Tuy nhiên, phía sau mức thu nhập khủng là hàng loạt rủi ro và cạm bẫy bủa vây.

Đổ xô làm "cò" trên sàn thương mại điện tử

Nổi lên từ các video phân tích về thị trường bất động sản, chỉ cách phát hiện những "mánh" để tránh sập bẫy, anh H.Thanh dần có tài khoản TikTok và Facebook lần lượt đạt hơn 2,1 triệu và hơn 220.000 tài khoản theo dõi.

Gia nhập nghề tiếp thị liên kết, tháng gần đây anh cho biết đã đạt giá trị giao dịch gần 5 tỉ đồng, qua việc gắn link bán máy cạo râu và các dòng sản phẩm chăm sóc tóc. Tiền hoa hồng anh được nhận khoảng 400 triệu đồng.

Trên nền tảng TikTok Shop, gần đây cũng xuất hiện các "ngôi sao" doanh số. Điển hình như kênh Thiên Kim Boutique (khoảng 325.000 tài khoản theo dõi), mỗi ngày đăng tới gần 100 video ngắn quảng cáo, gắn giỏ hàng để khách đặt mua kính mắt, áo lót, quần, áo, mũ chống nắng...

Chỉ sau 5 tháng làm tiếp thị liên kết, chủ kênh này cho biết "nằm mơ cũng không nghĩ mình làm được": tháng gần nhất tổng giá trị giao dịch đạt 41 tỉ đồng, tiền hoa hồng khoảng 3,5 tỉ đồng.

Thương mại điện tử bùng nổ, nhiều sàn như TikTok Shop, Shopee, Lazada... liên tục tung chính sách cạnh tranh nhằm hút lực lượng tiếp thị liên kết. Tùy mặt hàng, nhãn hàng, mức hoa hồng từ 6 - 20% doanh số. Mức thu nhập hấp dẫn của nghề này đang kéo theo hàng loạt tầng lớp tham gia, từ người không có công việc cố định, công nhân, sinh viên tới diễn viên, ca sĩ, giáo viên,
bác sĩ...

Những người có tầm ảnh hưởng (KOL, KOC) đang hoạt động đều đặn trong giới tiếp thị liên kết phải kể đến: diễn viên Angela Phương Trinh, diễn viên Lê Dương Bảo Lâm cùng vợ Quỳnh Quỳnh, người mẫu Ngọc Trinh, ca sĩ Hòa Minzy...

Trước sức hút của thị trường, nhiều cá nhân còn mở lớp dạy xây kênh, giá mỗi khóa học từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, không phải ai tham gia cũng đạt được thành công như kỳ vọng, có trường hợp còn cảm giác mình như bị lừa.

Phô diễn đời tư, thổi phồng sự thật để bán hàng

Đằng sau khoản hoa hồng khủng là hậu trường đầy áp lực và cũng không kém phần thị phi với nhiều người làm tiếp thị liên kết. TikToker Phạm Thoại là cái tên điển hình, để được nhiều người biết đến, anh tạo ra đám cưới giả và mời bạn bè tới chúc mừng. Mãi sau đó người xem mới biết tất cả chỉ là màn kịch.

Có nhiều năm kinh nghiệm, H.L. (TP.HCM) chia sẻ: trước nhảy vào bằng các giới thiệu sản phẩm đơn thuần, nhưng chỉ thực sự nổi bật và được nhiều người chú ý thông qua các video chia sẻ đời sống cá nhân. Ngoài số tiền khủng nhận được, cô cũng phải chống chọi việc bị soi mói, bị chửi bới thậm tệ do lỡ nói hớ...

Đáng chú ý, có những người làm tiếp thị liên kết bất chấp, quảng cáo lố, thổi phồng công dụng, miễn sao khách chốt đơn để mình nhận hoa hồng. "Thấy video quảng cáo nói trắng da, không độc hại, nguồn gốc rõ ràng, hay quá chừng nên mình mua về xài", chị Nguyễn Nguyệt Bích Vân (TP.HCM) nói.

