Kể từ ngày 1-1-2026, vùng phát thải thấp (LEZ) của thủ đô Bỉ đã chính thức bước sang giai đoạn mới, với những quy định nghiêm ngặt hơn nhằm loại bỏ dần các dòng xe không đạt chuẩn khí thải.

Dù từng vấp phải nhiều tranh cãi và khiếu kiện pháp lý, lộ trình này cuối cùng vẫn được giữ nguyên, thể hiện quyết tâm của chính quyền Brussels trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới một hệ thống giao thông xanh.

Theo phán quyết của Tòa án Hiến pháp, các quy định về vùng phát thải thấp sẽ không có bất kỳ sự nới lỏng nào.

Cụ thể, từ đầu năm 2026, xe chạy dầu diesel đạt tiêu chuẩn Euro 5 và xe chạy xăng tiêu chuẩn Euro 2 đều bị cấm vào trong khu vực thủ đô. Đây là bước tiếp theo trong lộ trình đã được Brussels triển khai từ năm 2018, với mục tiêu loại bỏ dần những phương tiện phát thải cao - nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn.

Ước tính của Hiệp hội Ô tô và Xe máy Bỉ (Febiac) cho thấy khoảng 400.000 xe sẽ không còn đủ điều kiện lưu thông khi quy định mới có hiệu lực. Các trường hợp vi phạm có thể bị phạt tới 350 euro.

Tuy nhiên để tạo điều kiện cho người dân thích nghi, chính quyền Brussels áp dụng giai đoạn chuyển tiếp kéo dài ba tháng đầu năm 2026, trong đó các vi phạm chỉ bị nhắc nhở thay vì xử phạt ngay. Đây được xem là bước đệm cần thiết để người dân và doanh nghiệp có thêm thời gian điều chỉnh phương tiện đi lại.

Theo số liệu thống kê, mỗi năm tại Bỉ có hơn 4.000 ca tử vong sớm liên quan đến ô nhiễm không khí. Thực tế cho thấy, kể từ khi vùng phát thải thấp được áp dụng, chất lượng không khí tại Brussels đã cải thiện rõ rệt, với mức giảm 55% khí nitơ oxit, 33% bụi mịn và 60% bụi than. 

Những con số này củng cố lập luận rằng việc hạn chế xe không đạt chuẩn là điều kiện tiên quyết để xây dựng một hệ thống giao thông xanh và bền vững.

Dù mang lại lợi ích môi trường rõ ràng, chính sách này vẫn gây nhiều phản ứng trái chiều. Một số người sử dụng xe cá nhân cho rằng họ đang phải chịu thiệt thòi khi phương tiện vẫn hoạt động tốt nhưng lại bị cấm lưu thông.

Có ý kiến đặt vấn đề về tính công bằng, khi người dân vẫn phải đóng đầy đủ thuế lưu hành trong khi quyền đi lại bị giới hạn. Tuy nhiên ở chiều ngược lại, không ít cư dân Brussels ủng hộ quyết định này, coi đây là bước đi dũng cảm giúp thành phố bớt khói bụi, giảm tiếng ồn và cải thiện chất lượng sống cho cộng đồng.

Nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh, chính quyền Brussels đã triển khai nhiều chính sách đồng hành.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ tài chính để mua xe điện hoặc lắp đặt trạm sạc, trong khi người dân có thể nhận các gói trợ cấp để chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng, xe đạp hoặc hình thức đi chung xe.

Với những người sống ngoài Brussels, thẻ giao thông theo ngày và các cơ chế miễn trừ đặc biệt phần nào giúp giảm bớt áp lực trong giai đoạn đầu thực thi quy định mới.

Hà Nội sẽ có vùng phát thải thấp

Hà Nội đặt mục tiêu cấm xe máy vào 2030, xây dựng vùng phát thải thấp, tăng cường giao thông công cộng…