Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự 2026 (sửa đổi).

Đề xuất bổ sung các tội danh và hành vi phạm tội mới trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông

Đáng chú ý, trong báo cáo đánh giá tác động, Bộ Công an cho hay hiện một số hành vi chưa được mô tả đầy đủ trong cấu thành, không bao quát thực tiễn mới.

Đối với tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm trên không gian mạng, tội phạm tài chính - chứng khoán... cấu thành tội phạm còn lạc hậu, thiếu mô tả các hành vi mới xuất hiện.

Cụ thể, hành vi lừa đảo qua sàn giao dịch ảo, thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi, phát tán deepfake (hành vi giả giọng nói, hình ảnh để lừa đảo - PV), rửa tiền bằng tiền điện tử chưa được đề cập cụ thể.

Nhiều hành vi trong thực tế không đủ điều kiện áp vào các cấu thành hiện có, phải xử lý bằng các tội danh gián tiếp như điều 174 - lừa đảo chiếm đoạt tài sản, gây tranh cãi và dễ bỏ lọt hành vi nguy hiểm.

Từ đó trong hồ sơ dự thảo, Bộ Công an đề xuất bổ sung một số hành vi nguy hiểm cho xã hội trong Bộ luật Hình sự để giải quyết các vấn đề vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.

Trong đó có các hành vi như gián điệp mạng, chiến tranh mạng, khủng bố mạng, xâm phạm, phá hủy hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia…

Hành vi lạm dụng tình dục trẻ em (quay các bộ phận nhạy cảm, chat sex…), hành vi trái phép liên quan đến hoạt động kinh doanh, giao dịch tiền ảo, tiền kỹ thuật số, tài sản ảo, thu thập, sử dụng, khai thác, chuyển nhượng, xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định của pháp luật.

Hành vi lập trình và sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) để thực hiện tội phạm, lừa đảo qua sàn giao dịch ảo.

Hành vi thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi, phát tán deepfake, rửa tiền bằng tiền điện tử, xâm phạm cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thiết lập hệ thống để cung cấp trái phép dịch vụ phát thanh, truyền hình trên mạng internet…

Việc này theo Bộ Công an để bảo đảm tính răn đe, tránh bỏ lọt hành vi phạm tội, giải quyết các vấn đề gây bức xúc trong quần chúng nhân dân và phù hợp với tình hình thực tiễn.

Khắc phục các khoảng trống, bất cập của pháp luật hình sự

Báo cáo chỉ rõ với hệ thống pháp luật, việc bổ sung này sẽ kịp thời khắc phục những khoảng trống, bất cập của pháp luật hình sự được phát hiện qua tổng kết thực tiễn thi hành.

Tăng tính bao quát, tính thực tiễn của Bộ luật Hình sự, hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm; góp phần phân hóa rõ hơn giữa hành vi vi phạm hành chính và hành vi phạm tội trong những lĩnh vực phát sinh phức tạp.

Như công nghệ, dữ liệu, kinh tế, ngân hàng, bảo hiểm, tư pháp... tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho việc xử lý đúng bản chất hành vi phạm tội.

Tuy nhiên việc này đòi hỏi nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng, tránh giao thoa với tội danh hiện có, tránh hình sự hóa các tội danh không cần thiết, có thể kéo theo việc nghiên cứu, ban hành các văn bản để hướng dẫn áp dụng các quy định về hành vi mới.

Báo cáo cũng chỉ rõ việc bổ sung này với nhà nước sẽ tăng hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm trong những lĩnh vực đang nổi lên phức tạp, hạn chế tình trạng cơ quan thực thi lúng túng, phải vận dụng tội danh khác hoặc xử lý chưa tương xứng.

Góp phần tăng cường kỷ cương pháp luật, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ thị trường, bảo vệ hoạt động tư pháp, bảo vệ an toàn công cộng.

Người dân được bảo vệ tốt hơn trước các hành vi gây thiệt hại trực tiếp đến thân thể, danh dự, chỗ ở, thông tin riêng tư, tài sản, quyền lợi tư pháp, môi trường sống.

Tăng niềm tin vào khả năng của pháp luật trong việc xử lý kịp thời những hành vi xã hội bức xúc, hạn chế tình trạng nạn nhân không được bảo vệ đầy đủ do thiếu tội danh tương ứng.

Đối với doanh nghiệp, việc này sẽ tăng cường bảo vệ doanh nghiệp chân chính trước các hành vi gian lận, xâm phạm bí mật, giả mạo, gian lận bảo hiểm, vi phạm trong định giá, kiểm toán, ngân hàng, dữ liệu.

Từ đó góp phần làm lành mạnh hóa môi trường kinh doanh, thị trường tài chính, tín dụng, thương mại, tạo động lực cho doanh nghiệp củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị tuân thủ.

Bộ Công an đề xuất quy định tịch thu tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá, quyền tài sản

Tại dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định tịch thu đối với tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá, quyền tài sản.