Học sinh chia sẻ ý tưởng, đề xuất giải pháp sau khi thảo luận nhóm tại diễn đàn về chủ đề môi trường an toàn và thân thiện cho trẻ em trên mạng - Ảnh: B.MINH
Nhận diện rõ sự ảnh hưởng, các bạn nhỏ nêu góc nhìn trong vai trò là người tham gia thường xuyên và chịu tác động từ môi trường số.
Đó là cuộc gặp của 150 bạn nhỏ từ các trường học cùng nhiều đơn vị, cơ sở chăm sóc trẻ em tại TP.HCM. Các ý kiến xoay quanh việc tương tác với không gian mạng và trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Mạng xã hội, công cụ AI như con dao hai lưỡi!
Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM Nguyễn Tăng Minh nói chương trình tạo điều kiện để các em bày tỏ quan điểm, chia sẻ trải nghiệm thực tế khi sử dụng Internet, mạng xã hội và các công cụ AI. Qua diễn đàn góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng ngừa rủi ro trên mạng cho trẻ. Ông Minh cho rằng việc lắng nghe tiếng nói trẻ em là cơ sở quan trọng để gia đình, nhà trường và xã hội có sự hỗ trợ kịp thời, phù hợp thực tế các bạn đang đối mặt.
Tại diễn đàn, nhiều nhóm thiếu nhi cùng chia sẻ mạng xã hội như con dao hai lưỡi. Sử dụng đúng cách sẽ hỗ trợ học tập và phát triển kỹ năng nhưng thiếu kiểm soát có thể gây nhiều hệ lụy. Trong đó trẻ em gái có nguy cơ bị bắt nạt, gạ gẫm, dụ dỗ gửi hình ảnh hoặc clip nhạy cảm. Chưa kể các hành vi lừa đảo, bắt cóc, xâm phạm đời tư qua việc thu thập và phát tán thông tin cá nhân.
Những rủi ro này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, khiến các bạn rơi vào trạng thái tự ti, lo sợ, căng thẳng kéo dài, thậm chí trầm cảm. Tình trạng bị quấy rối qua điện thoại, tin nhắn từ số lạ cũng được nhiều bạn nhắc đến cùng các biện pháp chặn số, hạn chế tương tác, đặt trang cá nhân ở chế độ riêng tư, chủ động trao đổi với cha mẹ, thầy cô khi gặp tình huống vượt quá khả năng tự xử lý.
AI giúp tiết kiệm thời gian khi hỗ trợ xử lý dữ liệu nhanh chóng nhưng không phải lúc nào thông tin do AI cung cấp cũng chính xác nên cần được kiểm chứng. Việc lệ thuộc AI có thể khiến học sinh thụ động, mất dần khả năng tự đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề dù trước mắt có thể mang lại điểm số cao.
Một số ý kiến cùng cho rằng dù đạt được một số kết quả cụ thể nhưng việc tuyên truyền về rủi ro và kỹ năng sử dụng mạng xã hội, tương tác trên không gian mạng tại đâu đó vẫn còn mang tính hình thức. Cũng vậy, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội chưa chặt chẽ và nhiều nội dung độc hại, tin giả vẫn khá phổ biến.
Nhà trường, cha mẹ cần đồng hành
Dẫn khảo sát của tổ chức phi lợi nhuận Common Sense Media, nhóm học sinh thuyết trình chủ đề "Các vấn đề mà các bạn cho rằng mình cần quan tâm và lưu ý khi sử dụng AI trong học tập và vui chơi giải trí" cho biết có 72% thanh thiếu niên từng trò chuyện với AI, 33% chọn chia sẻ những câu chuyện quan trọng với AI thay vì với bạn bè hoặc người thân. Do vậy càng phải sử dụng AI một cách thông minh và có trách nhiệm.
Bạn Ngô Minh Trí (Trường THCS Phan Văn Trị) nói học sinh không sao chép nguyên văn câu trả lời do AI tạo ra vì sẽ làm giảm tư duy phản biện, sự sáng tạo và khả năng mở rộng kiến thức. "Quá phụ thuộc vào AI có thể khiến học sinh gặp khó khăn khi làm bài kiểm tra, thi cử vốn không được phép dùng công cụ hỗ trợ", Trí nói.
Trung tá Bùi Thái Đức (Công an TP.HCM) nói xem mạng xã hội và Internet là công cụ mang lại giá trị tích cực hay gây hệ lụy tiêu cực phụ thuộc vào cách con người tiếp cận và sử dụng. Để không bị chi phối hay lệ thuộc, người dùng, đặc biệt là giới trẻ, cần hiểu rõ bản chất hai mặt đó và trang bị kỹ năng cần thiết khi tham gia môi trường số.
"Thực tế cho thấy mạng xã hội đang bị lợi dụng để lan truyền thông tin độc hại, nhất là nhắm vào học sinh vốn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng sống.
Sự phát triển nhanh của công nghệ, đặc biệt là AI, cho phép tạo ra hình ảnh và video có độ chân thực rất cao đến mức đôi khi phải có chuyên gia phân tích mới nhận diện được thật giả", ông Đức nói.
Trung tá Đức lưu ý tình trạng bắt cóc online gần đây có thủ đoạn khá tinh vi và dặn các bạn nhỏ rằng cơ quan chức năng không bao giờ làm việc với người dân qua điện thoại. Vì vậy, bất kỳ cuộc gọi nào yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển khoản đều là dấu hiệu lừa đảo.
Chưa kể không ít trường hợp bị lôi kéo tham gia các hành vi phạm tội trên mạng, bắt chước nội dung độc hại như việc học sinh tự chế pháo theo clip trên mạng dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Góc nhìn của trẻ
Thảo luận nhóm, các bạn đề xuất cần thay đổi thói quen im lặng trước hành vi bắt nạt trực tuyến, mạnh dạn lên tiếng hoặc hỗ trợ bạn bè khi phát hiện dấu hiệu bị xâm hại. Các bạn nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc hướng dẫn, giám sát con cái sử dụng mạng xã hội, có thể tắt định vị khi không cần thiết, không chia sẻ địa chỉ nhà, số điện thoại với người lạ, không làm theo những yêu cầu từ họ.
Đồng thời đề xuất có thêm những chủ đề chuyên biệt về an toàn, an ninh mạng trong nhà trường, tổ chức đối thoại giữa gia đình, nhà trường và học sinh về những vấn đề phát sinh trên mạng. Cần xây dựng các câu lạc bộ sinh hoạt lành mạnh hay hoạt động dã ngoại để giúp học sinh giảm lệ thuộc vào thiết bị số.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận