Với ông mọi khoảnh khắc đời đều là khoảnh khắc thơ, không biệt biệt và không biên giới. Dẫu bài Biên thùy cô quạnh thuộc những bài hay nhất trong tập Nghìn nghi lễ tình (Phanbook và NXB Phụ Nữ, 2026) của ông. Nhưng cả trong cõi biên thùy cô quạnh đó, ông vẫn tha thiết đối thoại với nó.

Bài Biên thùy cô quạnh có lẽ được nhà thơ viết nhân cảm hứng đọc tiểu thuyết Hoang mạc Tartar (Hương Châu dịch) của Dino Buzzati. Mà cũng có thể không phải? Trong tập Nghìn nghi lễ tình không thiếu những bài thơ mang cảm giác liên văn bản như bài Biên thùy cô quạnh ở trên.

Thơ trong tập Nghìn nghi lễ tình là vậy. Trong cái ngắn ngủi, giản kiệm như chỉ muốn "lan vào trong" ấy, rễ của bài thơ cứ không ngừng cấm sâu vào đất trong khi cần nhá của nó luôn vươn lên, tỏa rộng ra để với tới những khung trời khác, những thế giới khác.

Thế giới này tương liên với ba nghìn thế giới khác. Một thế giới đã ôm trọn trong lòng ba nghìn thế giới. Như tên một công trình nghiên cứu thơ ca cổ điển Nhật Bản của ông: Ba nghìn thế giới thơm.

Thơ Nhật Chiêu là cuộc đối thoại triền miên, dài rộng. Ông đối thoại với vạn vật. Ông đối thoại với văn chương, với các tác giả, cuộc đối thoại của im lặng tương giao. Không phân biệt ngôn ngữ. Không ước tính khoảng cách địa lý.

Ta thấy trong Nghìn nghi lễ tình những bài thơ đối thoại, tương giao với Kafka, Jon Fosse, với Annie Ernaux, với Han Kang...

Trong thơ Nhật Chiêu không chỉ một tác giả mà còn có một độc giả. Một độc giả nâng niu, trân trọng, thích thú với những gì mình đọc. Luôn luôn nhìn ra được những điều mới mẻ trong thế giới trường cửu ngoài kia.

Sách làm đời "xanh lại nỗi tàn phai": "Sách/ là một rừng cây/ rì rào với ta lời ẩn mật/ gió từ núi này sang núi nọ/ hơi thở xưa đến từ sáng nay".

Bởi vậy thơ ông trong trẻo ở ngay giữa sự chiêm nghiệm, thâm trầm. Hiểu đời nhưng vẫn tò mò với đời. Vì hiểu đời nên buồn đời, vì buồn đời nên càng thiết tha yêu thương nó hơn. Như thể mọi thứ vẫn đang réo rắc đòi ta hãy reo vui, hãy đối thoại. Dẫu là một cuộc đối thoại tinh thần.

Các bài thơ trong Nghìn nghi lễ tình ngắn, vừa vặn trong lòng bàn tay. Có những bài thơ kết hợp hài cú, thất ngôn, lục bát, nhà thơ gọi là thơ "tam thể".

Tam thể trong nhất thể. Tam thể trong một bài thơ. Và vì vậy, cái tinh thần ôm ấp thế gian trong vòng tay hữu hạn của con người chính là tinh thần nhất quán trong sáng tác của nhà thơ Nhật Chiêu. Tinh thần ấy quyết định bút pháp, tinh thần ấy dẫn dắt câu thơ.

Đọc thơ Nhật Chiêu ta không có cảm giác ông không cố công vò đầu bứt tóc lựa chữ chọn vần. Thơ ấy sinh ra như một lẽ tự nhiên, nhẹ nhàng như hơi thở. Dụng các thể thơ truyền thống Đông phương, nhưng không có cảm giác cũ sáo. Ông giải thể để tái tạo cõi thơ mình.

Với Nghìn nghi lễ tình, Nhật Chiêu chơi cuộc tàn phai nhẹ nhàng

Sáng 25-1, tác giả Nhật Chiêu đã có buổi giao lưu và ra mắt tập thơ mới của ông mang tên Nghìn nghi lễ tình.