Nhưng đến một lúc, việc giải quyết vụ án lùi lại để nhường chỗ cho vấn đề muôn thuở: bản chất của cái ác là gì? Càng đi sâu vào vụ án, độc giả càng thấy mình không phải đứng giữa những tội ác mà đứng giữa những con người. Những con người đau khổ, những con người đánh mất nhân dạng và nhân tính của mình trong không gian ảo.

Ở đó, những câu hỏi đạo đức chốc chốc vang lên để rồi bị nhấn chìm trong thế giới vô biên. Một đại dương không đáy. Một biển cả không thấy đường chân trời. Một vùng đất không còn bị các đường biên giới ngăn trở mà mỗi con người là một ốc đảo xám mờ, lẻ loi.

Nhân tính le lói

Dương Bình Nguyên thường được bạn bè đồng nghiệp gọi thân thương là anh Giày Đỏ. Biệt danh này hẳn xuất phát từ tập truyện ngắn Giày đỏ của anh. Nhưng bỗng một ngày đôi Giày Đỏ đó thưa vắng dần trên văn đàn.

Thảng, ta thấy đôi Giày Đỏ xuất hiện đâu đó trên báo, rồi thôi. Không thấy thêm cuốn sách mới nào có mấy chữ Dương Bình Nguyên trên bìa. Dù nhiều truyện của anh viết non mười mấy năm trước không ít độc giả vẫn còn nhớ.

Và anh trở lại. Bất ngờ nhưng không đường đột. Trở lại với một tác phẩm chín muồi hơn, khác hơn và đầy đặn hơn: tiểu thuyết Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới.

Mấy năm qua cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, tội phạm công nghệ ngày càng tinh vi và khó lường hơn. Chúng đe dọa, quấy nhiễu, gây nguy hiểm cho đời sống. Một đời sống dường như đã thay đổi quá nhanh chỉ trong vài năm, cuốn đi biết bao cuộc đời, bao sự ngây thơ.

Là tiểu thuyết hình sự, Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới có những án mạng, những cái chết, có cảnh sát điều tra. Tất cả họ đều nằm trong cái mê hồn trận do chính những người trần mắt thịt tạo ra. Nhưng những kẻ tạo ra cái mê hồn trận không biết trong đó có một con quái vật. Và một khi con quái vật đó xuất hiện, không ai có thể kiểm soát được nó.

Trong mê hồn trận đó, chút nhân tính le lói là nguồn ánh sáng duy nhất mà con người có để soi đường thoát ra ngoài. Để tìm lại chút niềm tin vào cuộc sống. Để thấy cái ác là một con quái vật khả tử nhưng không phải là con quái vật duy nhất chúng ta cần tiêu diệt.

Soi bản chất con người

Từ vùng núi Việt Bắc đến phố phường Hà Nội. Từ thập niên 1990 đến thời hiện tại. Từ thế giới trần trụi đến không gian ảo. Dương Bình Nguyên mở rộng dần phạm vi của tiểu thuyết Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới.

Một phạm vi đủ rộng để bao quát nhiều số phận. Từ những nạn nhân của các ứng dụng vay tiền, đến người bị chiếm dụng căn cước... phản ánh sự phức tạp của tội phạm dữ liệu hiện nay khi mà bất cứ ai trong xã hội cũng có thể trở thành nạn nhân.

Nhân vật trung tâm của cuốn tiểu thuyết là điều tra viên trẻ tuổi Lãnh Hoàng Bách. Thông qua cuộc điều tra của Bách, độc giả phần nào biết thêm về thế giới mạng.

Mạng có thể ảo nhưng những cái chết nó gây ra là thật. Điều đáng sợ là nó không cần tiếp cận, không cần trực tiếp ra tay mà đẩy con người ta lần hồi đến vực thẳm tuyệt vọng.

Vực thẳm ấy, không ai khác, Lãnh Hoàng Bách là người hiểu rõ hơn hết thảy. Điểm đặc sắc của Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới chính ở việc Dương Bình Nguyên không dựng lên một cuộc điều tra khô khan mà đi sâu khắc họa tâm lý nhân vật.

Họ là những người nặng mang quá khứ trong lòng, đối diện với hiện tại, một hiện tại dường như tàn khốc khi lúc nào cũng bị bủa vây bởi cái ác vô hình vô dạng.

Dương Bình Nguyên trích dẫn phim Vương Gia Vệ, những nhân vật của Vương Gia Vệ trở thành đối ảnh của các nhân vật, phản chiếu nội tâm họ. Tựa hồ hình bóng phản chiếu trên chiếc bình inox ở quầy pha chế, đầy hoài niệm và tiếc nuối như Lãnh Hoàng Bách thấy "họ đang ở một nơi nào khác, trong những năm tháng khác" (tr.222).

Chính văn phong trau chuốt, liên tưởng phong phú, hình ảnh giàu chất thơ, không làm cho nỗi buồn, tầm vóc bi kịch thu hẹp lại, dịu đi.

Nó cho thấy cái "nhẹ khôn kham" của hiện hữu, cái nhẹ mà Lưu Bạch Đàn từng cảm nhận: "Tôi bế đứa bé ra ngoài. Nó nhẹ hẫng, như một nhành hồng mùa lạnh" (tr.36). Nhẹ hẫng, thoáng qua trong khoảnh khắc nhưng lại ám ảnh dài lâu. Để rồi nhiều năm ánh mắt đỏ sẽ trở lại khi "Vệt sáng từ đèn đường chiếu qua cửa sổ, đổ xuống mặt bàn thành hình một con dao mỏng. Bất giác tôi nhớ đến ánh mắt bé gái năm nào. Giữa căn phòng nhá nhem, nó là vệt sáng duy nhất không chịu tắt" (tr.37).

Bên cạnh tuyến truyện Lãnh Hoàng Bách là những trang nhật ký của đồng nghiệp tiền bối Lưu Bạch Đàn. Những trang đẹp trong cuốn tiểu thuyết hình sự này.

Vì vậy chúng ta không chỉ nói về Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới như một tiểu thuyết thời sự (tội phạm dữ liệu). Cùng với thời gian, chúng ta còn nói về giá trị văn chương của nó. Còn đọng lại đây những câu văn như ánh mắt của một sinh linh bé bỏng vừa được cứu thoát.

Dương Bình Nguyên (tên thật Dương Văn Toàn, sinh năm 1979, quê Thái Nguyên). Anh hiện là nhà văn, mang quân hàm thượng tá, Trưởng ban chuyên đề Truyền hình Công an nhân dân (ANTV).

Bắt đầu sáng tác từ những năm 1990, Dương Bình Nguyên gây được ấn tượng với độc giả bằng những tập truyện ngắn như Làng nhan sắc, Về lại thiên đường, Hoa ẩn hương, Giày đỏ, Chuyện tình Paris.

Tiểu thuyết mới nhất của anh, Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới, viết về tội phạm dữ liệu và những xung đột đạo đức trong kỷ nguyên số.

Sách đoạt giải A cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện và ký "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ Công an phối hợp Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức.

Dương Bình Nguyên trở lại văn đàn với Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới

Sau khoảng 10 năm, nhà văn Dương Bình Nguyên mới trở lại văn chương với quyển tiểu thuyết tâm lý - tội phạm Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới.