Phát biểu tại phiên thảo luận tổ ngày 19-8 về định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình thêm về nội dung dự luật.

Theo ông, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công không chỉ nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, tăng tỉ lệ vốn đầu tư lên khoảng 40% GDP mỗi năm, mà còn để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Tăng hiệu quả sử dụng vốn

Hiện chỉ số ICOR phải được cải thiện từ khoảng 6,4 trong giai đoạn 2021 - 2025 xuống còn khoảng 4,5 - 4,8. Do đó, nếu không nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn, sẽ không thể huy động được nguồn lực phát triển. "Từng đồng đầu tư công, chi tiêu của ngân sách đều phải tính đến hiệu quả", Bộ trưởng nói.

Nghị quyết số 18 của Trung ương đặt ra yêu cầu phải đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của từng dự án, áp dụng với cả chi đầu tư và chi thường xuyên. 

Giai đoạn 2026 - 2030, nguồn lực đầu tư công cần huy động khoảng 8,42 triệu tỉ đồng, riêng ngân sách trung ương khoảng 3,8 triệu tỉ đồng. Đầu tư công chiếm khoảng 20 - 22% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, nên phải tăng hiệu quả sử dụng vốn.

Tuy nhiên, đang có những bất cập trong điều hành ngân sách khi nhiều lĩnh vực được quy định tỉ lệ chi ngân sách cứng. 

Tổng tỉ lệ dành cho các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường lên tới 27,5%. Quy định này, theo ông chưa phản ánh đúng nhu cầu và điều kiện khác nhau của từng địa phương.

Đơn cử như ngân sách phải bố trí bắt buộc 20% tổng chi cho giáo dục. Tuy nhiên, những địa phương có điều kiện như Quảng Ninh, Hà Nội, TP.HCM có thể không đạt tỉ lệ này vì không còn nhu cầu chi tương ứng. Còn tại các tỉnh nghèo, khoảng 80 - 90% tổng chi giáo dục phải dành cho tiền lương và con người. 

Vì vậy, tư tưởng quan trọng khi sửa Luật Ngân sách nhà nước và tổ chức lại các chương trình mục tiêu quốc gia là đánh giá hiệu quả và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng "địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm".

Một giải pháp quan trọng khác được Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh là nâng cao chất lượng xây dựng dự toán ngân sách. Cũng bởi nếu dự toán không sát có thể ảnh hưởng tới quá trình điều hành, nên việc xây dựng dự toán năm 2027 phải thực hiện rất chặt chẽ, sát thực tế.

Việc này nhằm tạo cơ sở phân bổ nguồn lực ngay từ đầu, hạn chế phát sinh tăng thu đột biến và nâng cao tính chủ động trong điều hành, phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa trung ương và địa phương...

Nghiên cứu hỗ trợ doanh nghiệp, đơn giản hóa thủ tục

Bên cạnh các giải pháp về ngân sách và đầu tư công, Bộ trưởng Tuấn cho biết Bộ Tài chính đang tiếp tục nghiên cứu chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí tuân thủ pháp luật.

Theo đó, ngoài giảm thuế và nâng mức ngưỡng miễn thuế, bộ đã báo cáo Chính phủ và dự kiến trình Quốc hội về việc giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; đồng thời nghiên cứu nâng ngưỡng kê khai thuế từ 3 tỉ lên 10 tỉ đồng. Khi doanh thu đạt 10 tỉ đồng, doanh nghiệp mới thực hiện nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, tức doanh thu trừ chi phí.

Qua khảo sát cùng các hiệp hội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Bộ Tài chính nhận thấy chi phí tuân thủ pháp luật của hộ kinh doanh và doanh nghiệp vừa và nhỏ còn rất lớn, đặc biệt là khó khăn trong công tác hạch toán, kế toán.

Nếu doanh nghiệp phải áp dụng phương pháp doanh thu trừ chi phí khi năng lực hạch toán chưa đáp ứng, họ có thể lo ngại tính thiếu, tính sai và vô tình dẫn tới vi phạm pháp luật.

"Chúng tôi sẽ cố gắng nghiên cứu làm sao đơn giản nhất thủ tục nộp thuế của người dân và doanh nghiệp để khuyến khích phát triển", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định.

Thủ tướng lưu ý xây dựng các chính sách về thuế phải đánh giá đầy đủ tác động, đơn giản, dễ áp dụng

Ngày 18-8, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8-2026 để cho ý kiến đối với 12 dự án luật, nghị quyết dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2.