Tết Nguyên đán vẫn là thời khắc thiêng liêng của sum vầy và ước vọng an lành. Nhưng trong đời sống số hôm nay, những biểu tượng Tết như câu đối, linh vật, lời chúc… đang được thiết kế lại theo cách gần gũi, cá nhân hóa và mang đậm dấu ấn thế hệ. 

Đằng sau vẻ bông đùa là nét chuyển động văn hóa đáng chú ý.

Câu đối dịp Tết: "Hết deadline - Hết âu lo", "Lương về đúng hẹn - Tình đến đúng người" 

Những ngày cận Tết, hình ảnh ông đồ ngồi bên nghiên mực, giấy đỏ với lời chúc An khang thịnh vượng, Vạn sự như ý vẫn hiện diện trên nhiều tuyến phố. Đó là lớp ký ức quen thuộc, là phần trang trọng của Tết Việt được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Song song với không gian ấy, trên Facebook, TikTok, Threads hay các hội nhóm thiết kế, một cách đón xuân khác cũng đang hình thành. 

Người trẻ tự sáng tác câu đối, hình ảnh theo ngôn ngữ của mình như "Hết deadline - Hết âu lo", "Lương về đúng hẹn - Tình đến đúng người". Ngắn gọn, trực diện, đời thường và nhanh chóng lan truyền.

Linh vật năm mới cũng không nằm ngoài dòng chảy sáng tạo đó. Bên cạnh mẫu "Mã đáo thành công" đặt tại quảng trường mang tính biểu tượng, còn xuất hiện các phiên bản hoạt hình, sáng tạo gần gũi hơn với đời sống.

Có linh vật "mặt cọc" lướt iPhone 17 Pro Max, linh vật ôm laptop vừa khóc vừa chạy việc cuối năm, ngựa siêu nhân, ngựa điệu đà mi cong vút tạo dáng như người mẫu... Những hình ảnh này nhanh chóng trở thành ảnh đại diện, sticker và meme chúc Tết.

Lời chúc xuân cũng chuyển từ dài dòng, ước lệ sang cách diễn đạt ngắn gọn, dễ nhớ. Lời chúc nhắn gửi chỉ hai chữ Bình an, Đủ đầy, Sức khỏe được nhiều người lựa chọn vì súc tích và rõ nghĩa.

Một số câu chúc còn pha trộn tiếng Việt - tiếng Anh như "Work less, live more". Cách thể hiện thay đổi, nhưng mong muốn phía sau vẫn là một năm bớt áp lực, thêm cân bằng.

Tết vì thế không chỉ diễn ra trong phòng khách hay trước hiên nhà. Thiệp điện tử, lì xì trực tuyến, bộ sticker chúc xuân thiết kế riêng cho nhóm bạn dần trở nên phổ biến.

Mỗi người có thể tạo một "phiên bản mùa xuân" của riêng mình trên không gian số. Cá tính được bộc lộ rõ ràng hơn, nhưng tinh thần hướng đến điều tốt lành, sum vầy và hy vọng vẫn là sợi dây chung kết nối tất cả.

Phá cách hay cách tiếp cận truyền thống trong thời đại số?

Có ý kiến cho rằng những câu đối kiểu "ít drama, nhiều niềm vui" làm giảm đi vẻ trang trọng vốn có của Tết. Tuy nhiên khi nhìn ở góc độ khác, đó không phải là sự phủ nhận truyền thống, mà là một cách diễn đạt khác của cùng ước vọng cho mùa xuân mới.

Trong bối cảnh nhiều người trẻ đối mặt với áp lực công việc, chi phí sinh hoạt tăng, nỗi lo về deadline, KPI thì các lời chúc mang tính đời thường lại trở nên gần gũi và chân thực. 

"Hết deadline" suy cho cùng cũng là mong cầu bình an. "Lương về đúng hẹn" phải chăng cũng là khát vọng ổn định.

Thế hệ gen Z lớn lên trong môi trường số quen với nhịp điệu nhanh, ngôn ngữ ngắn gọn, trực diện. Người trẻ thường ít sử dụng những lời chúc dài và ước lệ, thay vào đó là cách diễn đạt sát với trải nghiệm cá nhân.

Dù vậy, họ vẫn lựa chọn hình thức câu đối, tranh treo tường là biểu tượng đặc trưng của Tết Việt. Nền đỏ, hai vế song hành, đóng khung cùng vị trí treo trang trọng… những yếu tố cốt lõi vẫn được giữ lại.

Sự thay đổi nằm ở nội dung và cách thể hiện, không phải ở tinh thần. Truyền thống không phải tĩnh tại. Nó tồn tại khi được thế hệ sau tiếp nhận và tái tạo. Nếu câu đối chỉ dừng ở những mẫu in sẵn lặp lại qua năm tháng, khoảng cách với lớp trẻ sẽ ngày càng lớn.

Khi người trẻ tự viết, tự thiết kế, tự chọn câu chữ cho mình, truyền thống được nối dài bằng ngôn ngữ của thời đại.

Giữa bảo tồn và đổi mới, điều quan trọng không nằm ở việc câu chữ có tuân thủ đầy đủ niêm luật hay không, mà ở tinh thần hướng thiện và mong điều lành. Một câu đối có thể giản dị, thậm chí hài hước, nhưng nếu mang lại niềm vui và sự ấm áp cho gia đình, nó vẫn hoàn thành chức năng văn hóa của mình.

Trong thời đại số, Tết có thể hiện diện trên cửa gỗ, trên giấy đỏ hoặc trên màn hình điện thoại. Hình thức thay đổi, nhưng ước vọng vẫn không khác về một năm bình an, đủ đầy, gia đình sum vầy.

Khi chữ "Phúc" xuất hiện bên cạnh các câu chữ trẻ trung, đó không phải là sự phai nhạt truyền thống, mà là dấu hiệu của sức sống. Truyền thống chỉ bền vững khi bước vào hiện tại, hòa vào nhịp sống hôm nay và tiếp tục được viết tiếp bằng ngôn ngữ của mỗi thế hệ.

Lan tỏa giá trị văn hóa trong những bộ ảnh áo dài chào xuân

Để có được bộ ảnh Tết ưng ý không chỉ dừng lại ở những cú bấm máy, mà còn đòi hỏi những am hiểu nhất định về giá trị văn hóa của trang phục và tính liên kết của địa điểm chụp ảnh.