Đặc biệt phim tài liệu The Greatest Night in Pop (2024) đoạt giải và được đề cử ở nhiều giải thưởng danh giá tại Mỹ, trong đó có Critics’ Choice Documentary Award 2024, Grammy, Primetime Creative Arts Emmy, Giải thưởng Hiệp hội Nhà sản xuất Mỹ...

Gần đây nhất, phim tài liệu âm nhạc BTS: The Return của Bảo Nguyễn được đánh giá cao, ghi lại hành trình trở lại của nhóm nhạc lớn nhất thế giới BTS sau bốn năm vắng bóng, tập trung vào quá trình họ thực hiện album mới nhất Arirang với nhiều băn khoăn, trăn trở.

Họ vẫn đang đặt ra những câu hỏi

* Nếu The Greatest Night in Pop nhìn lại những huyền thoại âm nhạc thế giới trong quá khứ, BTS: The Return ghi lại những siêu sao của âm nhạc thế giới đương đại. Sự khác biệt lớn nhất giữa hai chủ đề - quá khứ và hiện tại - là gì?

- Một trong những khác biệt lớn nhất là góc nhìn. The Greatest Night in Pop là câu chuyện nhìn ngược lại một khoảnh khắc biểu tượng đã đi vào lịch sử. 

Căng thẳng trong bộ phim đó đến từ việc tái khám phá những huyền thoại và hé lộ phần nhân tính bên trong. 

Còn với BTS: The Return, tôi đang ghi lại các nghệ sĩ ở thì hiện tại, trong lúc họ vẫn đang sống qua sự bất định, áp lực và những thay đổi theo thời gian thực.

Điều này tạo ra một năng lượng rất khác biệt. Có phim, lịch sử đã lắng đọng. Có phim, câu chuyện vẫn đang được viết tiếp. 

Điều khiến tôi hào hứng với BTS là dù họ là những biểu tượng toàn cầu, họ vẫn đang đặt ra những câu hỏi rất con người: bây giờ chúng ta là ai, chúng ta nên giữ lại gì, thay đổi gì, và làm thế nào để cùng nhau
bắt đầu lại?

* Là một nghệ sĩ châu Á đã nỗ lực và gặt hái thành công ở Mỹ, dù gặp phải nhiều rào cản, điều gì khiến anh đồng cảm nhất với ban nhạc BTS?

- Tôi nghĩ điều tôi đồng cảm nhất là cảm giác phải gánh vác nhiều hơn chính bản thân mình. Khi là một nghệ sĩ châu Á làm việc trên sân khấu toàn cầu, bạn thường nhận thức rằng mọi người có thể đặt những giả định lên bạn, thu hẹp bạn hoặc yêu cầu bạn đại diện cho thứ gì đó lớn lao hơn khả năng gánh vác của bất kỳ cá nhân nào.

Điều khiến tôi xúc động về BTS là họ dường như rất ý thức về gánh nặng đó, nhưng họ biến nó thành mục đích. Họ tự hào khi mang bản sắc của mình và không làm phai nhạt chính mình để dễ được thấu hiểu hơn. 

Là một nhà làm phim châu Á, tôi đồng cảm sâu sắc. Thật mạnh mẽ khi thấy các nghệ sĩ vẫn giữ được nét văn hóa riêng biệt và nhờ đó lại càng trở nên
phổ quát hơn.

Điện ảnh Việt Nam đang ở giai đoạn rất thú vị

* Anh sinh ra ở Mỹ, có sự nghiệp ở Mỹ, nhưng các tác phẩm và thành tựu của anh vẫn được truyền thông ở Việt Nam quan tâm, anh cảm thấy thế nào?

- Tôi sinh ra và lớn lên ở Mỹ nhưng Việt Nam luôn là một phần quan trọng về mặt tình cảm và văn hóa trong cuộc sống của tôi. Vì vậy bất cứ khi nào tác phẩm của tôi được đón nhận ở Việt Nam, hoặc khi có sự quan tâm từ khán giả và truyền thông Việt Nam, tôi cảm thấy vô cùng biết ơn và gắn kết.

Ta lớn lên ở một nơi, nhưng một phần trí tưởng tượng, lịch sử và di sản của mình đến từ một nơi khác. Tôi luôn có mong muốn kết nối hai thế giới bằng cách nào đó. Nên việc tác phẩm của mình có thể quay trở lại Việt Nam và trở thành một phần của cuộc đối thoại ở đó có ý nghĩa rất lớn đối với tôi.

* Nhiều năm trước từng làm việc trong ngành điện ảnh ở TP.HCM, tại sao anh quyết định trở về Mỹ?

- Thời gian làm việc ở TP.HCM đã định hình rất nhiều cho tôi và tôi rất biết ơn. Điều đó giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về Việt Nam không chỉ như một di sản mà còn là một đất nước sống động, luôn thay đổi, tràn đầy năng lượng, tham vọng. Tôi trở về Mỹ vì con đường sự nghiệp và những cơ hội vào thời điểm đó.

Mỹ là nơi tôi được đào tạo, nơi có phần lớn mạng lưới quan hệ chuyên nghiệp của tôi và nơi tôi nhìn thấy con đường xây dựng sự nghiệp làm phim mà tôi mong muốn. Nhưng tôi không nghĩ đó là việc chọn cái này hay cái kia. Tôi vẫn di chuyển giữa hai thế giới cả về mặt cảm xúc và sáng tạo.

* Mối liên hệ hiện tại của anh với điện ảnh Việt Nam là gì? Anh có nhiều bạn bè là nhà làm phim ở Việt Nam, anh có muốn trở lại đây làm phim không?

- Tôi vẫn rất gắn bó với điện ảnh Việt Nam và cộng đồng sáng tạo ở đó. Tôi có nhiều bạn bè ở Việt Nam là nhà làm phim, nhà sản xuất và nghệ sĩ và tôi vẫn luôn theo dõi công việc của họ với sự ngưỡng mộ sâu sắc. Tôi nghĩ điện ảnh Việt Nam đang ở trong một giai đoạn rất thú vị.

Thông qua EAST Films, tôi cũng tiếp tục phát triển các dự án ở Việt Nam với các đối tác của mình. EAST Films là một trong những công ty sản xuất đứng sau BTS: The Return và mối liên hệ xuyên Thái Bình Dương đó là yếu tố cốt lõi trong cách chúng tôi suy nghĩ về kể chuyện.

Chúng tôi đang giúp đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh khởi quay bộ phim mới Picturehouse của anh ấy. Và vâng, tôi rất muốn trở lại Việt Nam để làm phim. Nếu có câu chuyện và hoàn cảnh phù hợp sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với tôi.

* The Stringer là một tác phẩm rất đặc biệt của anh. Tại sao anh lại quyết định dấn thân vào chủ đề này?

- Tôi bị thu hút bởi The Stringer vì nó không chỉ nói về một bức ảnh hay một tranh luận lịch sử. Nó nói về quyền tác giả, ký ức và ai là người được nhìn nhận trong lịch sử. Những câu hỏi đó có ý nghĩa sâu sắc đối với tôi.

Tranh cãi là một phần lý do khiến câu chuyện trở nên quan trọng. 

Tôi quan tâm đến tranh cãi không phải chỉ để gây chú ý, mà vì những câu hỏi khó và chưa được giải quyết thường hé lộ điều gì đó sâu sắc hơn về cách lịch sử được xây dựng. 

Tôi cảm thấy nếu có cơ hội nhìn nhận lại một câu chuyện đã được chấp nhận và tạo không gian cho những tiếng nói bị bỏ quên, thì điều đó đáng được thực hiện một cách cẩn thận và nghiêm túc. 

Đối với tôi, đó không chỉ là một động lực điều tra mà còn là một động lực về cảm xúc và đạo đức.

* Sự thật trong phim tài liệu khác với sự thật trong điện ảnh như thế nào? Anh theo đuổi điều gì khi làm phim?

- Tôi nghĩ cả phim tài liệu và phim hư cấu đều có thể chứa đựng sự thật nhưng chúng đạt được điều đó theo những cách khác nhau. 

Phim tài liệu bắt đầu từ hiện thực, từ kinh nghiệm sống, từ những con người và sự kiện tồn tại ngoài trí tưởng tượng của nhà làm phim. Phim hư cấu có thể tạo ra các tình huống nhưng vẫn tiết lộ những sự thật về mặt cảm xúc hoặc triết học mà cảm giác vô cùng chân thực.

Điều tôi theo đuổi trong làm phim không chỉ là sự thật khách quan, mặc dù điều đó vô cùng quan trọng trong phim tài liệu. Tôi cũng đang theo đuổi sự thật về mặt cảm xúc. 

Điều đó mang lại cảm giác như thế nào? Điều gì đang bị đe dọa? Tại sao nó lại quan trọng đối với những người đang trải qua nó? Dù làm phim tài liệu hay phim truyện, tôi luôn tìm kiếm sự thật sâu sắc hơn ẩn dưới vẻ bề ngoài.

Đồng thời tôi tin rằng làm phim mang một trách nhiệm lớn. Đặc biệt là trong phim tài liệu, bạn đang làm việc với những cuộc sống thực, những ký ức thực và những hậu quả thực. Vì vậy, đối với tôi, sự thật không chỉ là thông tin. Nó còn là sự quan tâm, sự trung thực và tính chính trực trong cách bạn kể câu chuyện.

Đạo diễn gốc Việt là tác giả BTS: Return trên Netflix

Đạo diễn Bảo Nguyễn chọn lối làm phim tài liệu hiện đại, trực diện, thân mật và có chiều sâu khi bước vào thế giới của BTS, thông qua 'BTS: The Return'.