
Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Phiên toàn thể Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 - Ảnh: TTXVN
Sáng 15-11, phát biểu tại Phiên họp toàn thể Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 ở Manila (Philippines), Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ba định hướng chiến lược nhằm tăng cường hợp tác ASEAN.
Đó là kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển; kiến tạo sự phát triển chung năng động, sáng tạo, tự cường; phát huy bản sắc để xây dựng Cộng đồng ASEAN gắn kết, bền vững.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, các chuyên gia trong nước và quốc tế đánh giá ba định hướng có tầm nhìn dài hạn và chạm đúng những bài toán của khu vực.
Tâm thế chủ động, tầm nhìn dài hạn

GS.TS Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore (NUS) - Ảnh: VGC
Theo GS.TS Vũ Minh Khương (Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore - NUS), Thủ tướng Lê Minh Hưng đã mang đến Hội nghị cấp cao lần này một tâm thế "rất hay" của Việt Nam.
Tâm thế đó thể hiện ở tầm nhìn hướng về tương lai, nhìn thẳng vào cả thách thức lẫn cơ hội để đưa ra những đề xuất mang tính nền tảng cho hợp tác ASEAN.
Ông Khương cho rằng hội nghị lần này, với sự chủ trì thành công của nước chủ tịch Philippines và đóng góp sáng giá của Việt Nam, mở ra một cơ hội rất mới, rất lớn để khu vực tiến nhanh trong tương lai.
Chuyên gia Collins Chong Yew Keat (Đại học Malaya, Malaysia) đánh giá ba định hướng của Thủ tướng phản ánh một nhận thức quan trọng: trong một trật tự quốc tế ngày càng phân cực, ASEAN không thể chỉ dựa vào hội nhập kinh tế và đồng thuận ngoại giao để giữ vững vai trò của mình.
Theo ông, các đề xuất của Thủ tướng nhất quán với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Tuy nhiên, ý nghĩa thực sự của đề xuất nằm ở chỗ kết nối ba trụ cột thành một khung tổng thể, nhằm nâng cao khả năng chống chịu của khu vực.
Tuy nhiên, ông Chong cũng lưu ý điểm yếu nền tảng của ASEAN chưa bao giờ là thiếu khuôn khổ hay cam kết ngoại giao, mà là sự hạn chế về năng lực thể chế, sự gắn kết chiến lược và ý chí chính trị tập thể để biến những khuôn khổ, cam kết ấy thành các phản ứng hiệu quả.
"Thành công của khối sẽ phụ thuộc vào việc ASEAN có chuyển được từ tư thế phòng thủ, chủ yếu đối phó với sức ép bên ngoài sang chủ động tự xây dựng năng lực kinh tế, công nghệ và an ninh của chính mình hay không", ông Chong nhận định.
Từ lòng tin đến liên thông và bản sắc chung

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Trưởng đoàn các nước tham dự Lễ khai mạc Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 chụp ảnh chung - Ảnh: TTXVN
Với định hướng thứ nhất, ông Khương đánh giá các đề xuất của Thủ tướng về lòng tin, hợp tác và phối hợp rất sắc bén, chính xác, đồng thời thấm đẫm kinh nghiệm của Việt Nam.
"Từ đề xuất này phải có những bước triển khai chi tiết hơn. Từ vấn đề biên giới Campuchia - Thái Lan đến rất nhiều vấn đề khác, các bên phải tìm được căn nguyên, chứ không chỉ dừng ở những tuyên bố hay cam kết", ông Khương khẳng định.
Định hướng thứ hai, với ưu tiên triển khai hiệu quả Hiệp định khung về kinh tế số ASEAN (DEFA), được ông Khương đánh giá "rất đặc sắc".
Ông phân tích: "Kinh tế số trải từ hạ tầng số đến thông thương số, thanh toán, rồi định danh doanh nghiệp để các doanh nghiệp có thể hợp tác thẳng với nhau. Tức là không gian phát triển được mở rộng lên rất nhiều".
Ông Chong cũng xem đây là định hướng có ý nghĩa lớn nhất, bởi an ninh kinh tế nay đã không thể tách rời an ninh quốc gia và tự chủ chiến lược.

