Hiệp ước Nga - Mỹ về các biện pháp tiếp tục cắt giảm và hạn chế vũ khí tấn công chiến lược (Hiệp ước New START) hết hiệu lực vào ngày 5-2. 

Hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân này được hai bên ký ngày 8-4-2010, có hiệu lực từ ngày 5-2-2011. 

Khi hai bên không đạt được thỏa thuận vào phút chót, lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ, họ sẽ không còn bất kỳ ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược tầm xa của mình khi New START hết hiệu lực.

"Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, chúng ta đối mặt với một thế giới không còn bất kỳ giới hạn ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Liên bang Nga và Hợp chúng quốc Hoa Kỳ" - ông Guterres nêu trong một tuyên bố.

Theo Hãng tin AFP, Tổng thư ký Liên hợp quốc nhấn mạnh New START và các hiệp ước kiểm soát vũ khí khác đã "cải thiện đáng kể an ninh của tất cả các dân tộc".

"Việc phá hủy những thành tựu đạt được trong nhiều thập kỷ không thể xảy ra vào thời điểm tồi tệ hơn (như hiện nay), khi nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ" - ông lưu ý, nhưng không nêu thêm chi tiết.

Ông Guterres kêu gọi Washington và Matxcơva "ngay lập tức quay trở lại bàn đàm phán và nhất trí về một khuôn khổ kế thừa" cho hiệp ước nói trên.

Trong khi đó, Giáo hoàng Leo XIV nói rằng mỗi bên cần phải làm "mọi thứ có thể" để ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang mới. 

Nga và Mỹ hiện kiểm soát hơn 80% tổng số đầu đạn hạt nhân trên thế giới, song các thỏa thuận kiểm soát vũ khí đang ngày càng suy yếu.

Hiệp ước New START, được ký lần đầu vào năm 2010, giới hạn kho vũ khí hạt nhân của mỗi nước ở mức 1.550 đầu đạn chiến lược được triển khai, giảm gần 30% so với giới hạn trước đó được thiết lập vào năm 2002.

Hiệp ước này cũng cho phép mỗi bên tiến hành các cuộc thanh sát tại chỗ đối với kho vũ khí hạt nhân của bên còn lại, dù các hoạt động này đã bị đình chỉ trong đại dịch COVID-19 và cho đến nay vẫn chưa được nối lại.

Bộ Ngoại giao Nga cho biết giờ đây "các bên tham gia Hiệp ước New START không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hay tuyên bố mang tính đối xứng nào trong khuôn khổ hiệp ước".

Hôm 4-2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào với Nga cũng cần phải bao gồm Trung Quốc, bởi Bắc Kinh đang sở hữu kho vũ khí hạt nhân "khổng lồ và gia tăng nhanh chóng".

Nga tuyên bố không còn bị ràng buộc bởi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân

Nga tuyên bố "các bên tham gia Hiệp ước New START không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hay tuyên bố mang tính đối xứng nào trong khuôn khổ hiệp ước".