FTSE Russell: Việt Nam xuất hiện trên 'ra-đa' của một cộng đồng nhà đầu tư quốc tế rộng lớn hơn nhiều

 Chiều 30-10, Báo Tuổi Trẻ phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 - Vietnam Capital Market Forum 2026 tại TP.HCM, với chủ đề "Dòng vốn mới - Vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam".

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh ngành chứng khoán Việt Nam kỷ niệm 30 năm hình thành và phát triển, đồng thời thị trường chứng khoán vừa ghi nhận bước tiến quan trọng khi được FTSE Russell nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.

Sự kiện dự kiến có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và doanh nghiệp trong nước, quốc tế.

Đáng chú ý, bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách Chỉ số khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) của FTSE Russell, sẽ tham dự và có những chia sẻ về cơ hội cũng như những yêu cầu đặt ra đối với thị trường chứng khoán Việt Nam sau nâng hạng.

Việt Nam bước vào sân chơi cạnh tranh mới

Theo bà Wanming Du, khi một thị trường được nâng hạng, sự chú ý thường tập trung vào những cổ phiếu có khả năng được bổ sung vào các bộ chỉ số và lượng vốn đầu tư tiềm năng có thể chảy vào.

Tuy nhiên, giá trị của việc nâng hạng không chỉ nằm ở những dòng vốn có thể xuất hiện trong ngắn hạn, mà còn ở sự thay đổi trong cách cộng đồng đầu tư quốc tế nhìn nhận, đánh giá và so sánh thị trường.

Trong nhiều năm, Việt Nam được FTSE Russell xếp vào nhóm thị trường cận biên. Việc chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp đưa Việt Nam bước vào một sân chơi cạnh tranh khác, với phạm vi tiếp cận rộng hơn đối với các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.

"Việt Nam hiện đã xuất hiện trên 'ra-đa' của một cộng đồng nhà đầu tư quốc tế rộng lớn hơn nhiều, đặc biệt là các nhà đầu tư tổ chức đang quản lý những danh mục mô phỏng theo chỉ số thị trường mới nổi", bà Wanming Du nhận định.

Sự kiện nâng hạng đưa Việt Nam gia nhập hệ sinh thái đầu tư nơi có khoảng 20.000 tỉ USD tài sản toàn cầu đang lấy các chỉ số FTSE Russell làm chuẩn tham chiếu. 

Dù không phải toàn bộ quy mô vốn đó sẽ đổ ngay vào Việt Nam, nhưng đại diện FTSE Russell cho biết con số này cho thấy tiềm năng vô cùng to lớn. 

Ý nghĩa lớn nhất của nâng hạng không nằm ở lượng vốn vào ngay lập tức, mà ở việc đưa Việt Nam hiện diện rõ nét trước một cộng đồng đầu tư toàn cầu quy mô hàng nghìn tỉ USD,

Tuy nhiên, bà Wanming Du cũng nhấn mạnh việc được đưa vào các bộ chỉ số không đồng nghĩa với khả năng giữ chân dòng vốn trong dài hạn.

Các nhà đầu tư tổ chức không đưa ra quyết định phân bổ vốn chỉ dựa trên việc một thị trường được xếp vào nhóm nào. Ngoài triển vọng kinh tế vĩ mô, họ còn đánh giá thanh khoản, khả năng tiếp cận thị trường, tính minh bạch, chất lượng quản trị doanh nghiệp và hiệu quả của các quy trình giao dịch, thanh toán.

Nhà đầu tư không chỉ xem xét liệu họ có thể vào thị trường hay không, mà còn quan tâm liệu họ có thể giải ngân một cách tự tin, hiệu quả và nhất quán qua thời gian hay không.

Ba yếu tố quyết định khả năng thu hút dòng vốn quốc tế

Để tận dụng cơ hội sau nâng hạng, bà Wanming Du cho rằng Việt Nam cần tiếp tục cải thiện ba khía cạnh quan trọng liên quan trực tiếp đến trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài.

Trước hết là mức độ thuận tiện khi gia nhập thị trường.

Đối với các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu, việc mở rộng đầu tư sang một thị trường mới không chỉ là lựa chọn cổ phiếu hay doanh nghiệp có triển vọng.

Họ còn phải thực hiện nhiều thủ tục liên quan đến mở tài khoản, lựa chọn ngân hàng lưu ký, kết nối với công ty chứng khoán và đáp ứng các yêu cầu tuân thủ, vận hành.

Những thủ tục tưởng như mang tính kỹ thuật này có thể tác động trực tiếp đến quyết định phân bổ vốn.

Vì vậy, việc đơn giản hóa quy trình mở tài khoản, tăng cường kết nối giữa các tổ chức cung cấp dịch vụ và mở rộng khả năng tiếp cận thông qua các định chế trung gian toàn cầu sẽ góp phần cải thiện sức hấp dẫn của thị trường.

Theo đại diện FTSE Russell, quá trình này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngân hàng lưu ký, công ty chứng khoán và các đơn vị vận hành hạ tầng thị trường.

Yếu tố thứ hai là hiệu quả giao dịch và thanh toán.

Các nhà đầu tư quốc tế cần quy trình giao dịch có tính chuẩn hóa, dễ dự đoán và tương thích với hệ thống vận hành của họ trên toàn cầu.

Bà Wanming Du đánh giá tích cực những cải cách của Việt Nam liên quan đến cơ chế giao dịch không yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải có đủ 100% tiền trước khi đặt lệnh mua (non-prefunding), cũng như việc mở rộng các kênh tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, yêu cầu tiếp theo là bảo đảm những cơ chế này được vận hành ổn định, thông suốt trên thực tế đối với nhiều nhóm nhà đầu tư và tổ chức trung gian khác nhau. Cùng với đó, việc tăng cường kết nối với các công ty môi giới quốc tế, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và nâng cao độ tin cậy của hệ thống thanh toán sẽ tiếp tục cải thiện trải nghiệm đầu tư.

Yếu tố thứ ba là khả năng tiếp cận thị trường ngoại hối.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, hoạt động đầu tư chứng khoán luôn gắn với nhu cầu chuyển đổi ngoại tệ, quản lý dòng tiền và chuyển vốn, lợi nhuận về nước.

Do đó, tính minh bạch, thanh khoản và sự thuận tiện trong các giao dịch ngoại hối cũng là những điều kiện quan trọng quyết định khả năng tiếp cận thị trường.

Đại diện FTSE Russell lưu ý đây không phải thách thức riêng của Việt Nam mà là vấn đề nhiều thị trường mới nổi cùng đối diện. Mục tiêu không nhất thiết là áp dụng nguyên mẫu mô hình của các thị trường phát triển, mà cần xây dựng một môi trường đầu tư hiệu quả, rõ ràng và đáng tin cậy, đáp ứng nhu cầu vận hành của các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.

Muốn hút vốn ngoại, doanh nghiệp phải nâng chuẩn quản trị

Sau khi được nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam cần nâng chất lượng quản trị doanh nghiệp, phát huy vai trò thành viên HĐQT độc lập để củng cố niềm tin và thu hút vốn ngoại.