Cô gái Syria đến Việt Nam học đại học, chuẩn bị làm tiến sĩ AI ở Pháp: 'Tôi sẽ luôn nhớ về Việt Nam'

Shirin Shujaa, cô gái 23 tuổi người Syria, đang hoàn tất chương trình thạc sĩ trí tuệ nhân tạo (AI) tại Đại học RMIT Việt Nam theo lộ trình học tăng tốc, dự kiến tốt nghiệp vào tháng 12-2026 và chuẩn bị tiếp tục theo học chương trình tiến sĩ tại Pháp.

Từ sinh viên kỹ thuật phần mềm đến nghiên cứu AI

Khi đặt chân đến Việt Nam năm 2022, Shirin chưa từng nghĩ mình sẽ theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học.

"Tôi không bước vào cổng trường đại học với mục tiêu trở thành nhà nghiên cứu. Ban đầu tôi quyết định học ngành kỹ thuật phần mềm đơn giản vì mong muốn tạo ra những sản phẩm tốt. Nhưng khi bắt đầu tìm hiểu về xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và nhận ra những thiên kiến trong các mô hình ngôn ngữ, nghiên cứu không còn là một yêu cầu bắt buộc để qua môn mà trở thành điều tôi thực sự muốn dành thời gian theo đuổi", Shirin chia sẻ.

Sau khi được mời tham gia một dự án nghiên cứu có tài trợ từ khi còn học đại học, Shirin từng bước tích lũy kinh nghiệm trong lĩnh vực AI. Trong thời gian học tại Đại học RMIT Việt Nam, cô đã đóng góp cho 7 công bố nghiên cứu về NLP và AI có trách nhiệm.

Gần đây, phần trình bày bảo vệ luận văn thạc sĩ của cô được đánh giá là một trong hai phần trình bày xuất sắc nhất của chương trình.

Cũng từ những hoạt động nghiên cứu này, Shirin có cơ hội mở rộng con đường học thuật ra quốc tế. 

Năm 2025, khi tham dự Hội nghị quốc tế về Thư viện số châu Á - Thái Bình Dương (ICADL) tại Philippines, cô trình bày hai công trình nghiên cứu do mình đồng tác giả về các mô hình ngôn ngữ lớn và điều phối một phiên thảo luận của hội nghị. Tại đây, cô gặp giảng viên sau này trở thành người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ của mình.

Theo đuổi AI công bằng và hướng đến cộng đồng

Từ sự tò mò ban đầu, Shirin dần xác định hướng nghiên cứu của mình. Cô tham gia các dự án tìm hiểu về ngôn từ định kiến giới và những thiên kiến văn hóa ẩn sâu trong các mô hình ngôn ngữ.

Cô còn phát triển các ứng dụng AI phục vụ cộng đồng. Một trong số đó là nền tảng hỗ trợ người tự kỷ chuẩn bị cho các buổi phỏng vấn xin việc.

Với Shirin, giá trị của công nghệ nằm ở khả năng giải quyết những vấn đề thực tế và hỗ trợ con người. "Nghiên cứu của tôi hướng đến xây dựng những hệ thống AI công bằng hơn cho tất cả mọi người. Tôi mong AI có thể đến được với những nhóm đối tượng thường bị bỏ quên trong các cuộc thảo luận. 

Tôi không thực sự hứng thú với AI như một khái niệm trừu tượng. Điều tôi quan tâm là AI thực sự có thể giúp đỡ được ai", cô chia sẻ.

Trong quá trình học tập, Shirin cũng tìm cách đưa kiến thức chuyên môn vào môi trường doanh nghiệp. Khi thực tập tại Công ty công nghệ DIGI-TEXX, cô tham gia huấn luyện các mô hình AI trên dữ liệu y tế tiếng Việt và xây dựng công cụ tự động hóa xử lý tài liệu.

Ở dự án tốt nghiệp hợp tác cùng Intel Việt Nam, cô góp phần phát triển các quy trình tự động hóa và báo cáo, giúp rút ngắn thời gian xử lý từ khoảng 4 giờ xuống còn chưa đầy 15 phút mà vẫn đảm bảo độ chính xác.

Shirin còn thường xuyên thử sức tại các cuộc thi công nghệ. Cô giành giải nhất tại CoverGo AI Hackathon, giải nhì tại RMIT x Katalon Testathon và cuộc thi Accessibility Design Competition năm 2025.

Ngoài học tập và nghiên cứu, cô tham gia tình nguyện tại các sự kiện dành cho học sinh phổ thông, người làm công tác giáo dục và cộng đồng, góp phần khơi gợi sự quan tâm đến các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM).

Việt Nam là nơi tìm thấy con đường nghiên cứu

Trong giai đoạn 2022-2026, cô nhận Học bổng Thành tích học tập xuất sắc dành cho sinh viên quốc tế nhờ kết quả học tập nổi bật. Khoản hỗ trợ giúp cô tập trung vào việc học, đồng thời có điều kiện theo đuổi các nghiên cứu, tham gia dự án hợp tác với doanh nghiệp và dự hội nghị quốc tế.

Tại Đại học La Rochelle (Pháp), Shirin sẽ tập trung nghiên cứu cách ứng dụng các mô hình ngôn ngữ để phân tích văn bản lịch sử và khám phá cấu trúc tự sự trong những tài liệu đã được số hóa.

Chuẩn bị rời Việt Nam để sang Pháp, Shirin cho biết hành trang cô mang theo còn là những phương pháp tư duy được hình thành trong quá trình học tập. "Điều tôi học được từ RMIT là thói quen luôn tự hỏi: 'Kết quả này có thực sự đáng tin không?' trước khi đưa ra bất kỳ kết luận nào", cô nói.

Nhìn lại chặng đường đã qua, Shirin cho rằng Việt Nam đã giúp cô khám phá những khả năng của bản thân mà trước đó cô chưa từng nghĩ tới.

"Tôi sẽ luôn nhớ về Việt Nam vì nơi đây đã giúp tôi khám phá một phiên bản của chính mình mà trước đó chưa từng nghĩ tới, từ một sinh viên năm nhất ngành kỹ thuật phần mềm đến người có cơ hội đại diện cho các nghiên cứu của mình trên diễn đàn quốc tế", cô chia sẻ.

Hai cô gái vượt những ngã rẽ cuộc đời, chạm giấc mơ đại học

Trịnh Yến Nhi từng phải tạm gác việc học để kiếm sống, Y Bdáo từng nghĩ đại học là giấc mơ ngoài tầm với. Giờ đây, cả hai nhận học bổng và mong muốn dùng cơ hội của mình để giúp những người khác.