
TS Đặng Văn Cường - Ảnh: NVCC
Mới đây, khi thảo luận tại Quốc hội, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp, thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội) đã đề nghị Chính phủ nghiên cứu cấm trẻ em từ 16 tuổi trở xuống sử dụng điện thoại thông minh.
Nếu cấm tuyệt đối trẻ em sử dụng điện thoại thông minh thì sao?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, tiến sĩ - luật sư Đặng Văn Cường, ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, đánh giá đề xuất nghiên cứu cấm trẻ em từ 16 tuổi trở xuống sử dụng điện thoại thông minh là vấn đề đáng quan tâm.
Việc này xuất phát từ những lo ngại có cơ sở về tác động của môi trường số với sự phát triển thể chất, trí tuệ và nhân cách của trẻ em.
Tuy nhiên ông cho rằng cần tiếp cận vấn đề này một cách khoa học, toàn diện, trên cơ sở đánh giá cả những lợi ích và nguy cơ của thiết bị thông minh, thay vì chỉ nhìn nhận từ góc độ tiêu cực để đưa ra một giải pháp cấm đoán tuyệt đối.
Theo ông Cường, điện thoại thông minh hiện nay không đơn thuần là một phương tiện liên lạc hay thiết bị giải trí. Đây còn là một công cụ tiếp cận tri thức, học tập, nghiên cứu, sáng tạo, giao tiếp và kết nối với thế giới.
"Nếu cấm tuyệt đối trẻ em sử dụng điện thoại thông minh có thể vô tình hạn chế quyền tiếp cận thông tin, quyền học tập, quyền vui chơi, giải trí và quyền tham gia vào đời sống xã hội của trẻ em", ông Cường nói.
Ông cũng chỉ rõ không thể phủ nhận những hệ lụy đáng lo ngại khi trẻ em sử dụng điện thoại thông minh thiếu kiểm soát.
Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc, bởi trẻ em chưa có đầy đủ khả năng nhận thức, kinh nghiệm sống và năng lực tự kiểm soát hành vi như người trưởng thành.
Ông dẫn kết quả khảo sát Tiếng nói trẻ em Việt Nam năm 2024 cho biết 83,9% trẻ em tham gia khảo sát có sử dụng điện thoại; 86,1% sử dụng mạng xã hội; gần 27% sử dụng điện thoại tới 5 giờ mỗi ngày.
Đây là những con số đáng suy nghĩ về mức độ hiện diện của thiết bị thông minh trong đời sống trẻ em.
Nhưng ông nhấn mạnh cần phân biệt giữa tác hại của việc sử dụng điện thoại thông minh quá mức, không đúng cách với bản thân thiết bị công nghệ.
Không phải cứ sử dụng điện thoại là gây hại, cũng không phải mọi trẻ em sử dụng điện thoại đều bị ảnh hưởng tiêu cực. Mức độ tác động phụ thuộc vào độ tuổi, thời lượng sử dụng, nội dung tiếp cận, mục đích sử dụng, môi trường gia đình và khả năng kiểm soát của mỗi trẻ.

Mùa hè cha mẹ nên cho các con tham gia sinh hoạt ngoại khóa như đá bóng, bơi lội, cầu lông, đạp xe, chạy bộ... thay vì dán mắt vào điện thoại - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Không nên áp dụng một quy định giống nhau với trẻ 5 tuổi, 10 tuổi và 15 tuổi
Từ thực tế, TS Đặng Văn Cường cho rằng Việt Nam nên nghiên cứu một mô hình quản lý nhiều tầng, thay vì lựa chọn ngay giải pháp cấm tuyệt đối.
Trong đó cần phân loại theo độ tuổi và mức độ trưởng thành. Cụ thể, trẻ càng nhỏ việc tiếp cận điện thoại thông minh càng phải được kiểm soát chặt chẽ. Không nên áp dụng một quy định giống nhau với trẻ 5 tuổi, 10 tuổi và 15 tuổi. Cần nghiên cứu giới hạn thời gian, nội dung và điều kiện sử dụng phù hợp với từng nhóm tuổi.
Cùng với đó cần có quy định chặt chẽ về sử dụng điện thoại trong trường học. Có thể hạn chế hoặc cấm sử dụng điện thoại trong giờ học, giờ kiểm tra và những hoạt động cần tập trung, đồng thời cho phép sử dụng trong các trường hợp phục vụ học tập, y tế hoặc khẩn cấp. Nhà trường cần có quy chế cụ thể, khả thi và thống nhất với phụ huynh.
Thêm vào đó phải tăng trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp nền tảng số trong việc phát triển công cụ kiểm soát độ tuổi, lọc nội dung và bảo vệ dữ liệu trẻ em...
Tiếp theo, gia đình phải thực sự có trách nhiệm trong việc quản lý và giáo dục con. Cha mẹ không thể giao điện thoại cho trẻ để trẻ tự giải trí, sau đó lại phó mặc toàn bộ việc quản lý cho nhà trường và xã hội.
Cần có quy tắc sử dụng thiết bị trong gia đình, giới hạn thời gian, không sử dụng điện thoại trong bữa ăn, trước giờ đi ngủ và dành thời gian cho các hoạt động thể thao, giao tiếp trực tiếp.
Đồng thời cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin giả, phòng chống bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, xâm hại và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là làm cho trẻ ít sử dụng điện thoại hơn mà còn phải giúp trẻ biết sử dụng công nghệ một cách thông minh, có trách nhiệm và an toàn.
"Tôi cho rằng chỉ nên tính đến biện pháp cấm tuyệt đối khi đã chứng minh được rằng những biện pháp quản lý, kiểm soát khác không thể thực hiện hoặc không mang lại hiệu quả cần thiết. Cấm đoán nên là giải pháp cuối cùng, không phải giải pháp đầu tiên", ông Cường nêu.
Nên cấm trong trường học
TS Nguyễn Đình Hậu, giảng viên Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng cần nghiên cứu, đánh giá rất kỹ việc cấm tuyệt đối trẻ em sử dụng điện thoại thông minh.
Ông khuyến nghị trước mắt chỉ nên nghiên cứu cấm trẻ em sử dụng điện thoại trong không gian học tập tại các trường cấp tiểu học và THCS.
Bởi trẻ em ở độ tuổi này chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng, kiến thức để tiếp nhận, xử lý các dữ liệu trên các phương tiện thông minh. Trẻ em dễ bị lôi kéo, tác động, ảnh hưởng của các dữ liệu xấu đến hành vi, tâm lý...
"Ở đây chúng ta không phủ nhận về những lợi ích của thiết bị di động thông minh trong đời sống xã hội hiện nay nhưng nghiên cứu cấm trong trường học nhằm giảm thiểu tác động của thiết bị này với nhóm trẻ nhỏ có nhiều nguy cơ hơn các nhóm khác", TS Hậu nêu.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận