Mới đây, Bộ Tư pháp đã công bố tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng (gọi tắt là dự thảo nghị định).

Trong đó dự thảo nghị định bổ sung Điều 42a vào trước Điều 43 Nghị định 104. Điều 42a quy định về lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc.

Dự kiến thời điểm công chứng giao dịch bất động sản trên toàn quốc

Quy định trên cho phép công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ ngày 1-7-2028.

Đề xuất này của cơ quan soạn thảo được đưa ra trong bối cảnh hiện nay, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản bắt đầu chính thức công bố và vận hành từ ngày 1-3-2026.

Bên cạnh đó Chính phủ đã có kế hoạch thực hiện Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan. Theo đó dự kiến đến hết năm 2027, cơ bản hoàn thành hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Cơ sở dữ liệu công chứng cũng đang được xây dựng và dự kiến đưa vào vận hành vào năm 2027. Sau khi cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu có liên quan hoàn thành vào năm 2027, cần thêm một khoảng thời gian để thực hiện việc kết nối các cơ sở dữ liệu này với nhau.

Do đó dự thảo nghị định quy định công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ ngày 1-7-2028.

Hiện nay theo Luật Công chứng sửa đổi năm 2026, công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền về bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này theo quy định của pháp luật.

Quốc hội giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện công chứng trên phạm vi toàn quốc khi đủ điều kiện. 

Ngoài ra dự thảo nghị định còn sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung về hồ sơ, trình tự, thủ tục miễn nhiệm, bổ nhiệm lại công chứng viên; phương thức chuyển đổi phòng công chứng; quy định cụ thể đối với trường hợp được thực hiện công chứng ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng…

Chế độ chính sách với công chứng viên khi chuyển đổi phòng công chứng

Đáng chú ý, dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 12 quy định về chế độ, chính sách đối với công chứng viên, viên chức khác, người lao động của phòng công chứng được chuyển đổi.

Theo đó công chứng viên, viên chức khác và người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động của phòng công chứng được chuyển đổi được hưởng chính sách tinh giản biên chế do dôi dư theo quy định của Chính phủ.

Thời điểm được xác định để giải quyết chế độ, chính sách đối với công chứng viên, viên chức khác, người lao động dôi dư phải được ghi rõ trong đề án chuyển đổi phòng công chứng được UBND cấp tỉnh phê duyệt.

Cơ quan soạn thảo cho rằng việc chuyển đổi phòng công chứng không chỉ nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động công chứng mà còn là việc sắp xếp, tổ chức bộ máy, qua đó góp phần tinh gọn hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập.

Do đó viên chức, người lao động của phòng công chứng được chuyển đổi phải được hưởng chính sách tinh giản biên chế theo quy định của Nghị định số 154/2025/NĐ-CP quy định về tinh giản biên chế.

Mặc dù văn phòng công chứng không được tổ chức theo hình thức công ty cổ phần, tuy nhiên việc chuyển phòng công chứng thành văn phòng công chứng cũng là việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, do vậy có nhiều điểm tương đồng, bao gồm việc giải quyết chế độ, chính sách cho viên chức, người lao động.

Mua bán nhà đất ghi giá thấp hơn, tự đẩy mình vào sai phạm và rủi ro

Dù các cơ quan chức năng từng cảnh báo việc mua bán nhà đất hai giá nhưng tình trạng này vẫn xảy ra trong thực tế. Việc kê khai giá trên hợp đồng công chứng thấp hơn nhiều so với thực tế có thể đẩy cả người mua lẫn người bán vào những rủi ro pháp lý.