Kết quả, sản phẩm chị nhận về là một hũ kem có bao bì không rõ thành phần, mập mờ nơi sản xuất, như hàng gia công loại dỏm. Lọ mọ vào xem đánh giá của những người từng mua, chị tá hỏa phát hiện có rất nhiều người phản hồi tiêu cực.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, thạc sĩ Nguyễn Phạm Hoàng Huy, Chủ nhiệm bộ môn Digital Marketing (FPT Polytechnic - HCM), cho biết thuật toán các nền tảng thương mại điện tử thường ưu tiên nội dung có tương tác cao.

Như vậy, các video gây tranh cãi, thị phi... dễ tạo bình luận và được phân phối mạnh hơn. Cộng với tâm lý đám đông thích "soi", "bóc phốt", các nội dung tiêu cực thường lan nhanh hơn tích cực.

Theo ông Huy, các nền tảng TikTok, YouTube, Facebook, Shopee, Lazada... đều đang mở ra cơ hội lớn để hầu như ai cũng có thể làm nội dung, gắn link bán hàng trực tiếp.

Nhóm người có tầm ảnh hưởng (KOL, KOC) thường sở hữu thương hiệu cá nhân mạnh, thu nhập cao và được nhãn hàng ưu tiên.

Nhóm thứ hai là những người làm bài bản, biết xây dựng kênh, tối ưu SEO, chạy quảng cáo, có nguồn thu ổn định. Trong khi đó, nhóm đông đảo nhất là những người chạy theo xu hướng, sao chép nội dung, đăng tải đại trà nên tỉ lệ thành công thấp.

Sàn cũng lưu ý rủi ro pháp lý

Ông Huy nhấn mạnh người làm tiếp thị liên kết phải đặc biệt lưu ý rủi ro pháp lý. Các vi phạm phổ biến gồm quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng (đặc biệt với mỹ phẩm, thực phẩm chức năng), hoặc đưa ra các tuyên bố như "chữa bệnh" khi không được phép. Một số lĩnh vực nhạy cảm như tài chính, tiền mã hóa, thuốc điều trị... tiềm ẩn rủi ro cao nếu quảng cáo sai quy định. Đã có một số cá nhân bị khởi tố.

Trong khi đó, theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, các sàn thương mại điện tử lớn tại Việt Nam (chủ yếu Shopee, Lazada, TikTok Shop) đều có chính sách quản lý hoạt động tiếp thị liên kết khá. Như Shopee cấm hành vi quảng cáo giả mạo, clickbait (mồi nhử click), nội dung ngẫu nhiên/không liên quan đến sản phẩm, sử dụng thông tin sai lệch để hút tương tác.

Sàn Lazada yêu cầu nội dung "chân thực, liên quan trực tiếp đến sản phẩm", cấm thổi phồng công dụng, thông tin sai lệch, ngôn ngữ tục tĩu... TikTok Shop quy định video hoặc livestream phải gắn đúng link sản phẩm đang giới thiệu.

Về biện pháp giám sát và xử lý, đại diện Lazada Việt Nam cho biết: "Áp dụng hệ thống lọc kết hợp giữa tự động và kiểm tra thủ công để phát hiện các dấu hiệu bất thường trong hoạt động quảng bá hoặc lưu lượng truy cập. Đồng thời, người dùng và các bên liên quan cũng có thể chủ động báo cáo.

Trường hợp phát hiện vi phạm, tùy theo mức độ, Lazada có thể tạm ngưng quyền lợi quảng bá, thu hồi khoản phí không hợp lệ, hoặc chấm dứt tham gia chương trình...".

Ngoài biện pháp xử lý trong khuôn khổ của sàn, các hoạt động vi phạm đều có thể bị báo cáo đến cơ quan chức năng. Nếu cá nhân vi phạm nghiêm trọng có thể bị xử phạt phạt hành chính 60 - 80 triệu đồng hoặc cao hơn, thậm chí truy cứu hình sự.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy các sàn vẫn không thể nào quản lý triệt để với hàng triệu người làm tiếp thị liên kết với hàng tỉ nội dung, nhất là với nội dung "xám" (thổi phồng nhẹ, kể chuyện cá nhân khéo léo). Thực tế, nhiều chiêu trò vẫn "lọt" nếu không có khiếu nại lớn.

Kiểm tra thuế toàn diện tiếp thị liên kết, livestream bán hàng

Tổng cục Thuế yêu cầu kiểm tra toàn diện việc kê khai, nộp thuế hoạt động tiếp thị liên kết, livestream bán hàng.