Ngày 14-8, Tổng Hội Y học Việt Nam phối hợp với các đơn vị công bố kết quả nghiên cứu "Tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe của một số nhóm lao động tự do làm việc ngoài trời tại các đô thị lớn ở Việt Nam". 

Nghiên cứu được thực hiện tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ, với hơn 1.200 lao động tham gia khảo sát cũng cho thấy khả năng nghỉ việc, chuyển nghề hay tiếp cận các cơ chế an sinh của nhóm lao động này khá hạn chế.

Áp lực từ biến đổi khí hậu và gánh nặng mưu sinh

Theo GS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng Hội Y học Việt Nam, Việt Nam hiện có khoảng 33 triệu lao động phi chính thức, chiếm khoảng 50% tổng số người lao động. Đây là nhóm rất đa dạng, từ người bán hàng rong, xe ôm, giao hàng, công nhân xây dựng, vệ sinh, thu gom phế liệu đến bốc vác, lao động nông nghiệp, ngư nghiệp.

Theo bà Xuyên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, nhóm lao động này phải đối mặt với nhiều nguy cơ sức khỏe do thường xuyên làm việc ngoài trời. Nghiên cứu được triển khai từ tháng 2-2024 đến 9-2026 tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và Cần Thơ, nhằm đánh giá các chính sách về lao động, y tế, khí hậu, môi trường liên quan đến sức khỏe của lao động tự do ngoài trời.

Đồng thời, nhận diện những thách thức, khoảng trống trong thực thi chính sách và đề xuất các giải pháp bảo vệ sức khỏe nhóm lao động này.

Báo cáo tại hội thảo, TS Vũ Ngọc Anh - Chủ nhiệm chương trình nghiên cứu biến đổi khí hậu - Viện Nghiên cứu xã hội quốc gia, Vương quốc Anh - cho hay kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ phơi nhiễm với thời tiết bất lợi của nhóm lao động ngoài trời rất cao.

Trong 12 tháng trước thời điểm khảo sát, 95,4% người lao động từng tiếp xúc với nắng nóng và 71% tiếp xúc với mưa lớn. Họ làm việc trung bình 8,7 giờ mỗi ngày, 6,36 ngày mỗi tuần, tương đương khoảng 55,3 giờ mỗi tuần. Bên cạnh đó, có 42,2% người tham gia từ 45 tuổi trở lên.

Về sức khỏe, 68,5% người được hỏi cho biết gặp ít nhất một triệu chứng cơ - xương - khớp sau ngày làm việc trong vòng một tháng trước khảo sát. Khảo sát cũng cho thấy 32,8% người tham gia có biểu hiện lo âu từ nhẹ đến rất nặng; 17,8% có biểu hiện căng thẳng từ nhẹ đến rất nặng.

Cần giải pháp hỗ trợ an sinh

Qua phỏng vấn sâu, những lo lắng của người lao động không chỉ liên quan đến thời tiết mà còn xoay quanh nguy cơ giảm hoặc mất thu nhập, chi phí khám chữa bệnh, khả năng duy trì công việc và trách nhiệm chăm sóc gia đình khi nguồn thu bị gián đoạn.

"Trong khi đó, phần lớn người lao động đã nhận thấy những thay đổi của thời tiết. Có 89,4% cho rằng thời tiết trong 5 năm gần đây đã thay đổi và 86,1% quan tâm hoặc rất quan tâm đến biến đổi khí hậu. Nhiều người chủ động đội mũ, che đầu, uống nước, mặc quần áo thoáng mát hoặc tìm nơi râm mát khi nắng nóng.

Tuy nhiên, khả năng chủ động giảm phơi nhiễm còn rất hạn chế. Người lao động có thể nhận biết nguy cơ nhưng vẫn phải tiếp tục làm việc bởi nghỉ làm đồng nghĩa với mất thu nhập", TS Ngọc Anh thông tin thêm.

Từ các kết quả trên, TS.BS Trương Hồng Sơn, Phó tổng thư ký Tổng Hội Y học Việt Nam, và nhóm nghiên cứu đề xuất cần nhận diện rõ lao động tự do ngoài trời là nhóm dễ bị tổn thương trong các chương trình thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đồng thời, xây dựng hướng dẫn bảo vệ sức khỏe trong điều kiện nắng nóng, mưa bão, ngập lụt; tăng khả năng tiếp cận bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Thí điểm điểm nghỉ tránh nóng, tránh mưa, cung cấp nước uống, cảnh báo sớm và sơ cứu tại nơi tập trung đông lao động ngoài trời; tăng vai trò của trạm y tế xã, phường. Đồng thời, phát triển đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm và hỗ trợ sinh kế, nhất là với lao động lớn tuổi hoặc làm nghề có mức phơi nhiễm cao.

Lao động mưu sinh ngoài trời nắng nóng cần lưu ý gì?

Những ngày này, khu vực Nam Bộ nắng nóng như đổ lửa. Nhiệt độ ngoài trời có khi lên đến 38 -39 độ C, khiến nhiều người làm việc ngoài trời nắng nóng có thể gặp những ảnh hưởng về sức khỏe, nguy cơ ngất xỉu, đột quỵ.