Cuộc trò chuyện của Tuổi Trẻ với bà Phạm Thị Quý Hiền, Giám đốc nhân sự Công ty cổ phần hàng tiêu dùng Masan, nghiên cứu sinh về nhân sự - trí tuệ nhân tạo, quanh câu chuyện lao động trẻ phải trang bị cho mình kỹ năng gì cũng như các tổ chức đang cần gì ở họ giữa bối cảnh hôm nay.

Hợp tác và giao tiếp hiệu quả

* Quan sát và nghiên cứu của bà cho rằng thay đổi lớn nhất ở lao động trẻ hiện nay so với thế hệ trước là gì?

- Các bạn trẻ ngày nay có mục tiêu rất rõ ràng khi tham gia tổ chức. Họ xác định mình muốn làm gì, mức lương bao nhiêu, đạt được gì từ đầu. Điều này khác với thế hệ trước khi nhiều người vào làm rồi mới từ từ học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và cống hiến theo thời gian.

Họ cũng phân định công việc rõ ràng, muốn biết cụ thể làm ở bộ phận nào, công việc gì, điều kiện làm việc và mô tả công việc thế nào, cả yêu cầu về sự minh bạch, rất khác thế hệ trước.

Tiếng Anh đã trở thành kỹ năng bắt buộc khi phần lớn các bạn có khả năng sử dụng và chủ động trang bị. Kỹ năng công nghệ của các bạn ấy tốt hơn, sử dụng máy tính và các công cụ rất nhanh. Hạn chế có chăng ở tinh thần phối hợp và hợp tác giữa các phòng ban, đội nhóm.

* Người trẻ thường chưa nhiều kinh nghiệm, vậy tổ chức, doanh nghiệp cần gì ở họ?

- Tổ chức cần họ có khả năng học nhanh, thích nghi nhanh, biết học hỏi từ sai lầm và tiến lên. Kỹ năng hợp tác rất quan trọng gồm làm việc nhóm và phối hợp giữa các phòng ban. Những bạn có trí tuệ cảm xúc (EQ) cao thường thích nghi tốt hơn, thành công nhanh hơn và phát triển bền vững hơn trong tổ chức.

Thực ra ngành nhân sự cũng cần thay đổi tư duy, không thể tiếp tục áp dụng hoàn toàn các mô hình cũ.

Đây là thời điểm để nhìn lại những nguyên tắc tuyển dụng truyền thống có còn phù hợp không. Ví dụ quan niệm chỉ tuyển người có kinh nghiệm hoặc cho rằng người làm nhân sự phải lớn tuổi mới đủ khả năng và trải nghiệm cần được thay đổi phù hợp với bối cảnh hiện nay.

Điểm thái độ nhỉnh hơn

* Công nghệ phát triển nhanh, đâu là việc lao động trẻ buộc phải làm nếu không muốn bị bỏ lại phía sau?

- Tôi mong các bạn trẻ cần lăn xả học hỏi, vì nếu chỉ làm đúng phần việc của mình sẽ khó đi nhanh trong sự nghiệp. Cũng cần tinh thần học hỏi liên tục và khả năng học tập suốt đời. Nhiều bạn thiếu sự tò mò, làm theo hướng dẫn mà ít đặt câu hỏi tại sao, có cách nào khác hay tìm giải pháp rồi quay lại trao đổi.

Kỹ năng rất quan trọng khác là khả năng "unlearn" và "relearn" tức bỏ đi tư duy cũ và học lại cái mới. Thái độ quan trọng hơn trình độ vẫn hoàn toàn đúng.

Có vị trí cần kinh nghiệm nhưng đôi khi lại ưu tiên tuyển người mới ra trường nếu thái độ phù hợp với văn hóa tổ chức bởi trình độ có thể đào tạo nhưng thái độ mới là yếu tố quyết định.

* Lời khuyên của bà với người mới đi làm trong giai đoạn hiện nay là gì?

- Các tổ chức lớn thường sẽ có những chương trình đào tạo nhân viên mới rồi sau đó từng phòng ban sẽ có thêm nhiều chương trình đào tạo chuyên sâu hơn. Nhưng việc đào tạo này tập trung vào mục tiêu phát triển nhân sự phù hợp nhu cầu chứ không thể đầu tư dàn trải.

Tôi đánh giá cao những bạn dám thừa nhận thất bại và cam kết quay lại bằng một giải pháp khác vì hoàn toàn có thể phát triển rất tốt so với việc khi bị góp ý lại xem mình là nạn nhân, giải thích lòng vòng, không nhận mà đổ lỗi cho người khác.

Hãy cho họ thấy khả năng học hỏi nhanh, thích nghi nhanh, liên tục cập nhật bản thân và thực thi những gì mình nói, nhất là với các bạn trẻ.

Có những người biết rất nhiều, nói rất hay nhưng không làm được trong khi tổ chức cần người thực hiện công việc thực tế. Và hãy ghi nhớ rằng dấn thân chưa bao giờ là thiệt nên đừng tính toán so đo quá.

CV kiểu 'con nhà người ta' vẫn tìm hoài không có việc, lỗi ở người trẻ hay thị trường lao động?

'Nhiều bạn trẻ chỉ muốn việc nhẹ, lương cao, áo quần, xe cộ sang chảnh. Nộp CV tìm việc, rớt hoài là đúng thôi', một bạn đọc nhận xét.