Thậm chí ở các nước phương Tây, từ một hiện tượng, văn học "chữa lành" của Nhật Bản và Hàn Quốc được đánh giá là đã trở thành một xu hướng. Những tên sách như Tiệm sách Thứ Sáu hay Chào mừng bạn đến hiệu sách Hyunnam-dong đều quen thuộc với độc giả quê nhà lẫn những độc giả phương xa bên kia bờ đại dương.

Nhận diện một trào lưu

Đi thật xa để trở về tìm niềm ủi an ở quê hương thơ ấu không phải chuyện gì mới mẻ dù ở Đông hay ở Tây. Gần đây, trong văn chương Âu - Mỹ dễ thấy các tựa sách như Thư viện nửa đêm của Matt Haig, Hiệu sách nhỏ ở Paris của Nina George hay Hiệu sách thất lạc của Evil Woods.

Dòng văn học "chữa lành" hay còn được gọi là văn học nhẹ nhàng/ấm áp chảy từ Nhật - Hàn qua Âu - Mỹ mang theo phong vị "hương xa" gây tò mò cho công chúng bản xứ vốn đã quen với một nhịp sống khác, cách ăn uống khác và cả cách yêu đương và bày tỏ tình yêu cũng khác.

Còn ở Việt Nam, dòng văn học trên chinh phục độc giả nhờ những nét văn hóa gần gũi, tương đồng của những đất nước Á Đông. Các tiểu thuyết này đều ăn khách, được dịch ra nhiều thứ tiếng, củng cố sức mạnh của dòng tiểu thuyết khai sinh từ nỗi bất an và cảm thức bất định của con người trong xã hội hiện đại bị công nghệ, truyền thông vây khốn.

Trong lúc chờ đợi một tên gọi chính thức có thể bao quát hết các đặc điểm của dòng văn học này, ta tạm bằng lòng với việc nhận diện nó bằng cách đúc tỉa vài mẫu số chung từ tên tác phẩm, để đi tìm một công thức viết bắt nhịp với những "trăn trở thời đại"?

Chẳng hạn, qua vài cái tên kể ở trên độc giả có thể thấy các tác phẩm này đều đặt bối cảnh liên quan đến sách: thư viện, hiệu sách.

Đó là những nơi yên tĩnh, với nhịp sống chậm dường như trái ngược hoàn toàn với một thế giới nơi người ta đòi hỏi sự nhanh chóng, từ thức ăn nhanh đến thông tin nhanh, mọi sự phải vận hành cốt sao đuổi kịp guồng máy kinh tế hối hả.

Nơi chúng ta làm nhiều hơn, sống ít đi mà không bao giờ có cảm giác đầy đủ hay an lành.

Một hiệu sách "nơi bạn sẽ tìm thấy cuốn sách mình muốn đọc" là một lời chào hấp dẫn của Tiệm sách Thứ Sáu. Giữa thời đại người ta thường đau đầu vì phải chọn lựa và hoang mang vì không biết mình muốn gì, lại có một nơi cam đoan với mình như vậy thì còn gì bằng.

Cho nên khi thư viện/hiệu sách xuất hiện trong tên tác phẩm, nhà xuất bản và tác giả có lẽ không cam đoan nhưng gợi lên một lời hứa hẹn: rằng độc giả hãy đến đây để tìm kiếm sự chữa lành. Ba tiếng "Chào mừng bạn" trên bìa tiểu thuyết của Hwang Bo-reum nghe vang vang như lời của nhân viên cửa hàng trong bộ đồ hóa trang mời gọi khách qua đường ghé quán.

Ở đây chúng tôi bán sự ấm áp

Hwang Bo Reum là một thị dân Seoul (Hàn Quốc). Cô học khoa học máy tính và trở thành kỹ sư phần mềm tại một tập đoàn điện tử danh tiếng. Vâng, tủ lạnh, máy giặt hay tivi bạn đang xài khả năng là có bàn tay của kỹ sư Hwang góp sức. Sau bảy năm cô nghỉ việc và tự cho mình được nghỉ mười năm.

Chỉ vài ba nét tiểu sử này, nếu Hwang Bo Reum không viết tiểu thuyết mà viết sách dạy cách sống "chữa lành" hẳn cũng thu hút không ít độc giả.

Tiểu thuyết Chào mừng bạn đến hiệu sách Hyunnam-dong là tác phẩm đầu tay của cô. Sách bán được 300.000 bản, bản dịch tiếng Nhật đã đoạt Giải thưởng Japan Booksellers' Award 2024 và cũng lọt vào sơ khảo Giải thưởng văn học Dublin năm 2025.

Hwang Bo Reum đã khởi đầu sự nghiệp văn chương khá thuận lợi như vậy.

Trong phần lời tác giả, cô chia sẻ cô muốn viết ra: "...câu chuyện về những người dù băn khoăn, lung lay, thậm chí nản lòng nhưng vẫn kiên trì và tin vào chính mình"; "động viên những nỗ lực nhỏ bé, sự chăm chỉ làm việc và kiên trì của chúng ta, một câu chuyện để ta vỗ về đôi vai mệt mỏi của chính mình, đôi vai gánh chịu áp lực phải luôn làm tốt hơn nữa đến mức quên mất niềm vui trong cuộc sống thường ngày".

Nghĩa là một câu chuyện gần như phù hợp với tất cả chúng ta? Những người như đã nói ở trên, điên cuồng làm việc nhưng chẳng biết mình muốn gì. Không ngạc nhiên gì khi dòng văn học này bùng nổ, phát triển ở những nước có nền kinh tế lớn nhưng cũng có tỉ lệ tự tử, trầm cảm cao như Nhật Bản và Hàn Quốc.

Chính ở nơi đó mà những tiệm sách, thư viện, những bếp sách (tiểu thuyết Bếp sách làng Soyang của Kim Jee Hye) mọc lên, mở ra một chốn dừng chân cho người đọc quên đi cái thế giới của chiến tranh, khủng hoảng kinh tế đến hồ sơ tỉ phú này hay tình trạng ô nhiễm nọ.

Xa hơn lời "chào mừng" đến thế giới chữa lành của Hwang Bo Reum, nữ văn sĩ Aoyama Michiko khẳng định chắc nịch bằng tên tiểu thuyết: Thứ bạn tìm đều nằm trong thư viện. Nghệ thuật ở đây thu nhỏ lại thành một thứ công cụ thực hiện chức năng duy nhất: chữa lành. Lành hay chăng thì không có cam kết bảo hành.

Và bí quyết để có một tác phẩm ăn khách không chỉ dừng lại ở hiệu sách hay thư viện. Đó còn là những trang văn có mùi cà phê, hơi ấm của chú mèo và hương vị thức ăn tỏa ra từ một căn bếp. Những trang văn như vậy tôi xin hẹn nói cùng bạn lần tới.

Nơi yêu thương là nhà: Giữ hạnh phúc gia đình từ những điều nhỏ nhất

Sáng 28-2, tại Nhà xuất bản Phụ Nữ (chi nhánh TP.HCM), cuốn sách 'Nơi yêu thương là nhà - Hành trình tạo dựng hạnh phúc' chính thức ra mắt bạn đọc.