môi trường trực tuyến.

Một nghiên cứu do UNICEF cho thấy 2% trẻ em Việt Nam từ 15 - 17 được khảo sát cho biết từng chia sẻ hình ảnh, video mang tính chất tình dục để đổi lấy tiền hoặc quà tặng. "Đằng sau mỗi con số là một trẻ em bị tổn hại về sự an toàn, nhân phẩm, niềm tin và tương lai", bà bày tỏ.

Trưởng đại diện UNICEF khuyến nghị khuôn khổ pháp lý cần quy định rõ mọi hình thức bóc lột và xâm hại tình dục trẻ em trên môi trường mạng, bao gồm dụ dỗ trẻ em qua mạng, sản xuất và phát tán tài liệu xâm hại tình dục trẻ em, cũng như phát trực tiếp các hành vi xâm hại.

Bên cạnh giới hạn độ tuổi sử dụng mạng xã hội, cần quy định trách nhiệm của các nền tảng số. Về lâu dài các nền tảng số và doanh nghiệp công nghệ cần đảm bảo nguyên tắc "an toàn ngay từ khâu thiết kế", kèm cơ chế bảo vệ phù hợp độ tuổi, quản lý rủi ro gây hại với trẻ…

Tài liệu xâm hại trẻ em được tạo ra bởi AI

Còn đại sứ EU Julien Guerrier khẳng định mọi trẻ em đều có quyền được bảo vệ an toàn, có quyền riêng tư, được tham gia, được phát triển và được tiếp cận công lý, đặc biệt, trong môi trường số. Theo đại sứ, Internet đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của trẻ em, thanh thiếu niên.

Trên toàn cầu, cứ 3 người dùng Internet thì có 1 trẻ em. Công nghệ số có thể giúp trẻ em học tập, kết nối và khám phá thế giới, song môi trường số cũng khiến các em gặp nhiều rủi ro mới, chẳng hạn các tài liệu xâm hại trẻ em được tạo ra bởi AI hay hình thức phạm tội hỗ trợ bằng công nghệ.

Do vậy EU đã triển khai các khung pháp lý như Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số, yêu cầu các nền tảng trực tuyến, công cụ tìm kiếm quy mô rất lớn phải đánh giá, giảm thiểu rủi ro với trẻ em. Liên minh châu Âu cũng tập trung xử lý các thiết kế nền tảng có thể gây hại hay kiểm tra mức độ an toàn các dịch vụ trẻ có thể tiếp cận.

Tuy nhiên các cuộc tranh luận về độ tuổi sử dụng mạng xã hội của trẻ vẫn đang diễn ra, đặc biệt về đề xuất nâng độ tuổi tối thiểu chung lên 16.

Trẻ dưới 16 tuổi và những cái bẫy giăng sẵn trên mạng xã hội, làm sao để tránh?

Những cái bẫy giăng sẵn trên mạng xã hội đang đặt trẻ dưới 16 tuổi trước nhiều nguy cơ. Chỉ một cú tương tác, bị người lạ tiếp cận hay tiếp xúc với nội dung độc hại cũng có thể dẫn đến những hệ lụy khó lường. Các chuyên gia chỉ ra cách phòng tránh.