Khi thiếu ngủ, cơ thể lờ đờ, mệt mỏi và nhiều người phải tìm cà phê để vượt qua buổi sáng. Đáng nói hơn là thiếu ngủ còn liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như bệnh tim, tăng huyết áp, đái tháo đường, đột quỵ, béo phì hay trầm cảm.

Các nghiên cứu mới đây chỉ ra thêm một mối liên hệ đáng chú ý: giấc ngủ kém chất lượng có thể liên quan đến suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ về sau.

Coi chừng giảm trí nhớ

Nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng mất ngủ kéo dài có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn.

Một nghiên cứu đăng trên Neurology ghi nhận: những người bị mất ngủ mạn tính (khó ngủ ít nhất ba ngày mỗi tuần trong ≥3 tháng) có nguy cơ suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ cao hơn khoảng 40%. Họ cũng có điểm số thấp hơn trong các bài kiểm tra đánh giá chức năng não.

Một nghiên cứu khác theo dõi giấc ngủ của hơn 500 người ở độ tuổi cuối 30 đến đầu 40 tuổi. Sau hơn 10 năm, khi đánh giá lại, những người có giấc ngủ "chập chờn" từ ban đầu (thường xuyên trở mình, thức giấc) có điểm số thấp hơn ở các lĩnh vực như tốc độ xử lý thông tin, trí nhớ và khả năng điều hành.

Điều này không có nghĩa là giấc ngủ kém chắc chắn gây ra sa sút trí tuệ. Nhưng mối liên hệ được ghi nhận đủ để chúng ta nên lưu tâm.

Không chỉ ngủ đủ mà còn cần ngủ sâu và đúng nhịp

Không phải chỉ thiếu ngủ mới là vấn đề. Chất lượng giấc ngủ cũng rất quan trọng. Những người thường xuyên thức giấc giữa đêm, khó ngủ lại có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn gần 40%.

Việc thiếu "giấc ngủ sóng chậm", giai đoạn ngủ sâu giúp não loại bỏ các chất có hại cũng liên quan đến nguy cơ này. Ngay cả việc đi ngủ quá trễ (kiểu "cú đêm") cũng có thể khiến bạn dễ thiếu ngủ mạn tính, từ đó ảnh hưởng đến não bộ.

Những nghiên cứu này giúp kết nối lại một điều mà đôi khi chúng ta dễ bỏ qua: cảm giác mệt mỏi hôm nay có thể liên quan đến sức khỏe não bộ của nhiều năm sau.

Nhiều người nhận ra rằng bước sang tuổi 30-40, giấc ngủ không còn "dễ" như trước. Điều này khá phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ.

Giai đoạn này thường trùng với thời kỳ tiền mãn kinh, khi nội tiết tố bắt đầu dao động. Khoảng một nửa phụ nữ cho biết họ gặp khó khăn với giấc ngủ trong giai đoạn này. Bên cạnh đó, các vấn đề như căng thẳng, lo âu hay trầm cảm, vốn cũng thường gặp, có thể khiến giấc ngủ trở nên chập chờn hơn.

Chăm chút giấc ngủ là chăm sóc cho tương lai

Việc xây dựng thói quen ngủ tốt không cần phải quá phức tạp nhưng cần sự đều đặn: Đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày. Giữ phòng ngủ yên tĩnh, tối và mát mẻ. Hạn chế điện thoại, máy tính trước khi ngủ. 

Tránh ăn quá no, cà phê hoặc rượu vào buổi tối. Duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày. Tiếp xúc ánh sáng tự nhiên ban ngày để "đặt lại" đồng hồ sinh học. Tìm cách giảm và quản lý căng thẳng. Điều trị các vấn đề nền như lo âu, trầm cảm nếu có.

Mối liên hệ giữa nóng bức và mất ngủ: Vì sao bạn khó ngủ khi trời nóng?

Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, nhiều người rơi vào tình trạng trằn trọc, đổ mồ hôi và khó tìm được tư thế ngủ thoải mái. Đây không đơn thuần là cảm giác chủ quan mà phản ánh sự gián đoạn trong các cơ chế sinh học kiểm soát giấc ngủ.