Phân tích dữ liệu từ mẫu máu và nước bọt của hơn 917.000 người, các nhà khoa học do Trường Y Harvard (Mỹ) dẫn đầu đã phát hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa di truyền học và khả năng chống vi rút của hệ miễn dịch, theo trang ScienceAlert ngày 1-4.

Ngay cả ở những người khỏe mạnh, cơ thể vẫn thường chứa nhiều loại vi rút "ngủ đông". Những vi rút này có thể bị hệ miễn dịch kìm hãm nhưng không bị loại bỏ hoàn toàn. Khi điều kiện thuận lợi, chúng có thể tái hoạt động và gây bệnh.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích mẫu máu và nước bọt để đo "tải lượng vi rút" - lượng DNA vi rút tồn tại trong cơ thể. Chỉ số này không chỉ cho biết sự hiện diện của vi rút mà còn phản ánh mức độ hệ miễn dịch chống lại chúng.

Kết quả cho thấy có tới 82 vị trí cụ thể trong bộ gene người liên quan trực tiếp đến tải lượng vi rút, đặc biệt tập trung ở khu vực gọi là trung tâm điều phối phản ứng miễn dịch (MHC).

Một số vi rút phổ biến có những quy luật đáng chú ý. Chẳng hạn, vi rút Epstein-Barr (EBV) có xu hướng tăng theo tuổi và biến động theo mùa, cao hơn vào mùa đông. Trong khi đó, vi rút herpes HHV-7 lại giảm dần từ tuổi trung niên.

Ngoài yếu tố di truyền, các yếu tố như tuổi tác, giới tính và thói quen hút thuốc cũng ảnh hưởng đến mức độ vi rút tồn tại trong cơ thể. Nam giới thường có tải lượng vi rút cao hơn.

Đáng chú ý, nghiên cứu chỉ ra rằng tải lượng cao của EBV có liên quan trực tiếp đến nguy cơ mắc u lympho Hodgkin (ung thư hạch) sau này.

Tuy nhiên mối liên hệ tương tự không được tìm thấy giữa EBV và bệnh đa xơ cứng, dù vi rút này được xem là tác nhân gây bệnh. Điều này cho thấy không chỉ lượng vi rút mà cách hệ miễn dịch phản ứng với chúng mới là yếu tố quyết định nguy cơ bệnh.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng những loại vi rút này rất phổ biến. Một nhóm vi rút gọi là anellovirus có mặt ở 80 - 90% dân số nói chung nhưng vai trò của chúng đối với sức khỏe và bệnh tật vẫn chưa được hiểu rõ.

Nghiên cứu hiện mới tập trung vào vi rút DNA - những loại có khả năng "cài cắm" vào bộ gene người. Các nhà khoa học cho rằng cần mở rộng nghiên cứu sang vi rút RNA như coronavirus để có cái nhìn toàn diện hơn.

Kết quả nghiên cứu mở ra hướng tiếp cận mới trong y học cá nhân hóa. Trong tương lai, việc hiểu rõ mối liên hệ giữa gene, hệ miễn dịch và vi rút có thể giúp dự đoán nguy cơ bệnh và phát triển các liệu pháp điều trị hiệu quả hơn.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature.

AI tìm ra 'tử huyệt' ngăn vi rút xâm nhập tế bào

Nhờ AI, các nhà khoa học Mỹ phát hiện 'công tắc' phân tử then chốt, vô hiệu hóa vi rút herpes ngay khi vừa tìm cách xâm nhập tế bào.