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Phiên toàn thể Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 - Ảnh: TTXVN
Về sáng kiến "Không gian vì phát triển và khả năng chống chịu" mà Thủ tướng đề xuất, ông Khương cho rằng sáng kiến mở ra không gian phát triển cho một khu vực khoảng 700 triệu dân.
Ông lấy ví dụ Singapore và vùng Johor (Malaysia) đã gắn với nhau thành một khu đầu tư phát triển, nhờ bổ trợ lẫn nhau từ nguồn lực đến đất đai, tài nguyên.
GS.TS Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu
Cứ biệt lập, mỗi quốc gia ở riêng trong biên giới chật hẹp của mình thì rất khó. Khi liên thông với nhau thì khả năng phát triển rất cao.
Trong khi đó, ông Chong đánh giá việc sáng kiến tính đến hạ tầng vệ tinh và chủ quyền dữ liệu là bước đi có ý nghĩa chiến lược, khi khái niệm chống chịu của ASEAN được mở rộng sang một lĩnh vực ngày càng quan trọng.
Ông lập luận rằng khả năng làm chủ dữ liệu then chốt, hạ tầng số và các công nghệ dựa trên vũ trụ sẽ ngày càng quyết định sức cạnh tranh kinh tế, an ninh quốc gia và năng lực ứng phó khủng hoảng của mỗi nước.
Với ASEAN, năng lực vệ tinh có thể giúp các nước giám sát biển, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng năng suất nông nghiệp và ứng phó tốt hơn với bão, lũ hay khói mù xuyên biên giới.
Chuyên gia Malaysia cho rằng Việt Nam đưa ra đề xuất vào thời điểm này là có chủ đích. Khi cạnh tranh công nghệ giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, việc phụ thuộc vào hệ thống vệ tinh và nhà cung cấp dữ liệu bên ngoài có thể trở thành điểm yếu chiến lược.
Theo ông, Việt Nam dù chưa thuộc nhóm cường quốc vũ trụ hàng đầu, nhưng lại có nền tảng đang lớn dần, từ các chương trình vệ tinh, đầu tư vào quan sát Trái đất đến Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.
Collins Chong Yew Keat, chuyên gia an ninh và quan hệ quốc tế Đại học Malaya (Malaysia)
Đóng góp lớn nhất của Việt Nam sẽ là giúp biến công nghệ vũ trụ từ một công cụ khiến khu vực phụ thuộc bên ngoài thành nền tảng để xây dựng năng lực chung, mở ra cơ hội kinh tế và tăng sức chống chịu chiến lược.
Ở định hướng thứ ba, ông Khương cho rằng bản sắc ASEAN phải đến từ hợp tác hiệu quả để người dân cảm nhận được lợi ích, cả về vật chất lẫn tình cảm.
"Cách đây 20 năm ASEAN đã thống nhất bỏ visa, đó là một bước tiến rất căn bản. Thời gian tới, nếu giải quyết được chuyện di chuyển lao động kỹ thuật cao hay thông thương dữ liệu, ASEAN sẽ mạnh lên rất nhiều", ông phân tích.
Việt Nam sẵn sàng đi đầu

Thủ tướng Lê Minh Hưng và lãnh đạo cấp cao các nước thành viên ASEAN chụp ảnh trước khi bước vào phiên họp hẹp chiều 15-11 - Ảnh: AFP
Nhìn về vị thế Việt Nam qua phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng, ông Chong nhận định: "Với Việt Nam, các ưu tiên này nhất quán với tham vọng vượt lên vai trò chủ yếu là bên hưởng lợi từ hội nhập khu vực, để trở thành nhân tố đóng góp mạnh mẽ hơn cho sự ổn định và chuyển đổi kinh tế của ASEAN".

Collins Chong Yew Keat, chuyên gia an ninh và quan hệ quốc tế Đại học Malaya (Malaysia) - Ảnh: NVCC
Theo ông, mạng lưới đối tác đa dạng giúp Việt Nam hỗ trợ ASEAN không phụ thuộc quá mức vào nước lớn nào, qua đó nâng vị thế đàm phán tập thể của khối.
GS.TS Vũ Minh Khương cũng tin Việt Nam sẽ đóng góp rất lớn. Theo ông, sự phát triển của một khu vực hay quốc gia thường được định hình bởi năm định tố: vị trí chiến lược, dân số còn sung sức, cửa sổ công nghệ, cải cách cùng ổn định chính trị và chiến lược phát triển.
ASEAN lẫn Việt Nam đều có lợi thế ở bốn định tố đầu, còn định tố thứ năm là điều cả hai đang nỗ lực vươn lên.
"Việt Nam đang có những nỗ lực rất mạnh, kể cả đưa ra những chủ thuyết phát triển như tự chủ chiến lược. Với cả năm định tố, Việt Nam có thể đóng vai trò tiên phong dẫn dắt ASEAN trong chặng đường tới", ông khẳng định.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận