Theo Hãng tin Reuters ngày 16-3, nhiều quốc gia Ả Rập vùng Vịnh đang kêu gọi Washington không kết thúc cuộc chiến với Iran quá sớm, nhằm ngăn Tehran tiếp tục đe dọa các tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược và những nền kinh tế phụ thuộc vào đó.

Các nguồn tin khu vực cùng một số nhà ngoại giao phương Tây và Ả Rập cho biết Mỹ cũng đang gây sức ép để các nước vùng Vịnh tham gia liên minh quân sự do Washington và Israel dẫn dắt.

Ông Trump muốn sự ủng hộ của khu vực nhằm củng cố tính chính danh quốc tế và gia tăng hậu thuẫn trong nước cho cuộc chiến này.

Iran tấn công sáu quốc gia vùng Vịnh

Ông Abdulaziz Sager, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu vùng Vịnh, nhận định tâm lý khu vực đã thay đổi khi Iran bị cho là "vượt qua mọi lằn ranh đỏ".

"Ban đầu chúng tôi đã bảo vệ họ và phản đối chiến tranh. Nhưng một khi họ tấn công chúng tôi, họ đã trở thành kẻ thù", ông Sager nói.

Iran gần đây đã dùng tên lửa và thiết bị bay không người lái tấn công nhiều sân bay, cảng biển, cơ sở dầu khí và trung tâm thương mại tại sáu quốc gia vùng Vịnh.

Đồng thời, Tehran còn gây gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng nếu vẫn duy trì năng lực quân sự đáng kể, Iran có thể tiếp tục đe dọa huyết mạch năng lượng của khu vực mỗi khi căng thẳng leo thang.

Khi xung đột bước sang tuần thứ ba với các cuộc không kích gia tăng và đòn đáp trả lan rộng, nhiều lãnh đạo vùng Vịnh cho rằng ông Trump cần làm suy yếu toàn diện năng lực quân sự của Iran - bởi nếu không, Tehran sẽ tiếp tục dùng khu vực này để "tống tiền".

Với các nhà lãnh đạo vùng Vịnh, không hành động lúc này còn mang lại rủi ro lớn hơn. Các cuộc tấn công của Iran không chỉ làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ mà còn phá hoại hình ảnh ổn định được dày công xây dựng - yếu tố then chốt trong nỗ lực mở rộng thương mại, du lịch và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch.

"Nếu Mỹ rút lui trước khi hoàn thành nhiệm vụ, chúng tôi sẽ bị bỏ lại để tự đối mặt với Iran một mình", ông Sager nói.

Nỗi lo ngại về một cuộc chiến toàn diện

Trước những lo ngại đó, Nhà Trắng khẳng định Mỹ đang làm suy giảm năng lực tấn công và sản xuất vũ khí của Iran, đồng thời duy trì liên lạc chặt chẽ với các đối tác Trung Đông.

Tuy nhiên, trong các quốc gia vùng Vịnh, chỉ có Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) lên tiếng tuyên bố "không muốn bị lôi kéo vào các cuộc xung đột", nhưng khẳng định quyền "thực hiện mọi biện pháp cần thiết" để bảo vệ chủ quyền.

Sự đồng thuận trong khối vẫn chưa đạt được. Sáu thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh - gồm Bahrain, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia, Oman và UAE - mới chỉ họp trực tuyến một lần qua Zoom, chưa có hội nghị thượng đỉnh nào được triệu tập để bàn về hành động phối hợp.

Trong khi đó, khả năng hành động quân sự đơn phương của bất kỳ thành viên nào gần như không được tính đến.

Một quan chức cấp cao UAE cho biết nước này đã chọn kiềm chế sau khi Iran cáo buộc quân đội Mỹ sử dụng lãnh thổ UAE để tấn công đảo Kharg - nơi đặt trạm xuất khẩu dầu chính của Tehran.

Theo chuyên gia Fawaz Gerges từ Trường Kinh tế London, các nước vùng Vịnh đang đối mặt thế lưỡng nan: vừa chịu sức ép an ninh trực tiếp từ Iran, vừa lo ngại bị kéo vào một cuộc chiến quy mô lớn. 

Ông Gerges cho rằng sự tham gia của các nước này sẽ không giúp ích nhiều cho năng lực quân sự của Washington, trong khi lại làm tăng đáng kể nguy cơ hứng chịu đòn trả đũa từ Tehran.

Tất cả dẫn đến một sự kiềm chế có tính toán: các nước vùng Vịnh chọn bảo vệ chủ quyền và phát tín hiệu về vạch giới hạn, nhưng không gia nhập một cuộc chiến mà họ không khởi xướng lẫn kiểm soát.

Tên lửa dồn dập ở Vùng Vịnh, khu Đại sứ quán Mỹ tại Iraq trúng rocket

Diễn biến xung đột ngày 14-3: Tên lửa, drone bị đánh chặn tại nhiều nước Vùng Vịnh; rocket rơi vào khu đại sứ quán Mỹ ở Iraq; Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran 'bị đánh bại hoàn toàn'.